abdurauf fitrat

DOCX 12 pages 44.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.3 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

ii modul. o‘zbek tanqidchiligidagi izlanishlar 4-mavzu: abdurauf fitrat reja: mavzu bo‘yicha tayanch so‘z va iboralar: 1. abdurauf fitrat adabiy-tanqidiy qarashlarining o‘rganilishi. 2. professional adabiyot nazariyotchisi va adabiy tanqidchisi sifatida. 3. tanqidchilik janrlaridagi izlanishlar. mavzu bo‘yicha tayanch so‘z va iboralar: sharqshunoslik, ochiq xat, chig‘atoy gurungi, chig'atoychilik,“yopishmagan gajaklar”, bedilxonlik, formal maktab, panturkizm, panislomizm, “adabiyot qoidalari”, portret-maqola, tanqidiy-biografik ocherk, madaniy meros, mumtoz adabiyot. ma‘ruza bayoni: 1. abdurauf fitrat adabiy-tanqidiy qarashlarining o‘rganilishi. abdurauf fitrat o‘zbek adabiyoti tarixida shoir, dramaturg, yozuvchi, publitsist, davlat arbobi, tilshunos, adabiyotshunos, tanqidchi sifatida qomusiy bilimlari bilan shuhrat qozondi. ozod sharafiddinovning «fitrat o'zbek adabiyotshunosligining otasi” degan ftkri ayni haqiqatdir. fitrat turkiy til, xususan, o'zbek tili va adabiyotining shakllanish bosqichlari, hodisalari talqini masalasida o‘z davrining eng so'nggi va ilg'or qarashlariga tayandi. o‘zi ham ularni eng itg'or fikr va xulosalar bilan boyitdi. uning ulkan turkshunoslar muhammad fuod ko‘prilizoda, najib osimbek, yevropa sharqshunoslari h. vamberi, tomsen, radlov, samoylovich kabi olimlar qarashlari bilan ilmiy mubohasalar …

2 / 12

samoylovich, krachkovskiy, bertelslar singari akademik abdurauf fitrat o‘zbek adabiyoti tarixida shoir, dramaturg, yozuvchi, publitsist, davlat arbobi, tilshunos, adabiyotshunos, tanqidchi sifatida qomusiy bilimlari bilan shuhrat qozondi. ozod sharafiddinovning «fitrat o'zbek adabiyotshunosligining otasi” degan ftkri ayni haqiqatdir. u sharq badiiy merosiga ilmiy nuqtayi nazardan yondashib, abulqosim firdavsiy, ahmad yassaviy, umar xayyom, lutfiy, alisher navoiy, muhammad solih, abdulqodir bedil, boborahim mashrab, turdi, nodira, muqimiy, furqat singari ljodkorlar merosini yig'ish, tartibga solish, tadqiq etish ishlarida alohida g‘ayrat ko'rsatdi. qolaversa, u «o‘zbek klassik musiqasi va uning tarixi» (1927), «eng qadimiy turk adabiyoti» (1927),«o‘zbek klassik adabiyoti namunalari» (1928), «aruz» (1936) kabi o‘nlab tadqiqotlar yaratib, jahon sharqshunosligi va turkshunosligiga katta hissa qo‘shdi. shunga qaramay, uning asarlari 20-30-yillarda ko‘p munozaralarga sabab bo‘ldi. fitrat ijodi nohaq tanqidlarga uchradi va bu hol 1938-yilda uning otilganidan keyin ham davom etdi. shaxsga sig'inish oqibatlari tugatilgandan so'ng ham bu munosabat o'zgarmay turdi. faqat 70-yillarga kelib, lsuiton, e.karimov, x.mirzozodalar uning ijodi haqida yoza boshladilar, …

3 / 12

am kuchlidir. boshqird zaki validiy to‘g‘on, turk olimlari fuod ko‘prili va mehmet saroy, yapon olimi xisao kumatsu, amerikalik edvard olvort, farang ellen karrer d enkous, olmon ingeborg baldauf, rus a.klimovich va jahonning boshqa olimlari bu noyob ijod sohibiga katta qiziqish bilan qaradilar. 2. professional adabiyot nazariyotchisi va adabiy tanqidchi. fitratning adabiy nazariyasiga munosabati 20-yillar rus adabiyotshunosligidagi formal maktab vakillari eyxenbaum, v.shklovskiy, vjirmunskiy kabilar izidan borishida ko'rinadi. ularning fikricha, siyosatga aralashish, badiiy asarlarning g‘oyaviy-mafkuraviy va ijtimoiy fazilatlarini o'rganish adabiyotshunoslikning vazifasiga kirmaydi, u, asosan, badiiy asarning shaklini, shakldagi go‘zallikni tahlil etishi lozim. mazkur qarashlarni chuqur o'zlashtirgan fitrat tadqiqotlarida shu konsepsiyaga amal qildi. chunonchi, «adabiyot qoidalari» (1926)dagi san'atga doir fikrlarida bu holni kuzatish mumkin. uning «yurak, fikr, tuyg‘u to'lqinlarini so‘z, tovush, shakl, harf, harakat kabi materiallar yordamida jonlantira chiqarib, boshqalarda ham shu to'lqinni yaratmoq hunariga go‘zal san'at deyiladi», degan ta'rifida badiiy asar qimmatini shakldagi mahorat bilan belgilovchi rus formal maktabining ta'siri sezilib turadi. …

4 / 12

s tarzida talqin qilinadi. fitratning badiiy adabiyotga bergan ta’rifi ham san'at ta'rifiga yaqin. «adabiyot fikr-tuyg‘ularimizdagi to‘lqinlarni yaratadi», deya ta’kidlaydi u. oybek «adabiyot qoidalari»ga yozgan taqrizida fitrat- ning «jozib, go‘zal uslubi»ga to‘g‘ri baho beradi, lekin uning kamchiligi «san’at va adabiyotga bugungi ko‘z bilan (markslarcha) qaramaganlik»da deb tanqid qiladi. bu qarash adabiyot mafkuraviylashtirila boshlangan o‘sha davr nuqtayi nazaridan to‘g‘ri edi. yoki boshqacha aytganda, oybek shunday deb yozishga majbur edi. aks holda uning o‘zini ham millatchiga chiqarib qo'yishlari hech gap emasdi. sho'roviy, mafkuraviy qarashlardan voz kechilgan, umumbashariy mezonlar asosida fikrlashga o‘tgan hozirgi mustaqillik davri talablari asosida yondashadigan bo‘lsak, fitrat to‘g‘ri fikrni aytgani ma'lum bo'ladi. biroq 20-yillarda san'atga, adabiyotga bunday qarash jiddiy zarbaga uchragan edi. badiiy adabiyotning mohiyati uning faqat ijtimoiyligida degan qarash hukmron edi. oybek shu pozitsiyada turib fitrat qarashlarini tanqid qiladi. chunki davr o‘sha paytda shu siyosatning qo'lida edi. fitrat qo‘llanmasining ahamiyatli va nazariy jihatdan chuqur yozilgan qismlaridan biri uslub haqidadir. “adabiy …

5 / 12

i”, “she’r va shoirliq”, “aruz haqida” nomli maqola, risola, majmualari o’zbek madaniyati tarixida katta o‘rin tutadi. 1919-yil «tong» jumalining 2-sonida bosilgan «mirzo bedil» maqolasi fitratnmg bedilshunoslikka oid ilk tadqiqoti bo‘lib, keyin- chalik yaratilgan «bedil» badihasi uchun asos vazifasini o'tagan. risola buyuk shoir ijodi va dunyoqarashi mohiyatiga teran va ilmiy yondashuvda jiddiy dastlabki qadamlardan biri bo‘ldi. aslida adabiyot tarixiga oid adabiyotshunoslik yo'nalishidagi bu tadqiqotning davr adabiy tanqidchiligidagi muhim ahamiyati bor edi. gap shundaki u san'atkor ijodining sir-sinoatlarini aniqlashda, zamondosh shoiriar asarlaridagi mahoratni ochishda bu kabi tadqiqotlar yosh munaqqidlar uchun o‘ziga xos bir qo'llanma edi. 20-yillar o’zbek adabiyotshunosligida bedil ijodiga bag‘ishlangan bu risola shoir merosini chuqur o‘rganish borasida salmoqli tadqiqotlar maydonga kelgan hozirgi kunlarda ham o‘z ahamiyatini yo'qotgani yo‘q. fitratning bu asari o‘zbek tanqidchiligini shakliy izlanishlar sohasida ham boyitishga xizmat qiladi. ' olimning «xvi asrdan so‘nggi o'zbek adabiyotiga umumiy bir qarash» (1929, «alanga») asari obzor maqola shaklida bo‘lib, unda hali ilmiy jamoatchilikka …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "abdurauf fitrat"

ii modul. o‘zbek tanqidchiligidagi izlanishlar 4-mavzu: abdurauf fitrat reja: mavzu bo‘yicha tayanch so‘z va iboralar: 1. abdurauf fitrat adabiy-tanqidiy qarashlarining o‘rganilishi. 2. professional adabiyot nazariyotchisi va adabiy tanqidchisi sifatida. 3. tanqidchilik janrlaridagi izlanishlar. mavzu bo‘yicha tayanch so‘z va iboralar: sharqshunoslik, ochiq xat, chig‘atoy gurungi, chig'atoychilik,“yopishmagan gajaklar”, bedilxonlik, formal maktab, panturkizm, panislomizm, “adabiyot qoidalari”, portret-maqola, tanqidiy-biografik ocherk, madaniy meros, mumtoz adabiyot. ma‘ruza bayoni: 1. abdurauf fitrat adabiy-tanqidiy qarashlarining o‘rganilishi. abdurauf fitrat o‘zbek adabiyoti tarixida shoir, dramaturg, yozuvchi, publitsist, davlat arbobi, tilshunos, adabiyotshunos, tanqidchi sifatida qom...

This file contains 12 pages in DOCX format (44.3 KB). To download "abdurauf fitrat", click the Telegram button on the left.

Tags: abdurauf fitrat DOCX 12 pages Free download Telegram