adabiy tanqid janrlari. taqriz

DOCX 102 pages 234.8 KB Free download

102 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 234.8 KB

File type DOCX

Pages 102

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 102

adabiy tanqid janrlari. taqriz reja: 1. 1. o’zbek adabiy tanqidining janriy tasnifi. 2. 2. taqrizning janriy tabiati genezisi. 3. taqriz janrining estetik tafakkur taraqqiyotidagi o’rni va tasnifi. o’zbek adabiy tanqidchiligining janriy tasnifi. barcha san’at turlarida bo’lgani kabi adabiy tanqid asarlarining o’z tuzilishi, ilmiy-ma’rifiy xususiyatlari, qo’llanish ko’lami va bajaradigan vazifalariga ko’ra muayyan guruhlar va yo’nalishlarni tashkil etadi. tanqidchilik janrlarini shartli ravishda ikki yo’nalishga - adabiy jarayonni hamda yozuvchi hayoti, ijodi masalalalarini yorituvchi yo’nalishlarga ajratish mumkin. 1.taqriz, obzor va muammoli maqola, adabiy-tanqidiy maktub, adabiy-tanqidiy suhbat janrlari asar qachon, qanday yaratilgan degan savollarga javob berib, hajmi, badiiy asarning yaratilishi va unga baho berish nuqtai nazaridan bir maydonda birlashadi. 2. adabiy portret, esse (badia). tanqidiy-biografik ocherk singari janrlar yozuvchi ijodini umumlashtirib o’rganish, baholash, talqin etish, targ’ib qilish jihatidan bir maydonda birlashadi. ular ijodkor shaxsi, muhiti, iste’dodining shakllanishi, adabiyotda tutgan o’rni singari muammolarga oydinlik kiritadi. o’zbek tanqidi janrlari yuzaga kelishi, shakllanishi va taraqqiyotidagi muhim omillardan …

2 / 102

ta’sirini ko’rsatadi. 3. o’zbek tanqidchiligidagi janrlar majmui tarixan vujudga kelgan yaxlit tizim bo’lib, xilma-xil tipdagi tanqidiy asarlarning murakkab va o’ziga xos aloqalari hamda o’zaro ta’siri zamirida bunyodga kelgan. janrlar tizimining shaklanish jarayoni tanqidiy tafakkur taraqqiyotining umumiy qonuniyatlaridan biri hisoblanadi. har bir janrning o’z xususiyatlari bo’lishiga qaramay, ularni mushtarak etuvchi jihatlar ham mavjudki, xuddi shu umumiylik ularni yaxlit tizimga birlashtiradi. buni quyidagicha izohlash mumkin: - o’zbek adabiy tanqidining barcha janrlari mohiyatan o’zaro mushtarakdirlar. ularning barchasida adabiyotning rivoji, kamoloti, yuksak badiiyligi uchun kurash, kitobxon estetik ongini yuksaltirish vazifasi asosiy o’rin tutadi. ular zamirida so’z san’atiga samimiy muhabbat yotadi; - adabiy tanqid janrlari aro aloqa va uyg’unlik ularning badiiy adabiyot saviyasi uchun kurashdagi ko’p qirrali maqsad va vazifalaridagi mushtaraklikni keltirib chiqaradi: har janr o’zining alohida bir - badiiy asarning, yozuvchi ijodining o’ziga xosliklarini ko’rsatishdan iborat vazifasiga ega: ma’lum bir guruhga oid janriy shakllar badiiy asar yozilishi va nashr etilishiga aloqador tashviqotchilik xarakteriga ega: …

3 / 102

shularga xizmat qiladi. adabiy-tanqidiy asarlarning javhari adabiyotga muhabbat, uni qadrlash tuyg’usidir. doimiy taraqqiyotda bo’lgan bu tizim o’zbek adabiyoti, madaniyati, tili, ilmiy-badiiy tafakkuriga xos xususiyatlarni, milliy o’ziga xosliklarni yorqin ifoda etadi. shu mantiqdan kelib chiqib, hajmi va oldiga qo’ygan maqsadi hamda vazifasiga ko’ra adabiy tanqid janrlarini uch guruhga bo’lish mumkin: 1. ixcham va hozirjavob janrlar. bularga taqriz, obzor va muammoli adabiy-tanqidiy maqolalarni kiritish mumkin. 2. yetakchi xususiyatlarini tarixiy-biografik yondashuv belgilovchi janrlar.ularga tanqidiy-biografik ocherk, adabiy portret, badia (yesse), monografiya kabilar kiradi. 3. adabiy muloqotga asoslangan janrlar: adabiy-tanqidiy maktub va adabiy-tanqidiy suhbatdir. ixcham va hozirjavob janrlar. taqriz: janriy tabiati, genezisi. «taqriz» so’zi lug’atlarda turlicha izohlanadi. chunonchi h.homidiy boshchiligidagi mualliflar tuzgan «adabiyotshunoslik terminlari lug’ati»da «resenziya - (taqriz) adabiy tanqidning bir turi bo’lib, spektakl, kinofilm va boshqalar haqida yozilgan, ularni tahlil qilgan, ularga baho bergan kichik adabiy tanqidiy asar», deb ta’rif beriladi[footnoteref:1]. «farhangi zaboni tojiki» lug’atida: «taqriz - a. buridan, qat’i kardan; she’r guftan dar …

4 / 102

i ijodiyotidagi o’rnini aniqlash, yutuq va kamchiliklarini ko’rsatish, isbotlash va baholash, unga kitobxonlar e’tiborini qaratishdan iborat. u adabiy talqinning lo’nda, kichik ko’rinishi deb aytilganlarga qo’shimcha yana shuni aytish mumkinki, taqriz adabiy tanqidning eng hozirjavob va tezkor janri hisoblanadi. ayniqsa, shu xususiyati bilan adabiy tanqiddagi boshqa janrlardan farq qiladi. yangi asar yaratilgach, deylik, bir yil o’tgandan keyin ham, ba’zan e’lon qilingan taqrizlarni kuzatish mumkin. biroq bunday hollarda uning eng muhim fazilatlaridan biri tezkorlik va hozirjavoblik susayadi. taqriz aksariyat hollarda yangi badiiy va ilmiy asarlarga munosabat shaklida yoziladi. qanday asarlarga bag’ishlab yozilganligiga qarab taqrizni ikki guruhga bo’lish mumkin: 1) badiiy asarlarga yozilgan taqrizlar; 2) ilmiy asarlarga yozilgan taqrizlar; bunday taqrizlar tanqidni tanqid xarakterida bo’ladi. o’zbekistonda vaqtli matbuotning paydo bo’lishi hozirgi tushunchadagi taqriz janrining tug’ilishi orasida aniq bog’liqlik mavjud. bu xix asr so’nggi choragi va xx asr avvaliga to’g’ri keladi. matbuot gazeta va jurnallarda taqriz janrining paydo bo’lishiga kuchli ta’sir ko’rsatdi. dastlabki taqrizlar …

5 / 102

baho ixcham, siqiq shaklda, ommaga tushunarli tarzda o’z ifodasini topadi. shu bois taqriz ayrim mutaxassislar aytayotganidek, faqat kutib oluvchi janrgina emas. u yangi asar tahlili orqali adabiy jarayondagi yangi tamoyillarni baholay oladigan estetik xususiyatga egadir. muayyan asar tahlili orqali taqriz ham asar, ham hayot haqiqatini ochib, kitobxonga badiiy asar haqida tasavvur beradi. bu janr yana shunisi bilan xarakterliki, keng jamoatchilikning yangi asarni qanday qabul qilishi ham ma’lum jihatdan uni baholagan, tahlil qilgan dastlabki taqrizlarga bog’liq. haqqoniy taqriz yangi asar haqida jamoatchilik fikri shakllanishiga ta’sir ko’rsatadi. kitobxonning yangi asarni qabul qilishga, yoki qilmaslikka undaydi. taqrizchi asar mohiyatini ilmiy-estetik tahlil etish orqali u haqdagi kitobxonning tasavvur ko’zini ochadi. shu o’rinda tanqidchi mas’uliyati degan muhim masala kelib chiqadi. agar munaqqid ilmiy-estetik jihatdan kuchli bo’lsa, mulohazalari asosli va teran bo’lsa, ilmiy jamoatchilikka ham, kitobxonlarga ham, jarayonga ham katta naf keltiradi. va, aksincha bo’lsa, qimmatli asarni didsizligi tufayli inkor etsa, yoxud bo’sh asarni madh etsa, …

Want to read more?

Download all 102 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiy tanqid janrlari. taqriz"

adabiy tanqid janrlari. taqriz reja: 1. 1. o’zbek adabiy tanqidining janriy tasnifi. 2. 2. taqrizning janriy tabiati genezisi. 3. taqriz janrining estetik tafakkur taraqqiyotidagi o’rni va tasnifi. o’zbek adabiy tanqidchiligining janriy tasnifi. barcha san’at turlarida bo’lgani kabi adabiy tanqid asarlarining o’z tuzilishi, ilmiy-ma’rifiy xususiyatlari, qo’llanish ko’lami va bajaradigan vazifalariga ko’ra muayyan guruhlar va yo’nalishlarni tashkil etadi. tanqidchilik janrlarini shartli ravishda ikki yo’nalishga - adabiy jarayonni hamda yozuvchi hayoti, ijodi masalalalarini yorituvchi yo’nalishlarga ajratish mumkin. 1.taqriz, obzor va muammoli maqola, adabiy-tanqidiy maktub, adabiy-tanqidiy suhbat janrlari asar qachon, qanday yaratilgan degan savollarga javob berib, hajmi, badiiy asarning y...

This file contains 102 pages in DOCX format (234.8 KB). To download "adabiy tanqid janrlari. taqriz", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiy tanqid janrlari. taqriz DOCX 102 pages Free download Telegram