resurs soliqlarini joriy etish sabablari va qo`llash mexanizmi

DOCX 16 pages 330.9 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 330.9 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti tsitomonidan tayyorlangan mustaqil ish resurs soliqlarini joriy etish sabablari va qo`llash mexanizmi qabul qildi : g`.ruziyev reja: 1. soliqlarning tarixiy ahamiyati. 2. soliqlarning iqtisodiy mohiyati va tuzilish asoslari. 3. tabiiy resurs soliqlarining tarkibi va amal qilish xususiyatlari 4. tabiiy resurs soliqlarining vazifalari va ularning budjet daromadlarini shakllantirishdagi ahamiyati. soliqlarning tarixiy ahamiyati. tarixiy mantiqqa asoslangan holda aytish mumkinki, soliqlar davlatchilikning yuzaga kelishi jarayoni bilan bevosita bog’liq bo’lib, davlat o’zining oldiga qo’yilgan iqtisodiy funktsiyalarining mazmuniga bog’liq bo’lib, davlat o’zining oldiga qo’yilgan iqtisodiy funktsiyalarining mazmuniga bog’liq ravishda soliqlarning universalligi oshib boradi. davlatning tegishli vakolatli organlari tomonidan soliqlarni undirish mexanizmini joriy eta borish va uning samarasini ta’minlash soliqlarni turli xil guruhlarga bo’linishining ilmiy asoslari hisoblanadi. tarixiy rivojlanishning dastlabki davrlarida soliqlarning iqtisodiy munosabatlarga ta’sir doirasi deyarli ta’sirsiz bo’lgan bo’lsak tsivilizatsiyaning rivojlanib borishi aniqrog’i xvi asrlarga kelib soliqlar asosan to’g’ri va egri soliqlarga bo’linish …

2 / 16

iyotga ta’sir etishi, to’lash manbai va shu kabi mezonlarga ko’ra guruhlanadi. bunday guruhlanishda undirish tartibi va iqtisodiyotga ta’sir etish mezoni boshqalariga ko’ra ancha murakkab bo’lib, ular ko’proq soliqlarning shu jumladan egri soliqlarning ichki mohiyatini to’laroq ochib berishga xizmat qiladi. qayd etilganlarga ko’ra soliqlarni undirilish tartibiga ko’ra guruhlanganda ularning 9 to’g’ri va egri soliqlarga bo’linishi nazarda tutiladi. soliqlar sifatida egri soliqlarga xos ilmiy qarashlar ham ilmiy tadqiqotlar ob’ektidan o’rin olib keldi. iqtisodiyotning muhim sohalarini tadqiq etish bilan shug’ullangan fiziokratlar, merkatalistlar ta’limotlarida soliq munosabatlariga oid mulohazalar qisqacha bo’lsa ham o’rin olingan bo’lsada, soliqlarning ichki xususiyatlarini alohida tadqiqot ob’ekti sifatida ilmiy jihatdan o’rganish asosan uyg’onish davrining boshlarida, aniqrog’i klassik siyosiy iqtisodchilarga borib taqaladi. ushbu nazariy oqimning namoyondalaridan u.petti o’zining “soliqlar va yig’imlar haqida traktat” asarlarida “.. eng yaxshi g’oya iste’molni soliqqa tortishdir...” deb ta’kidlashda aslida soliqlarning og’irligi bilan holatga ilmiy yondoshsada, mohiyatan egri soliqlar xususida fikr yuritganligi anglash mumkin. soliqlarning iqtisodiy mohiyati va …

3 / 16

mumkinki u.petti bu g’oyasi bilan soliqlarning bo’linishi g’oyasini ham ilgari so’rgan. soliq tushunchasi iqtisodiy kategoriya sifatida sinfiy hukmron kuch sifatida yuzaga chiquvchi davlatning paydo bo’lishi va uni faoliyatining davomiyligi bilan bevosita bog’liqdir. shu o’rinda soliq kategoriyasi davlatni iqtisodiy siyosati orqali iqtisodiy voqiylik sifatida yuzaga chiqishini ta’kidlash lozim. soliq tushunchasi bu tor ma’noda davlat ixtiyoriga boshqalardan majburiy tartibda undiriladigan pul tushumlarini ifodalaydi. ma’lumki soliqlar bevosita davlatning paydo bo’lishi bilan bog’liqdir, ya’ni davlat o’zining vakolatiga kiruvchi vazifalarni bajarish uchun moliyaviy manba sifatida soliqlardan foydalanadi. soliqlarning amal qilishi bu ob’ektivlikdir, chunki jamiyatni tashkil etuvchi individlarning hammasi ham 10 real sektorda (ishlab chiqarish sohasida) faoliyat ko’rsatmaydi. jamiyatda boshqalar tomonidan rad etilgan yoki shugullanish iqtisodiy samarasiz bo’lgan sohalar ham mavjudki, bular soliqlarni ob’ektiv amal qilishini talab etadi. aniqroq qilib aytganda jamiyatni norentabel (mudofaa, meditsina, fan, maorif, madaniyat va boshq.) va rentabel sohaga ajralishi hamda norentabel sohani moliyalashtirishni tabiiy zarurligi soliqlarni ob’ektiv amal qilishini zarur qilib …

4 / 16

chiqarish va sifat holatini yaxshilash uchun tabiiy resurslardan samarali va oqilona foydalanishni rag’batlantirish va tartibga solish zaruratini namoyon etadi. iqtisodiy g’oyalarning shakllanishi va rivojlanishida soliqlarga doir ko’plab muammolar ko’tarilgan va o’rganilgan bo’lsada, klassik iqtisodiy maktab vakillari (a.smit, d.rikardo) iqtisodiy g’oyalarida ham, so’nggi iqtisodiy maktab vakillari (k.marks, d.keyns, a.marshal) iqtisodiy g’oyalarida ham tabiiy resurslardan ehtiyotkorona va oqilona foydalanishni rag’batlantirish va tartibga solish borasidagi g’oyalar uchramaydi. biroq, qadimgi davrlardan e’tiboran yer, yer osti boyliklari va tabiiy resurslarning boshqa turlaridan foydalanish soliqqa tortilib kelingan, ya’ni soliqlar vositasida tartibga solish mexanizmi muayyan darajada mavjud bo’lgan. bugungi kunda respublikamizda tabiiy resurslardan foydalanishni tartibga solish mexanizmi ishlab chiqilgan. tabiiy resurslardan foydalanishning iqtisodiy mexanizmi bir qator qonunlarda, jumladan, o’zbekiston respublikasining 1992 yil 9 dekabrda qabo’l qilingan “tabiatni muhoaza qilish to’g’risida” gi qonunida5 , tabiiy resurslardan foydalanish bilan bog’liq qonun hujjatlarida, o’zbekiston respublikasining soliq kodeksida, tabiiy resurslardan foydalanishga doir hukumat qarorlari, prezident farmonlari va boshqa me’yoriy hujjatlarda o’z …

5 / 16

rining eng muhimi - bu albatta soliqqa tortishdir. jahon amaliyotida tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun va atrof-muhitni muhofaza qilishga qaratilgan soliqlar tartibga soluvchi va moliyalashtiruvchi soliqlarga bo’linadi. tartibga soluvchi soliqlar to’g’ridan-to’g’ri xo’jalik yurituvchi su’b’ektlarning tabiiy resurslardan foydalanishini tartibga solish, soliq mikdori atrof-muhitga etkaziladigan zarar miqdoridan, texnik imkoniyatlardan va xo’jalik faoliyatining iqtisodiy rentabelligidan kelib chiqib belgilanadi. moliyalashtiruvchi soliqlar esa tabiiy resurslarni muhofaza qilish va takror ishlab chiqarish uchun moliyaviy resurslarni shakllantirishga xizmat qiladi. ushbu turdagi soliqlarning xususiyatlari xo’jalik faoliyatining tabiiy resurslarga qat’iy salbiy ta’siri bilan bog’liq bo’lmay, soliq miqdori foydalilik darajasi (renta) va uzluksiz moliyaviy tushumlar mezoni asosida belgilanadi. tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun to’lovlarning joriy etilishi tabiatdan foydalanishni iqtisodiy tartibga solish, turli xil tabiiy resurslardan samarali va oqilona foydalanish, tabiatni va tabiiy resurslarni muhofaza qilish va takror ishlab chiqarish uchun pul fondlarini shakllantirish kabi maqsadlarni ko’zlaydi. tabiiy resurslardan foydalanganlik uchun to’lovlarning muhim ko’rinishi, ulardan foydalanish bilan bog’liq maqsad uchun joriy etilgan soliqlardir. …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "resurs soliqlarini joriy etish sabablari va qo`llash mexanizmi"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti tsitomonidan tayyorlangan mustaqil ish resurs soliqlarini joriy etish sabablari va qo`llash mexanizmi qabul qildi : g`.ruziyev reja: 1. soliqlarning tarixiy ahamiyati. 2. soliqlarning iqtisodiy mohiyati va tuzilish asoslari. 3. tabiiy resurs soliqlarining tarkibi va amal qilish xususiyatlari 4. tabiiy resurs soliqlarining vazifalari va ularning budjet daromadlarini shakllantirishdagi ahamiyati. soliqlarning tarixiy ahamiyati. tarixiy mantiqqa asoslangan holda aytish mumkinki, soliqlar davlatchilikning yuzaga kelishi jarayoni bilan bevosita bog’liq bo’lib, davlat o’zining oldiga qo’yilgan iqtisodiy funktsiyalarining mazmuniga bog’liq bo’lib, davlat o’zining oldiga qo’yilgan iqtisod...

This file contains 16 pages in DOCX format (330.9 KB). To download "resurs soliqlarini joriy etish sabablari va qo`llash mexanizmi", click the Telegram button on the left.

Tags: resurs soliqlarini joriy etish … DOCX 16 pages Free download Telegram