o‘rta osiyoda bibliografiya

DOCX 29.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1493291288_67983.docx o‘rta osiyoda bibliografiya reja: 1. o‘rta osiyoda bibliografiyaning paydo bo‘lishi 2. beruniy va bibliografiya 3. temuriylar davrida bibliografiya 4. tazkirachilik o‘rta osiyoda bibliografiyaning paydo bo‘lishi o‘rta osiyoda ma’naviyat va madaniyat, ilm-fan uzoq tarixga ega. o‘rta osiyo bibliografiyasi o‘rta asrlar davrida paydo bo‘ldi. o‘rta asr sharqida arab xalifaligiga birlashgan xalqlar madaniyati va fani rivojlandi. ko‘pmillatlilik xarakteriga ega arab madaniyati dunyoning deyarli katta qismini egallab oldi. 996- yilda vafot etgan, tug‘ilgan yili noma’lum xalifa al-azizning 200 ming kitob fondiga ega o‘z kutubxonasi bo‘lgan. o‘sha paytda yevropa kutubxonalari fondi bundan anchagina kam edi. ix asrdagi konstansa kutubxonasi esa 356 jild kitob fondiga ega bo‘lgan. yevropada qog‘oz yo‘qligi sababligina kutubxona o‘z davrining yirik kutubxonasi hisoblangan, chunki papirus ishlab chiqarish imkoniyati yo‘q, pergament esa juda qimmat material edi. vii — ix asrga kelib mumtoz arab kitobi madaniyati shakllandi. x asrda ustozdan shogirdga og‘zaki nutq orqali bilim berish shakli pasaya boshladi. kitobning mustaqil bilim olish …

matnni o‘qish, izohlash, yod olish bilan mashg‘ul bo‘lganlar, o‘quv adabiyotlarni majburan ko‘chirganlar. bu esa musulmon dunyosida kitoblarning ko‘payishiga sabab bo‘ldi. arab yozuvidagi adabiyotlarni yig‘ish va uning takomillashib borishi bevosita yozuvning taraqqiyoti va ayrim asarlar nusxalarining ko‘payishi bilan bog‘liq. o‘rta asrlarda kutubxonalar rivojlandi va ilm-fan hamda san’at bilan shug‘ullanishga imkoniyat kengaydi. tabiiy-ilmiy va gumanitar fanlar rivojlanib, madaniyat darajasi o‘sdi. ayniqsa, somoniylar va temuriylar davrida kutubxonachilik ishi taraqqiy topdi. saroy kutubxonalari fan uchun xazina bo‘lgan, ularda diniy kitoblar, matematika, astronomiya, tarix, huquq, geografiyaga oid adabiyotlar bo‘lgan. somoniylar davlatida buyuk olimlar va shoirlar ijod etdi. bu davrda ibn sino o‘z yoshlik yillarini o‘tkazdi, rudakiy va daqiqiy, firdavsiy va narshaxiylar ijod qildilar. narshaxiy yagona «buxoro tarixi» asarini yozdi. bu asar o‘rta osiyoning iqtisodiy va madaniy markazi bo‘lgan bir shaharning tarixi haqidagi ensiklopediya edi. ibn sino somoniylar amiri nuh ibn mansur saroyidagi kutubxonadan foydalandi. olim bu haqda shunday deb yozadi: «men bir necha xonalardan iborat …

davrda ish mazmuni va xarakteriga ko‘ra, x asrgacha «bayt ul-hikmat» («hikmatlar uyi»), x asrda «dar ul-ilm» («fanlar uyi»), xi asrdan maktablar, madrasalar, machitlar, mavzoleylar, observatoriyalar bilan birgalikda qo‘shilib, birlashgan kutubxonalar deb nomlandi. o‘rta osiyoning ko‘pgina shaharlarida bir yo‘la bir necha kutubxona faoliyat ko‘rsatdi. o‘rta asr sharqidagi yirik kutubxonalarda mavjud adabiyotlarni bibliografik ro‘yxatga va hisobga olib borish ehtiyoji paydo bo‘lgan. shu maqsadda hozirgi kataloglar ko‘rinishiga yaqin bilim sohalari bo‘yicha kitoblar ro‘yxati tuzilgan. musulmon dunyosidagi adabiyotlarni sistemalashtirish va joylashtirishda, ularning katalogini tuzishda va birinchi bibliografik ishlarda tarixiy-iyerarxik prinsið qo‘llanilgan. bu fanlarning tarixan tarmoqlanishi tartibiga va o‘rta asr jamiyatida qanday baholanishiga qarab belgilangan. masalan, bizgacha birinchi manba sifatida yetib kelgan sobur binni arshid katalogida mavzuli rubrikalar quyidagi tartibda berilgan: qur’on turlarining ro‘yxati, qur’on sharhlari va uni o‘qishning turli uslublari, sig‘inish, namoz o‘qish, merosning bo‘linishi, qonunchilik maktablari, xudojo‘ylik, munozara-bahslar, payg‘ambarlar avlodlarining kitoblari va ular haqidagi kitoblar, genealogiya, filologiya, maqollar, grammatika, etimologiya, afsonalar, she’riy to‘plamlar, …

hda, kitob sotuvchining baland tovushda o‘zining mahsulotini (ya’ni kitoblarni) maqtayotganini eshitganini yozadi. kitob bozorining an’analaridan biri kitob qatorlarida adabiy, diniy va kitobsevarlik sohasidagi turli xil masalalar yuzasidan muhokamalar, bahslar o‘tkazish edi. ibn sino 997- yilda buxoro xonligining kutubxonasidan foydalanishga ruxsat oladi. ibn sino foydalangan ro‘yxat o‘rta osiyoda eng qadimgi bibliografik manba — somoniylar sulolasi kutubxonasining katalogi bo‘lgan. o‘rta asr kitob savdosi an’analari mamlakatimizda bir necha yuz yillar davom etdi. kitob savdosi bibliografiyasi tushunchasining zamonaviy ko‘rinishi xix asr oxiri va xx asr boshlarida xorijda paydo bo‘lgan. 1897-yili taniqli samarqandlik arxeolog va sharqshunos olim v. l. vyatkin birinchi marta «tóðêåñtàíñêèå âåäîìîñtè» gazetasida buxoro kitob bozori haqida xabar beradi. o‘sha paytda nashr etilayotgan kitoblarning muqovasida kitob do‘konlarida mavjud kitoblar va nashrga tayyorlanayotgan kitoblar haqida axborotlar ham berila boshlangan. bibliografik qo‘llanmalarning boshqa turi fixrist nomi bilan tarqalgan, bu tavsiflar hisobga olinishi kerak bo‘lgan mulk sifatida vaqf kutubxonalariga topshirish paytida tuzilgan. x — xi asrlarda …

‘ra mashhur sayohatchi ibn yoqutning «irshad al-arib» asarida 1040 ta olimlar haqida ma’lumot berilgan. o‘sha davrning mashhur biobibliografik asari ibn an-nadimning «kitob al-fixrist» asaridir. unda x asrgacha arab tili va adabiyoti haqida ma’lumot beriladi. bu asar arab yozuvining i — iii asrdagi minglab asarlar haqida, saqlanmagan qo‘lyozmalar haqida axborot berishi bilan qimmatlidir. hozirgi kun talabiga ko‘ra to‘la axborot beruvchi bunday ishlar tarixiy asarlarni o‘z ichiga olgan, tarixiy manbalar bilan to‘ldirilgan, tabiiy-ilmiy xarakterga ega bo‘lib, ular tazkira yoki biobibliografik lug‘atlar deb atalgan. beruniy va bibliografiya o‘rta asr sharqi olimlaridan biri, bibliografik faoliyati ilmiyamaliy ahamiyatga ega bo‘lgan mashhur qomusiy olim abu rayhon beruniy mashhur asarlarida o‘zining turli-tuman qiziqishga, chuqur bilimga ega ekanligini, astronomiya, geologiya, matematika, falsafa, botanika, tibbiyot kabi sohalarda ham betakror ekanligini ko‘rsatdi. salkam 80 yillik umri davomida 150 dan oshiq asar yozdi, ulardan 30 tasi bizgacha yetib kelgan. beruniy bir umr kitobga katta hurmat va mehr bilan munosabatda bo‘lgan, unga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta osiyoda bibliografiya"

1493291288_67983.docx o‘rta osiyoda bibliografiya reja: 1. o‘rta osiyoda bibliografiyaning paydo bo‘lishi 2. beruniy va bibliografiya 3. temuriylar davrida bibliografiya 4. tazkirachilik o‘rta osiyoda bibliografiyaning paydo bo‘lishi o‘rta osiyoda ma’naviyat va madaniyat, ilm-fan uzoq tarixga ega. o‘rta osiyo bibliografiyasi o‘rta asrlar davrida paydo bo‘ldi. o‘rta asr sharqida arab xalifaligiga birlashgan xalqlar madaniyati va fani rivojlandi. ko‘pmillatlilik xarakteriga ega arab madaniyati dunyoning deyarli katta qismini egallab oldi. 996- yilda vafot etgan, tug‘ilgan yili noma’lum xalifa al-azizning 200 ming kitob fondiga ega o‘z kutubxonasi bo‘lgan. o‘sha paytda yevropa kutubxonalari fondi bundan anchagina kam edi. ix asrdagi konstansa kutubxonasi esa 356 jild kitob fondiga ega bo‘lgan...

DOCX format, 29.0 KB. To download "o‘rta osiyoda bibliografiya", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta osiyoda bibliografiya DOCX Free download Telegram