bibliografiyaning paydo bo‘lishi va rivojlanishi

DOCX 11 стр. 57,0 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 57,0 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

о‘zbekistonda bibliografiyaning paydo bо‘lishi va rivojlanishi reja : 1. о‘rta asrlar davrida bibliografiyaning paydo bо‘lishi 2. о‘rta osiyodax1x asir oxiri va xxasr boshlaridagi bibliografiyaning paydo bо‘lish sabablari о‘rta osiyo bibliografiyasi о‘rta asrlar davrida paydo bо‘ldi. x asrda ustozdan shogirdga ogzaki nutq orqali bilim berish shakli pasaya boshladi. kitobning mustakil bilim olish vositasi sifatidagi roli oshib bordi. urta osiyo arab adabiyoti asosan kulyozma kitoblardan iborat bulib, kitob an’analarini saklab kolishning birdan bir yuli kitob kuchirib yozishdan iborat bulib koldi. kulyozma kitoblar urta osiyoda uzok va mashakkatli mexnat maxsuli bulib, u maxsus bilimni talab kilar, chevar kullar ostida u san’at asari darajasiga yetar edi. samarkandda sharkda mashxur bulgan kogoz ishlab chikarila boshlandi. kitobni kuchirib yozish yakunida badiiy bezash ishlari bajarilgan. xii asrdan boshlab kitob illyustratsiyasi paydo buldi. kitoblar, asosan, shogirdlar tomonidan xavaskorlik yulida va malakali kuchirilgan. ular ta’lim olish davomida savod chikarish bilan birga, matnni ukish, izoxlash, yod olish bilan mashgul bulganlar, …

2 / 11

nux ibn mansur saroyidagi kutubxonadan foydalanadi. olim bu xakda shunday deb yozadi: „men bir necha xonalardan iborat kutubxonaga kirdim, xar bir xonada kitoblarga tuldirilgan sandiklar bor edi. bir xonada arab kitoblari va she’riy asarlar, boshkasida konunchilikka oid va xar bir xonadagi kitoblar bilimning biror bir soxasiga oid aloxida joylashtirilgan edi. men adabiyotlar ruyxatini kurib chikdim va uzimga zarur kitoblarni surab oldim". shuning uzi urta asrlardagi kutubxonalarda kitoblarni joylashtirish tartibi xakida, bibliografik faoliyat elementlari, ayniksa, anik bir kitob saklash xonasidagi kataloglashtirish xakida ma’lumot beradi. xar bir xonaning markazida chiroyli kuticha bulib, unda fonddan foydalanishga imkon yaratuvchi va ularni xisobga olib boruvchi ruyxatlar mavjud bulgan. kitoblar bilim soxalari buyicha tartibga solingan va extiyotkorlik bilan saklangan. kitob bozorlari olimlar, adabiyotchilarning uchrashuv joylariga, mulokot maskaniga aylangan, bu vaktda kizikarli baxslar, adabiy va ilmiy munozaralar olib borilgan manbalarda aytilishicha, ibn sino 997-yilda buxoro xonligining kutubxonasidan foydalanishga ruxsat oladi. ibn sino foydalangan ruyxat urta osiyoda eng …

3 / 11

abiyotning klassik janrlari rivoj topdi, kulyozma kitoblarning yangi tiplari shakllandi, ular shark ma’rifatchilarining va olimlarning ma’naviy extiyojlarini kondirish va intellektual faoliyatni rivojlantirishga yordam berar edi. bular orasida turli xil universal xarakterdagi ensiklopediyalar, biobibliografik lugatlar, adabiy antalogiyalar, tarixiy-ilmiy ishlar xam mavjud edi. ularda, albatta, u yoki bu darajada bibliografik adabiyotarning bulgan. usha davrdayok arabtillik va erontillik olimlar, filosoflar, tarixchilar, filologlar, geograflar, shifokorlar xakida avtobiografik ma’lumotlar tuplandi. ularda mualliflar va ishlarining ruyxati berilgan. xammadan kura mashxur sayoxatchi ibn yokutning „irshad al-arib" asarida 1040 ta olimlar xakida ma’lumot berilgan. „mujali al-buldan" asarida („mamlakatlarning alifboli ruyxati") usha mamlakat mashxur kishilarining asarlari nomlari kursatilgan. 2. о‘rta asr sharkining olimlaridan biri, bibliografik faoliyati ilmiy-amaliy axamiyatga ega bulgan mashxur komusiy olim abu rayxon beruniy mashxur asarlarida uzining turli-tuman kizikishga, chukur bilimga ega ekanligini, astronomiya, geologiya, matematika, falsafa, botanika, tibbiyot kabi soxalarda xam betakror ekanligini kursatdi. salkam 80 yillik umri davomida 150 dan oshik asar yozdi, ulardan 30 …

4 / 11

liyati ancha mashxur bulib, xayotining sungi 10 yilida unga yaxshigina muvaffakiyatlar keltirdi. uning „geodeziya", „xindiston", „mas’ud konuni" va boshka kupgina ishlari va 1036-yilda tugatgan „biobibliografiya" (arabcha „fixrist") bizgacha yetib kelgan. beruniy bibliografik ruyxatni tuzishda abu bakr muxammad ibn zakariyo roziy asarlariga bexuda tuxtalmadi. ar-roziyni uzining buyuk utmishdoshi, yirik eron filosofi, ximik, vrach va tabiiy sinovchi, urta asr shark va g‘arbning mashxur olimi sifatida tan olardi. beruniy ar-roziyning asarlarini eng ishonchli va obruli manba sifatida bilar va undan faoliyatida va asarlarida foydalanar edi va bu ar-roziy asarlarining kursatkichini tuzishga turtki buldi. 3. temuriylar davrida iktisod va madaniyat tez rivojlandi. xirotda tarixchi olimlar, yozuvchilar, madaniyat arboblari yashab ijod etdi. saroy kutubxonalari, madrasa va masjidlar, xususiy va jamoat kutubxonalari tashkil etildi. xirotning madaniy xayoti bevosita a. navoiy nomi bilan boglik. navoiy kalamiga mansub 60000 misradan iborat ulkan madaniy meros, adabiy asarlar besh asrdan beri insoniyatga, jaxon jamoatchiligiga xizmat kilib kelmokda. ularning kupchiligidan u …

5 / 11

da avval xar bir shoirning xayoti va ijodi xakida biografik ma’lumotlar, ijodi xakida xikoya va namunalar berilgan. 4.urta osiyo xalklari adabiyotida va kitobatchilik ishi tarixida tazkira janri aloxida urin kasb etadi. bu bibliografiya rivojiga xam ta’sir kursatgan. ularda mashxur shaxslar, asosan, shoirlar, kitob san’ati ustalari, diniy arboblar va boshka ijodkorlar xakida biografik va bibliografik ma’lumotlar berilgan bulib, aloxida bir tuplamni tashkil etgan. bu manbalarda shaxsning kalamiga mansub asarlari, devonlari xakida, ulardan namunalar va uning kuli bilan kuchirilgan kitoblar xakida ma’lumot ilova kilingan. usha paytda tazkiralarning uch xili-sof adabiy tazkiralar, shayx va avliyolarga bagishlangan tazkiralar, xattotlar va kitob ishi bilan boglik shaxslar xakidagi tazkiralar mavjud bulgan. oxirgi tazkira „tazkirayi xattotiy" deb nomlangan bulib, uning maksadi utmish va zamondosh kitob san’ati namoyondalarining xayoti va faoliyatiga oid ma’lumotlarni bir joyga tuplashdan iborat. yirik shoir, adabiyotshunos m. shayxzoda tazkira janriga kuyidagicha tavsif bergan: „shark xalklarining adabiyot tarixini asl manbalar orkali tekshirilgan, degan tadkikodchining asosiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bibliografiyaning paydo bo‘lishi va rivojlanishi"

о‘zbekistonda bibliografiyaning paydo bо‘lishi va rivojlanishi reja : 1. о‘rta asrlar davrida bibliografiyaning paydo bо‘lishi 2. о‘rta osiyodax1x asir oxiri va xxasr boshlaridagi bibliografiyaning paydo bо‘lish sabablari о‘rta osiyo bibliografiyasi о‘rta asrlar davrida paydo bо‘ldi. x asrda ustozdan shogirdga ogzaki nutq orqali bilim berish shakli pasaya boshladi. kitobning mustakil bilim olish vositasi sifatidagi roli oshib bordi. urta osiyo arab adabiyoti asosan kulyozma kitoblardan iborat bulib, kitob an’analarini saklab kolishning birdan bir yuli kitob kuchirib yozishdan iborat bulib koldi. kulyozma kitoblar urta osiyoda uzok va mashakkatli mexnat maxsuli bulib, u maxsus bilimni talab kilar, chevar kullar ostida u san’at asari darajasiga yetar edi. samarkandda sharkda mashxur bulgan k...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOCX (57,0 КБ). Чтобы скачать "bibliografiyaning paydo bo‘lishi va rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bibliografiyaning paydo bo‘lish… DOCX 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram