devon, bayoz va tazkiralar - mumtoz adabiyotni o‘rganishda muhim manbalar

DOCX 30 pages 115.0 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 115.0 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

mavzu: devon, bayoz va tazkiralar - mumtoz adabiyotni o‘rganishda muhim manbalar kurs ishi mundarija: kirish. ……………………………………………... ……………… i. bob. devon, bayoz va tazkiralarning adabiyotdagi tutgan oʻrni 1.1 o‘zbek adabiyotini devon, bayoz, tazkiralar bilan boyitgan mutafakkirlar………………………………………………………………...4 1.2 devon, bayoz va tazkiralarning mavzu qamrovi………………………14 ii. bob. devon, bayoz , tazkiralarning mumtoz adabiyotni o‘rgatishda tutgan o‘rni 2.1 yosh avlodni ona tili va adabiyotga muhabbatli qilib ta’lim berish…………………………………………………………………….. 2.2 zamonaviy adabiyotning rivojida mumtoz adabiyotdan foydalanish.……………………………………………………………….. umumiy xulosa…………………………………………………………. foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………30 kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi va vazifalari. ma’lumki,o‘zbek adabiyoti juda qadim tarixga ega va uni olimlar tomonidan davrlashtirilib o‘rganish qabul qilingan. albatta, o‘zbek adabiyoti , ayniqsa mumtoz adabiyotni o‘rganishda son-sanoqsiz manbalar yetarlicha. jumladan, o‘zbek adabiyotining tarkibiy qismi boʻlmish devon, tazkira va bayozlar adabiyotni o‘rganishda muhim ahamiyat kasb etadi. ammo ularni barchasi ham ishonchli va adabiyot tarixining to‘laqonli shoxidi boʻlgan deyish har doim ham to‘g‘ri emas. mavzuning o‘rganilish ahamiyati: fikrimiz isboti tariqasida xvi asr tarixi, adabiyoti …

2 / 30

kiri ahbob”, mutribiyning “tazkirat ush-shuaro”, maleho samarqandiyning “muzakkiri ashob”, fazliy namangoniyning “majmuayi shoiron”, vozehning “tuhfat ul-ahbob”, muhammad yusuf munshiyning “tarixi muqimxoniy”, mirmuhammad aminbuxoriyning “ubaydullonoma”, hakimxon to‘raning “muntaxab ut-tavorix”, munis, ogahiy, abulg‘ozining tarixiy asarlarini kiritish mumkin. bu asarlaming mohiyati faqat davrning muhim tarixiy, siyosiy hodisalari haqida ma’lumot berish bilangina cheklanmaydi. balki,u asarlar keng qamrovli, qomusiy mazmunga egadir. ularda zamonning adabiy va madaniy hayotiga, iqtisodiyotiga, etnografiya, toponimiyasiga doir ma’lumotlami ham uchratish mumkin. kurs ishining maqsadi: dastlab devon, tazkira va bayoz toʻgʻrisida maktab davridan darsliklarda umumiy tushunchalar keltiriladi. ta’lim darajasi osib borishiga qarab kadrlarning mutaxassisilik yo’nalishi doirasida adabiyot o’qitilishi lozim boʻlgan sohalarda yuqorida sanab oʻtilgan adabiy manbalar oʻrgatiladi. ushbu manbalarning chuqurlashtirilgan holda oʻrgatish qator oliy ta’lim muassasalarida , jumladan toshkent davlat oʻzbek tili va adabiyoti universtitetida ham keng qamrovda amalga oshiriladi. devon , tazkira va bayoz nafaqat adabiyotni oʻrganishda, shuningdek, tarixni oʻrganishda ham birdek ahamiyatlidir. ushbu janrlarda yaratilgan asarlar ularni yosh kadrlarga oʻrgatish …

3 / 30

iladi. sharqda devon tuzish shoirning yetuklik belgisi boʻlgan, shoirlar oʻz devonlarining mazmunan va shaklan rang-barang boʻlishiga e’tibor berganlar. devon tuzish x-xi asrlardan boshlangan, uning shakllanish davri shayx sa’dip zamonasiga to‘g‘ri keladi. oʻzbek adabiyoti tarixida devon tuzish lutfiy, sakkokiy, atoiy, gadoiy kabi shoirlar ijodi bilan bogʻliq. alisher navoiy sharq adabiyoti tarixida mukammal devon tartib bergan mualliflardan. devon shoirning oʻzi tomonidan, shuningdek, boshqalar tomonidan ham tuziladi. navoiy gʻazallarining ilk devoni noma’lum kotib tomonidan tuzilgan (1465). unda 15-asr adabiyotidagi deyarli barcha she’r shakllarini ko‘rish mumkin. keyinroq devon tuzish ishiga bobur, nodira, ogahiy, avaz oʻtar va boshqa shoirlar ham samarali hissa qoʻshganlar. zamonaviy o’zbek adabiyotida habibiy, sobir abdulla va boshqalar devon tuzganlar. ularda gʻazallar hozirgi o’zbek alifbosi tartibida joylashtirilgan. sharq poeziyasi ta’sirida yevropa adabiyotida ham devon tuzish tajribasi bo’lgan (gyote, “gʻarbu sharq devoni”). oʻzbek tilshunosligi fani mahmud qoshgʻariyning “devonu lugʻoti turk” asari bilan boshlanadi.[footnoteref:1] ushbu jumlaning o’zidan bizga anglashinadiki, devonlar nafaqat adabiytoimiz , balki …

4 / 30

viylar (“mubayyin”, “volidiya”) dan iborat. ular sodda va ravon uslubda yozilgan. bobur “bobumoma”da she’rlaridan ikki marta devon tartib berganligi haqida ma’lumot beradi. birinchi marta 1519-yillarda afgʻonistondaligida devonini tilga oladi: “hofiz mir kotibning og‘a-inisi samarqandtin kelib erdi, bu fursatta samarqandg‘a ruxsat berib, fo‘lod sultong‘a devonimni yibordim” (217-bet). bu devon adabiyotshunoslikda “kobul devoni” nomi bilan ataladi. u topilgan emas. bobur 1528-1529-yillarda hindistonda yaratgan lirik she’rlarini jamlab ikkinchi marta devon tartib bergan. “bobumoma”da ushbu asarlarini o‘z yaqinlariga taqdim etgani borasida so‘zlaydi: “humoyung‘a tarjimanikim, hindustongʻa kelgali aytqon ash’orni yuborildi. hindolgʻa va xoja kalongʻa ham tarjima va “ash’or” yiborildi. mirzobek tag‘oyidin ham komrong‘a tarjima va hindqa kelgali aytqon ash’or va “boburiy xati” bila bitilgan sarxatlar yiborildi” (328-bet). boburning ushbu she’rlar majmuasi “hind devoni” nomi bilan yuritiladi. u 38 varaqdan iborat. tarkibida xoja ahrori valining “volidiya” asari taijimasi, 2ta kichik masnaviy, 2 g‘azal, 24 ruboiy, 3 qit’a va “aruz risolasi”dan bir parcha jamlangan. bobur “devon”ining zamonamizdagi …

5 / 30

egan xulosaga keladi. u mavjud nusxalar ichida eng to‘lig‘idir. 105 varaqdan iborat. u ham an’anaviy devon tartibida emas. tarkibida 121 g‘azal, 211 ruboiy, 8 masnaviy, 53 muammo, 18 qit’a, 15 tuyuq, 79 fard, masnu’ g‘azal, “risolayi volidiya” va nasriy parchalar bor. qo‘lyozma faksimilesini b.yujel 1995-yilda nashr ettirgan. urkiyadagi 2314 raqamli qo‘lyozma istanbul, to‘pqopi saroyi ravon kutubxonasida, 332-qo‘lyozma ham turkiya, istanbul shahar kutubxonasida saqlanadi. hindistondagi yana 2ta nusxa 18 raqami bilan haydarobod, salorjang muzeyida saqlanadi. angliyadagi nusxa london, britaniya muzeyi kutubxonasida 1402 raqami bilan saqlanadi. hindiston ya angliya nusxalarining kotiblari va ko‘chirilgan vaqti ma’lum. ko‘pchiligi xviii asrda ko‘chirilgan. bobur devonining 9-nusxasi toshkentda o‘z fa alisher navoyi nomidagi davlat adabiyot muzeyi fondida 317 raqami bilan saqlanadi. bobur she’rlarini devonchilikning an’anaviy qolipiga amal qilgan holda tuzishga ulgurmagan ko‘rinadi. chunki dunyo kutubxonalarida saqlanuvchi 9 qo‘lyozma nusxaning birortasida ham devonning mukammal talablari to‘liq bajarilmagan. faqat 1776-yilda ko‘chirilgan, britaniya muzeyi kutubxonasida saqlanuvchi nusxa ma’lum talablarga biroz …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "devon, bayoz va tazkiralar - mumtoz adabiyotni o‘rganishda muhim manbalar"

mavzu: devon, bayoz va tazkiralar - mumtoz adabiyotni o‘rganishda muhim manbalar kurs ishi mundarija: kirish. ……………………………………………... ……………… i. bob. devon, bayoz va tazkiralarning adabiyotdagi tutgan oʻrni 1.1 o‘zbek adabiyotini devon, bayoz, tazkiralar bilan boyitgan mutafakkirlar………………………………………………………………...4 1.2 devon, bayoz va tazkiralarning mavzu qamrovi………………………14 ii. bob. devon, bayoz , tazkiralarning mumtoz adabiyotni o‘rgatishda tutgan o‘rni 2.1 yosh avlodni ona tili va adabiyotga muhabbatli qilib ta’lim berish…………………………………………………………………….. 2.2 zamonaviy adabiyotning rivojida mumtoz adabiyotdan foydalanish.……………………………………………………………….. umumiy xulosa…………………………………………………………. foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………30 kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi va vazifalari. ma’lumki,o‘zbek ad...

This file contains 30 pages in DOCX format (115.0 KB). To download "devon, bayoz va tazkiralar - mumtoz adabiyotni o‘rganishda muhim manbalar", click the Telegram button on the left.

Tags: devon, bayoz va tazkiralar - mu… DOCX 30 pages Free download Telegram