yarim o'tkazgich diodlar

DOCX 28 pages 47.5 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 47.5 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti mustaqil ish mavzu: sxemotexnikaning aktiv diskret elementlari. yarim o’tkazgich diodlar, ularning turlari va qo‘llanilishi. yarim o’tkazgich diodlar, ularning turlari va qo’llanilishi o'quvchi: k.rasulmatov 2024-2025-o'quv yili reja: 1. yarim o'tkazgich diodlarning asosiy tushunchalari 2. p-n o'tish diodlari 3. zener diodlar 1. yarim o'tkazgich diodlarning asosiy tushunchalari yarim o'tkazgich diodlar zamonaviy elektronikaning asosiy elementlaridan biri sifatida keng qo'llaniladi. ushbu yarim o'tkazgich qurilmalari elektr signallarini nazorat qilish, kuchaytirish va o'zgartirish maqsadida ishlatiladi. diodlar asosan ikki turdagi materiallardan, ya’ni p turi va n turidagi yarim o'tkazgich materiallardan iborat bo'lib, ularning o'zaro bog'lanishi pn o‘tish hosil qiladi. diodlar o'z vazifalarini bajarishi uchun asosiy element va tamoyillar shular hisoblanadi: pn o'tish, asimetrik o'tkazuvchanlik, va o'ziga xos kuchlanish xususiyatlari. pn o'tish - bu p turi va n turi materiallar orasida o'tish nuqtasi. p turi yarim o'tkazgich ortiqcha teshiklarga ega bo'lib, bu esa musbat …

2 / 28

ydigan kuchlanish miqdoridir. silikon diodlar uchun bu odatda 0.7 volt atrofida bo‘ladi, germaniy diodlari uchun esa 0.3 voltga yaqin. shuni ham ta'kidlash kerakki, diodning kuchlanish va oqim xususiyatlari mahsulotning maxsus turiga va ishlab chiqilishiga qarab farq qiladi. ba’zi eng ko‘p ishlatiladigan diod turlari va ularning o‘ziga xos xususiyatlari quyidagilar: 1. to'g'ri diodlar (rectifier diodes) - ac signallarini to'g'ri dc signallariga aylantirishda ishlatiladi. bu turdagi diodlar yuqori quvvatga chidamliligi bilan ajralib turadi. 2. zener diodlar - barqaror kuchlanish manbalari yaratishda, ayniqsa kuchlanish regulyatsiyasi uchun ishlatiladi. zener diodlar teskari yo'nalishda ishonchli ravishda ishlay olish xususiyatiga ega boʻlib, ma’lum teskari kuchlanishda deyarli to‘liq o‘tkazuvchanlik holatiga o‘tadi. 3. led diodlar (light emitting diodes) - yorug'lik hosil qilish uchun ishlatiladi. led diodlar turli xil ranglarda bo'lishi mumkin va ularda energiya samaradorligi yuqori darajada. 4. schottky diodlar - past zaryad tashlash o‘tkirligi va yuqori tezlikda ishlay olish xususiyatlari bilan mashhur. yuqori chastotali elektron davrlarda qo’llaniladi. diodning …

3 / 28

n-tipi yarimo'tkazgichda esa ortiqcha elektronlar mavjud. p-n o'tishi hosil bo'lganda, p-tipi va n-tipi materiallar o'rtasida "deplesiya mintaqasi" deb ataladigan zone paydo bo'ladi. bu hududda erkin zaryad tashuvchilar yo'qoladi va statsionar elektr maydon hosil bo'ladi. statsionar maydon elektrokimyoviy potentsialni muvozanatga keltiradi va diod faqat bir yo'nalishda tok o'tkazishni ta'minlaydi. p-n o'tish diodlarining asosiy texnik ko'rsatkichlaridan biri oldi-passa yorug'lik kuchlanishi (vf) deb ataladi. past kuchlanishda (masalan, 0.6 - 0.7 volt kremniy diodlarida) p-n o'tish tokni o'tkazadi. bu kuchlanish p-n o'tish diodlari uchun xosdir va ularning faoliyatiga ta'sir qiladi. bir manfiy kuchlanish p-n o'tish diodiga nisbatan qo'llanganda, o'tish yoshilmaydi, ya'ni "qayta bog'lanish" yoki "qayta teskari kuchlanish" rejimi yuzaga keladi. aksariyat diodlar qayta bog'lanish kuchlanishiga nisbatan bardoshli bo'lishi uchun mo'ljallangan bo'lsa-da, ularning ayrimlari maxsus qayta bog'lanish kuchlanishiga bardosh bera olmaydi, chunki ular bu kuchlanish rejimida osonlik bilan shikastlanishi mumkin. qayta teskari kuchlanish (vr) maksimal qiymati orqali bu sharoitda foydalanish mumkin. diodlarning yana bir muhim …

4 / 28

boshqa materiallar ham maxsus ilovalar uchun ishlatiladi. kremniy p-n o'tish diodlarining maksimal doimiy amper oqimi 1a dan 1000a gacha bo'lishi mumkin. shu bilan birga, qayta teskari kuchlanish qo'llarida turli parametrlarga ega bo'lishi mumkin: 50v dan 1000v gacha bo'lgan tokda. xullas, p-n o'tish diodlari elektronika sohasidagi ko'pgina tizimlar va qurilmalarning ajralmas qismi hisoblanadi. ular aniq elektr xususiyatlarini boshqarish, signallarni chastotali modulyatsiya qilish va ko'pgina boshqa funksiyalarda muhim xizmatlarni bajaradi. turli maqsadlarda turli xil xususiyatlarga ega bo'lgan diodlar ishlatiladi, masalan, qisqa vaqtli chaqindorlik, tezkor javob, yuqori signalli sadoqat va ulkan kuchlanish bardoshliklari talab etiladi. yaxshi moslashtirilgan diodlar elektron tizimlarni samarali ishlashini ta'minlaydi va yangi texnologiyalar rivojlanishiga imkon beradi. 3. zener diodlar zener diodlar elektron komponentlardir, ular yarimo'tkazgich diodlarning o'ziga xos bir turi. zener diodning o'ziga xosligi shundaki, u teskari polarizatsiya ostida muayyan kuchlanishda "pastroq qarshilik" bilan ishlaydi, bu kuchlanish "zener kuchlanish" deb ataladi. ushbu kuchlanish chegarasidan oshib ketganda, zener diod o'z teskari …

5 / 28

10 kilovattgacha bo'lgan qisqa muddatli quvvat impulslarini ham ushlab tura oladi. zener diodlar odatda telekommunikatsiya uskunalari, maishiy elektronika, kompyuter tizimlari va kuchlanish monitoring tizimlarida uchraydi. ular aqsh, yevropa va osiyo bo'ylab sanoat miqyosida ishlab chiqariladi. 20 asrning ikkinchi yarmidan boshlab ishlab chiqarish hajmi va engillik tufayli zener diodlar elektron plaxta dizaynerlarining asosiy komponentlaridan biriga aylangan. zener diodni o'rnatish jarayonida diodning anodi va katodi muhim rol o'ynaydi. anod - bu diodning musbat uchi va katod uning manfiy uchidir. teskari polarizatsiyada zener diod katodini musbat elektr ta'minotiga ulab qo'yilganda, anod manfiyga ulanadi, natijada zener effekti yuzaga keladi. zener diodlar oqimi oshsa, ular kuchlanishni barqaror holda ushlab turishi lozim, ammo haddan tashqari yuklash ularning isishiga olib kelishi mumkin. shuning uchun, zener diodlar bilan ishlaganda ulardan oqib o'tayotgan oqim va issiqlik tarqalishiga alohida e'tibor qaratish kerak. zener diodlarning ishlab chiqarishida dopantlar yoxud chiqarilgan materiallar yordamida yarimo'tkazgich zaxarli materiallar tomonidan yaratilar, bu esa kerakli zener …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yarim o'tkazgich diodlar"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim fan va innovatsiya vazirligi oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti mustaqil ish mavzu: sxemotexnikaning aktiv diskret elementlari. yarim o’tkazgich diodlar, ularning turlari va qo‘llanilishi. yarim o’tkazgich diodlar, ularning turlari va qo’llanilishi o'quvchi: k.rasulmatov 2024-2025-o'quv yili reja: 1. yarim o'tkazgich diodlarning asosiy tushunchalari 2. p-n o'tish diodlari 3. zener diodlar 1. yarim o'tkazgich diodlarning asosiy tushunchalari yarim o'tkazgich diodlar zamonaviy elektronikaning asosiy elementlaridan biri sifatida keng qo'llaniladi. ushbu yarim o'tkazgich qurilmalari elektr signallarini nazorat qilish, kuchaytirish va o'zgartirish maqsadida ishlatiladi. diodlar asosan ikki turdagi materiallardan, ya’ni p turi va n turidagi yari...

This file contains 28 pages in DOCX format (47.5 KB). To download "yarim o'tkazgich diodlar", click the Telegram button on the left.

Tags: yarim o'tkazgich diodlar DOCX 28 pages Free download Telegram