diodlar

DOCX 7 sahifa 29,6 KB Bepul yuklash

7 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 29,6 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 7

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 7

mantikiy elementlar. raqamli qurilmalar strukturasi. xisoblash texnikasining elementlari va qurilmalari kirish zamonaviy elektronika va elektrotexnika sohalari jadal sur’atlar bilan rivojlanib bormoqda. har bir elektron qurilma, qat’i nazar u oddiy telefon zaryadkasi yoki murakkab sun’iy yo‘ldosh tizimi bo‘lsin, o‘zining ishlash asosida sxemotexnika yotadi. sxemotexnika elektron sxemalarni loyihalash, tahlil qilish va optimallashtirish bilan shug‘ullanadi. bu sohada ishlatiladigan komponentlar odatda passiv va aktiv elementlarga ajratiladi. aktiv elementlar elektr signalini kuchaytirish, uzatish, modulyatsiya qilish, yoki boshqarish kabi funktsiyalarni bajaradi. eng oddiy, ammo ayni paytda eng ko‘p uchraydigan aktiv elementlardan biri – yarim o‘tkazgichli dioddir. diod – tokni faqat bir yo‘nalishda o‘tkaza oladigan yarim o‘tkazgichli komponent bo‘lib, u sxemalarda turli vazifalarni bajaradi: to‘g‘rilash, kuchlanishni barqarorlashtirish, signalni modulyatsiyalash, yorug‘lik chiqarish va hokazo. ushbu mustaqil ishda sxemotexnikadagi aktiv diskret elementlardan biri bo‘lgan yarim o‘tkazgich diodlar, ularning turlari va qo‘llanilish sohalari chuqur yoritiladi. 1. diod nima va u qanday ishlaydi? diod – bu ikki elektrodli yarim o‘tkazgichli elektron …

2 / 7

yli diodlar tokni bir yo‘nalishda o‘tkazib, teskari yo‘nalishda bloklaydi. 2. yarim o‘tkazgich materiallar diodlar odatda ikki xil yarim o‘tkazgich materiallar asosida tayyorlanadi: · kremniy (si) – keng tarqalgan va barqaror. · germaniy (ge) – kamroq ishlatiladi, lekin sezgirligi yuqori. bundan tashqari, ba’zi maxsus diodlar (masalan ledlar) galliy arsenid (gaas) yoki indiy fosfid (inp) kabi murakkab materiallar asosida yaratiladi. 3. diodlarning asosiy turlari a) to‘g‘rilovchi diodlar (rectifier diodes) ac tokni dc tokka aylantiruvchi diodlar. telefon zaryadkichi, televizor quvvat manbasi kabi har qanday adapterda ishlatiladi. b) zener diodlar (zener diodes) ma’lum teskari kuchlanishda yorilib, doimiy kuchlanish hosil qiladi. kuchlanish stabilizatorlarida qo‘llaniladi. masalan, 12v kuchlanishni barqaror ushlab turish uchun 12v zener diod ishlatiladi. c) yorug‘lik chiqaruvchi diodlar – led (light emitting diode) tok o‘tganda nur chiqaradigan diodlar. ranglari materialga bog‘liq. energiyani tejaydi, uzoq umr ko‘radi. d) fotodiodlar (photodiodes) yorug‘likni sezuvchi diodlar. yorug‘lik energiyasi elektr signallariga aylanadi. kamera sensorlarida, optik aloqa va signal tizimlarida …

3 / 7

atsiyasi zener diod kuchlanishni belgilangan darajada ushlab turadi. elektron qurilmalarda barqaror ishlashni ta’minlaydi. c) yoritish tizimlari ledlar energiya samarador, uzoq muddatli. uy yoritgichlari, chiroqlar, displeylar, reklama panellari led asosida ishlaydi. d) sensor va avtomatika tizimlari fotodiodlar harakatni sezadi, nurning mavjudligini aniqlaydi. liftlarda, avtomatik eshiklarda, signal tizimlarida qo‘llaniladi. e) yuqori chastotali qurilmalar schottky diodlar yuqori tezlikda ishlashga mos. kompyuterlarda, mobil aloqa qurilmalarida, zamonaviy protsessor tizimlarida ishlatiladi. f) radio va televideniya varikap diodlar orqali chastota sozlanadi. radioto‘lqinlarni filtrlash va sozlashda ishlatiladi. 5. amaliy sxemalarda ishlatilishi quyidagi oddiy sxemalarda diodlarning ishtirokini ko‘rish mumkin: · bir yarim to‘lqinli to‘g‘rilagich – ac tokni faqat bir yarmini o‘tkazadi. · to‘liq to‘lqinli to‘g‘rilagich (ko‘prik sxemasi) – diodlar to‘rtlik bo‘lib, ac tokni to‘liq dc tokka aylantiradi. · led indikator – tugmani bosganda led yonadi. bu hol led + rezistor orqali amalga oshiriladi. · zener stabilizator – kirish kuchlanishining o‘zgarishiga qaramasdan, chiqish kuchlanishi doimiy bo‘ladi. 6. muhim parametrlar va …

4 / 7

fzal. xulosa yarim o‘tkazgich diodlar sxemotexnikada eng muhim aktiv elementlardan biri hisoblanadi. ular o‘zining soddaligi, ixchamligi va ko‘p qirraliligi bilan turli sohalarda, oddiy uy-ro‘zg‘or texnikasidan tortib, murakkab sun’iy intellekt tizimlarigacha bo‘lgan qurilmalarda ishlatiladi. turli xil turlari orqali diodlar nafaqat tok yo‘nalishini boshqaradi, balki signalni kuchaytiradi, yorug‘lik chiqaradi, kuchlanishni barqarorlashtiradi va sezish funktsiyalarini ham bajaradi. shuning uchun elektronika sohasida diodlarning ishlash printsipi, xossalari va turlari har bir mutaxassis uchun zarur bilim hisoblanadi. bu bilimlar zamonaviy texnologiyalarni chuqur anglash, yangi qurilmalar ishlab chiqish va mavjudlarini yaxshilashga yordam beradi. foydalanilgan adabiyotlar: axmedov sh.r., jo‘rayev b.a. — elektronika asoslari. toshkent: “fan va texnologiya”, 2019. abdullayev a.a. — sxemotexnika va elektronika asoslari. toshkent: tdpu nashriyoti, 2021. sedra a.s., smith k.c. — microelectronic circuits. 7th edition, oxford university press, 2015. boylestad r., nashelsky l. — electronic devices and circuit theory. 11th edition, pearson, 2013. tokarev v.g. — poluprovodnikovye pribory. moskva: vysshaya shkola, 2004. www.electronics-tutorials.ws — electronics …

5 / 7

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"diodlar" haqida

mantikiy elementlar. raqamli qurilmalar strukturasi. xisoblash texnikasining elementlari va qurilmalari kirish zamonaviy elektronika va elektrotexnika sohalari jadal sur’atlar bilan rivojlanib bormoqda. har bir elektron qurilma, qat’i nazar u oddiy telefon zaryadkasi yoki murakkab sun’iy yo‘ldosh tizimi bo‘lsin, o‘zining ishlash asosida sxemotexnika yotadi. sxemotexnika elektron sxemalarni loyihalash, tahlil qilish va optimallashtirish bilan shug‘ullanadi. bu sohada ishlatiladigan komponentlar odatda passiv va aktiv elementlarga ajratiladi. aktiv elementlar elektr signalini kuchaytirish, uzatish, modulyatsiya qilish, yoki boshqarish kabi funktsiyalarni bajaradi. eng oddiy, ammo ayni paytda eng ko‘p uchraydigan aktiv elementlardan biri – yarim o‘tkazgichli dioddir. diod – tokni faqat bir yo...

Bu fayl DOCX formatida 7 sahifadan iborat (29,6 KB). "diodlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: diodlar DOCX 7 sahifa Bepul yuklash Telegram