o’zbek xalq og’zaki nasri

DOCX 77,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1493285391_67971.docx o’zbek xalq og’zaki nasri reja: 1. xalq og’zaki nasri va uning tarkibi. 2. mif (asotir) atamasining mohiyati, janming o’ziga xos belgilari. 3. mifologiya-miflarni o’rganuvchi fan. 4. afsona istilohi haqida tushuncha va janr tabiati. 5. afsonaning mavzusiga ko’ra turlari va uning ertak hamda rivoyatdan farqi. 6. rivoyat janri tabiati, o’ziga xos xususiyatlari va turlari. 7. naql janrining tabiati, kompozitsion qurilishi, badiiyati, turlari. 8. latifa atamasining lug’aviy va istilohiy ma’nosi, janr tabiati. 9. latifalar qahramoni. nasriddin afandi obrazining badiiy mohiyati. 10. ertak istilohi haqida tushuncha, janr genezisi, ijro etish tartibi. 11. ertaklar tasnifi, badiiyati, tarbiyaviy ahamiyati. og’zaki nasriy asarlar tuzilishi jihatidan xalq lirikasi va og’zaki dramasi namunalaridan ajralib turadi. bu farq, asosan, voqelikni ifodalash yo’liga qarab belgilanadi. chunki xalq nasriy asariarida voqealar aniq va mukammal sujet asosida bayon etiladi, tafsiliylik ustunlik qiladi. ularda emotsionallik, metrik o’lchov uchramaydi, voqelik epik nutq vositasida bayon etiladi. xalq og’zaki nasriy asariarida sujet muhim o’rin tutadi. …

m haqidagi ibtidoiy tushunchalar xayoliy shaklda ifodalangan. real voqea-hodisalarning badiiy talqini esa nasriy og’zaki asarlar tarkibidagi epik motivlarni yuzaga keltirgan. m.jo’rayev o’zbek folklorshunosligida xalq nasri janrlarini tasnif qilishning mezonlari sifatida badiiy asarning mavzu doirasi, badiiylik darajasi, voqeiikni talqin qilish usuli, vaqt va makon belgisi, maishiy-funksional qamrovi e’tiborga olinishi lozimligini ta’kidlab, shunga ko’ra xalq nasri janrlarini a) badiiy nasr janrlari (ertak, latifa, naql, qissa va lof) hamda b) ma’rifiy nasr janrlari (mif, afsona, rivoyat, demonologik hikoya, og’zaki hikoya) kabi ikki katta guruhga ajratadi.37 mif(asotir) - xalq og’zaki poetik ijodining ilk mahsulidir. u eng qadimgi davr folklorida ibtidoiy tasawurlar asosida yaratilgan. mif - grekcha «mythos - so’z, rivoyat» so’zidan olingan bo’lib, qadimgi odamning borliq, oiamjumboqlari, tabiat va koinot sirlarini bilishga intilishi, bu boradagi ilk tasavvurlari va xulosalari, xudolar, pahlavonlar haqidagi qarashlari asosida paydo bo’lgan. mif - ongsiz badiiy to’qima mahsuli. unda fantastika, xayoliy uydirma yetakchiiik qiladi. ibtidoiy inson mifdagi voqeiikni inkor etib …

ogik sujetlar, obrazlar, tushuncha va tasawurlar, umuman, mif qoldiqlari ijtimoiy ongning turli shakllariga ko’chib, ulardan muhim o’rin egalladi. miflar, asosan, etiologik vazifa (izohlash vazifasini) bajaradi. mif qadimgi odamning ishonch-e’tiqodlari, o’y-kechinmalari, diniy-axloqiy qarashlari va ilk ijodiy izlanishlarining so’z vositasida ifoda etilgan ko’rinishlaridan biridir. dunyo folklorshunosligidagi naturmifologik yoki naturalistik nazariya tarafdorlari mifni tabiat hodisalari haqidagi qadimgi tasawurlar majmui deb tushunadilar. ulaming fikricha, qadimgi odamning tabiat haqidagi ibtidoiy-e’tiqodiy ishonchlari dastlabki mifologik tasawurlar tizimining asosini tashkil etadi. antropologik nazariya tarafdorlari e.teylor, g.spenser, e.long va boshqalarning fikricha, miflar animistik ishonchlar zaminida shakllangan. j.frezer esa mifologik tasawurlarning asosini animistik tasawurlar emas, magiya tashkil etadi, deb hisoblaydi. s.g.xuk, d.xarrison, g.merri kabi olimlarning fikricha, qadimgi miflar ibtidoiy rituallar, ya’ni marosimlarning so’z vositasida ifodalangan shaklidir. l.levi-bryul mifning qadimgi diniy e’tiqodlar bilan mushtarakligini aniqlagan. simvolistik nazariya oqimi tarafdorlari (jumladan, o’zbek folklorshunoslari ham) mif qadimgi odamlarning olam haqidagi ibtidoiy qarashlarini o’zida mujassamlashtirgan ramziy kodlardan tashkil topganligini e’tirof etadilar. z.freyd, e.fromm, k.g.yung …

ori, irirn-sirimlar va turli ishonchlar bilan bog’liq aytimlartarkibida ayrim mifologik syujet elementlari uchraydi, xolos. ana shu mif qoldiqlarini, mifologemalarni o’rganish uchun muhim zamin vazifasini o’taydi. b.sarimsoqov o’zbek mifologiyasi taraqqiyotini uch bosqichga arxaik, mumtoz va o’rta asrlarga xos miflarga bo’linadi, deb hisoblaydi. uning ko’rsatishicha, arxaik miflarda xaos bilan kosmos o’rtasidagi kurash keng miqyosda aks etadi va ko’proq animistik, totemistik tasavvurlar bu kurashda hal qiluvchi rol o’ynaydi. shuningdek, ularda yana hech qanday diniy qarashlar unsuri uchramaydi. mumtoz miflarda esa xaos bilan kosmos kurashining miqyosi biroz toraygan bo’ladi. politeistik diniy qarashlar (ko’p xudolilik tasawuri) ustunlik qiladi. zardushtiylik davri mifologiyasi bunga misol bo’ladi. o’rta asrlar miflarining semantik asosini monoteistik diniy qarashlar tashkil etadi. m.jo’rayev- o’zbek mifologiyasining taraqqiyoti qadimgi ajdodlarimizning totemistik, animistik, dualistik, magik ishonchlari; ibtidoiy odamlar turmushida ritual-ramziy ahamiyat kasb etgan marosimlar; o’rta osiyoda yashagan qadimgi qavmlar dunyoqarashida aiohida o’rin tutgan otashparastiik aqidalari; qadimgi dehqonchilik madaniyati an’analari bilan bog’liq hosildorlik kultlari; islom dini ta’limoti …

an aloqador tasavvurlar asosida shakllangan), o’lib-qayta tiriluvchi qahramonlar (siyovush bilan bog’hq) haqidagi miflar; samoviy (oy, quyosh, yulduzlarning paydo bo’lishi, tabiiy hodisalar haqidagi) miflar; taqvimiy miflar, ya’ni yuboshi — navro’z bilan bog’liq udumlar, vaqt hisobi omillari haqidagi asotiriy ishonchlar; antropogenilc miflar yoki odamzotning yaratilishi (kayumars, gavomard, jamshid) to’g’risidagi miflar kiradi. aksariyat mifologik obrazlar zardushtiylik dinining muqaddas kitobi «avesto», shuningdek, «o’g’uznoma» va «kitobi dadam qo’rqut» orqali bizgacha yetib kelgan. «avesto»da ikki yaratuvchi kuch: yaxshilik — axuramazda, yomonlik esa —axriman qiyofasida namoyon bo’ladi. ularning o’zaro kurashidan tabiat va jamiyatdagi hodisalarning barchasi kelib chiqadi deb ko’rsatiladi. axuramazda — yaxshilik xudosi. unga qarashli narsalar insonlarning baxt-u saodati uchun xizmat qiladi. angra man’yu (axriman) esa — yovuzlik xudosi. u o’ziga qarashli devlari bilan odamlarga azob-uqubat, mashaqqat, kulfat keltiradi. «avesto»da yana mitra — quyosh va yorug’lik xudosi, nohit — obodonlik va farovonlik xudosi, humo — baxt va davlat xudosi, anaxita va hubbi — suv xudosi, mirrix — …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbek xalq og’zaki nasri"

1493285391_67971.docx o’zbek xalq og’zaki nasri reja: 1. xalq og’zaki nasri va uning tarkibi. 2. mif (asotir) atamasining mohiyati, janming o’ziga xos belgilari. 3. mifologiya-miflarni o’rganuvchi fan. 4. afsona istilohi haqida tushuncha va janr tabiati. 5. afsonaning mavzusiga ko’ra turlari va uning ertak hamda rivoyatdan farqi. 6. rivoyat janri tabiati, o’ziga xos xususiyatlari va turlari. 7. naql janrining tabiati, kompozitsion qurilishi, badiiyati, turlari. 8. latifa atamasining lug’aviy va istilohiy ma’nosi, janr tabiati. 9. latifalar qahramoni. nasriddin afandi obrazining badiiy mohiyati. 10. ertak istilohi haqida tushuncha, janr genezisi, ijro etish tartibi. 11. ertaklar tasnifi, badiiyati, tarbiyaviy ahamiyati. og’zaki nasriy asarlar tuzilishi jihatidan xalq lirikasi va og’zaki dra...

Формат DOCX, 77,1 КБ. Чтобы скачать "o’zbek xalq og’zaki nasri", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbek xalq og’zaki nasri DOCX Бесплатная загрузка Telegram