ichki kuchlar va deformatsiyalar

PPTX 18 pages 66.9 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 66.9 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

ички кучлар ва уларни аниклаш методи ichki kuchlar va ulaming (manfiy va musbat) belgilarini aniqlash. bo’ylama kuch n, burovchi moment mb, eguvchi moment meg va ko’ndalang kuch q larning (manfiy va musbat) belgilarini aniqlash. reja: 1. kuchlanishlar. 2. deformatsiya turlari tashki kuchlar ta’siridan mashina va inshoat kismlarining kesimlarida xosil buladigan kuchlarga ichki kuchlar deyiladi. ichki kuchlar - jismni xosil kiluvchi zarrachalar orasidagi uzaro ta’sir kuchlar va tashki kuch ta’sirida xosil buladigan kushimcha ichki kuchlardan iboratdir. kushimcha ichki kuchlar jismning deformatsiyalanishida, zarrachalarning bir-biridan kochishiga yoki uzaro yakinlashishiga karshilik kursatuvchi zarrachalar muvozanatini saklovchi kuchlardir. bu kushimcha ichki kuchlar materiallar karshiligi fanida ichki kuch yoki zurikish kuchi deb nomlanadi. materiallar karshiligi fanining asosiy vazifasi shu ichki kuchni (zurikish kuchini) topishdan iboratdir. brus tashki va ichki kuch ta’sirida bulib (deformatsiyalangan vaktda) muvozanat xolatini saklaydi. agar ichki kuch tashki kuchdan ortib ketsa, brus muvozanati buziladi va brus shu kesimda (ichki kuch katta kiymatga erishgan kesim) …

2 / 18

ozanati buziladi. i kismning muvozanatini saklash uchun ikkinchi tashlab yuborilgan kismning i - kismga ta’sirini kuch bilan almashtirib tekshirilayotgan i - kism kesmasiga kuyish kerak. (2,5 shakl, b). kesmaga kuyilgan kuchga ichki kuch deyiladi. shunda i kism tashki r1 r2 va ichki sdq kuch ta’sirida muvozanatda buladi. ichki dq kuchlar xar tomonga, tekislikka tik, urunma, aylanma va boshka yunalishda bulishi mumkin. masalani osonlashtirish uchun dq kuchlarni bitta teng ta’sir etuvch q ga keltirib a nuktasiga kuyamiz. a nuktaga q kuchini kuygandan sung kattik jismning i bulagiga ta’sir kilayotgan kuchlar (bizning misol uchun) r1 r2 tashki kuch va ichki kuchdan iborat buladi va shu kuchlar ta’sirida muvozanatda turadi. statikaning muvozanatlik tenglamasidan foydalanib, noma’lum q ni topamiz. agar jismning i kismiga ta’sir kilayotgan xamma kuchlar bir tekislikda bulsa, statikaning kuyidagi tekis sistema uchun berilgan z ta tenglamasidan foydalanish mumkin. sx=0, sy=0, sm0=0 agar ta’sir kilayotgan kuchlar bir tekislikda yotmasa, fazoviy sistema uchun …

3 / 18

agi urtacha kuchlanish deyiladi va u kichkina «r» bilan belgilanadi , yunalishi dq singari vertorli kiymat bulib, shu kuch yunalishi tomon yunalgan buladi. agarda bu nisbatni df yuzaning «o» (nol) gacha kamayishida olsak, kuchlanish yuza nuktasining kuchlanishi bulib koladi, ya’ni agarda ichki kuch kesim yuzaga teng taksimlangan bulsa, kuchlanish shu ichki kuchlar teng ta’sir etuvchisining yuzaga bulgan nisbatiga teng buladi. shunday kilib kuchlanishni yana kuyidagicha ta’riflash mumkin: kuchlanish deb, kesim yuza nuktasiga tugri kelgan ichki kuchga aytiladi. uning ulchov birligi n/mm2, n/m2, (mpa). bu yerda r kuchlanishga - umumiy tula kuchlanish deyiladi. tula kuchlanishning tuzuvchilari, s va t larni bilgan xolda r ni kuydagicha geometrik kushib aniklash mumkin. kuchlanish s kattik jism zarrachalami bir-biriga nisbatan normal buylab siljishiga karshilik kursatadi. kuchlanish t esa zarrachalarning kirkim tekisligi buyilab siljishiga karshilik kursatadigan ichki kuchdir. kuchlanishning ulchov birligi: 1 kg/sm2=9,81 n/sm2=0,0981 n/mm2=98100 n/m2 1 n/mm2=1 mn/m2= 10,2 kg/sm2= 1 mpa taxminiy kiymati: 1kg/sm2=10 …

4 / 18

zasiga urunma xolda ikkita bir tekislikda yotmagan (yakin masofada) karama-karshi yunalishdagi kuch ta’sir etsa, siljish deformatsiyasi sodir buladi. (1,6 - shakl, b). misol tarikasida kaychi bilan metall kirkishni olish mumkin. 3. ikki tayanchga tiralgan yoki bir uchi bilan kistirilgan balkaning ukiga kundalang yunalishda kuch ta’sir etsa, etilish deformatsiyasi sodir buladi (1,6 - shakl, v). 4. bir uchi bilan kismirilgan valni, ikkinchi erkin uchiga ukiga tik yuzada yotuvchi juft kuch kuyilsa, val buraladi (1,6 - shakl, g) bu xolda valning kesim zasida fakat ichki burovchi moment yotadi. 5. bir vaktda sterjan kesim yuzasida ikki va undan ortik deformatsiya sodir bulsa, bunday deformatsiya xiliga murakkab karshilik deformatsiyasi deyiladi (1,6 - shakl,d). (sikilish va egilish, burilish va egilish kiyshik egilish, ya’ni ikki tekislikda egilish). 6. agar bir uchi kistirilgan sterjenning ikkinchi uchiga geometrik uk buylab yunalgan sikuvchi kuch ta’sir etsa buylama egilish deformatsiyasi sodir buladi. (1,6 - shakl, ye) bo‘ylama kuch (n). bo‘ylama …

5 / 18

rab aniqlanadi. agar moment ta’sirida element “tabassum” shaklida, ya’ni pastki tolalari cho‘zilib, yuqoridagi tolalari siqilsa, bu holat musbat deb olinadi. aksincha, “xafa” shaklida, ya’ni yuqori tolalar cho‘zilib, pastki tolalar siqilganida eguvchi moment manfiy qiymatga ega bo‘ladi. burovchi moment (mb). burovchi moment konstruksiyani o‘z o‘qi atrofida burishga majbur qiladi. uning belgisi burilish yo‘nalishi bilan belgilanadi. agar moment jismlarni soat strelkasiga teskari burishga intilsa, u musbat deb qabul qilinadi, aksincha soat strelkasi bo‘yicha aylantirsa, manfiy hisoblanadi. bu qoida torsion (buralish) jarayonlarini hisoblashda qo‘llanadi. xulosa. ichki kuchlarning to‘g‘ri belgilanilishi mexanik hisoblarda aniqlik va to‘g‘ri natija olishning garovidir. bo‘ylama kuchlar cho‘zuvchi va siquvchi ko‘rinishda, ko‘ndalang kuchlar esa yuqoriga yoki pastga qarab ta’sir etishi mumkin. eguvchi momentlar konstruksiyani egilishga olib kelib, tabassum yoki xafa shaklida ifodalanadi, burovchi momentlar esa burilish yo‘nalishiga qarab belgilanadi. demak, mexanika nazariyasida ichki kuchlarning belgilarini to‘g‘ri aniqlash nafaqat nazariy, balki amaliy ahamiyatga ham ega.

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki kuchlar va deformatsiyalar"

ички кучлар ва уларни аниклаш методи ichki kuchlar va ulaming (manfiy va musbat) belgilarini aniqlash. bo’ylama kuch n, burovchi moment mb, eguvchi moment meg va ko’ndalang kuch q larning (manfiy va musbat) belgilarini aniqlash. reja: 1. kuchlanishlar. 2. deformatsiya turlari tashki kuchlar ta’siridan mashina va inshoat kismlarining kesimlarida xosil buladigan kuchlarga ichki kuchlar deyiladi. ichki kuchlar - jismni xosil kiluvchi zarrachalar orasidagi uzaro ta’sir kuchlar va tashki kuch ta’sirida xosil buladigan kushimcha ichki kuchlardan iboratdir. kushimcha ichki kuchlar jismning deformatsiyalanishida, zarrachalarning bir-biridan kochishiga yoki uzaro yakinlashishiga karshilik kursatuvchi zarrachalar muvozanatini saklovchi kuchlardir. bu kushimcha ichki kuchlar materiallar karshiligi fa...

This file contains 18 pages in PPTX format (66.9 KB). To download "ichki kuchlar va deformatsiyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki kuchlar va deformatsiyalar PPTX 18 pages Free download Telegram