qattiq jismlar aylanma xarakati

PPTX 23 pages 668.2 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 668.2 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

qattiq jism kinyematikasi qattiq jismning qo‘zg‘almas nuqta atrofidagi aylanma harakati. reja: 1. qattiq jism ilgarlanma xarakati 2. qattiq jismning aylanma xarakati 3. qattiq jismning aylanma xarakatini burchakli tezlik va burchak tezlanish orqali klassifikatsiyalash. absolyut qattiq jism deb, ixtiyoriy ikki nuqtasi orasidagi masofa o'zgarmas bo'lgan jismga aytiladi. qattiq jismning fazodagi qolatini aniqlaydigan erkin koordinatalar soni jismning erkinlik darajasi deyiladi. erkinlik darajasini i xarfi bilan belgilanadi. masalan i=1 bo'lsa jism faqat bir o'?da i=3 bo'lsa u 3ta o'q buyicha xarakatlanadi. qattiq jism kinmatikasini o'rganish deganda, shu jism erkinlik darajasini, jismning ixtiyoriy nuqtasini xarakat qonunini, tezligi va tezlanishini, xarakat traektoriyasini aniqlash masalalarda tushiniladi. qattiq jismning xarakati quyidagi turlarga ajratib o'rganiladi. 1. qattiq jism ilgarlanma xarakati 2. qattiq jismning aylanma xarakati 3. qatti jismning tekis paralel xarakati yoki tekis figuraning xarakati 4. qattiq jismning qo'zgalmas nuqta atrofida sferik xarakati. fazoda xarakati cheklanmagan jism erkin qattiq jism deb ataladi. endi erkin jismning erkinlik darajasini topaylik. …

2 / 23

tashtiruvchi chiziq o'z-o'ziga paralel xarakat qilsa bunday xarakat qattiq jismning ilgarilanma xarakati deyiladi. masalan, tsilindr ichidagi porshen xarakati, tikish mashinasidagi ignaning xarakati va boshqa mashina va mexanizmlarning xarakati ilgarilanma xarakatga misol bo'ladi. ilgarilanma xarakat qilayotgan jismning istalgan nuqtasining tezligi,tezlanishi va traektoriyasi quyidagi teoremaga asosan topiladi. teorema: ilgarilanma xarakat qilayotgan qattiq jismning barcha nuqtalari bir xil traektoriyalar chizadi (bir-biriga parlel) va xar onda jism nuqtalarining tezlik va tezlanish vektorlari bir biriga teng bo'ladi. teoremani isbotlash uchun jismning ixtiyoriy a va v nuqtalarini tanlab olamiz. bu nuqtalar orasidagi ab masofa qattiq jism ta'rifiga asosan o'zgarmasdir. ikkinchi tomondan ab miqdorni va vektori orqali quyidagicha yozish mumkin. aoab dan tb =ra +ab b nuqtaning tezligini topamiz. v, = d („ + ab) = d (ki + ab) = a + dt at dt dt (32) (31) ab=const bo'lganligi uchun ld'a' = const (33) demak (31) dan ko'rinadiki b nuqtaning tezligi a nuqtaning tezligiga teng. …

3 / 23

fodalaydi. qattiq jismning aylanma xarakati agar qattiq jism xarakati vaqtida uning xamma nuqtalari markazi aylanish o'qi deb aytiladigan bir to'gri chiziqda yotgan kontsentrik aylanalar chizsa, bunday xarakat aylanma xarakat deyiladi. bu aylanalaming markazi aylanish o'qida yotadi.qattiq jismning aylanma xarakatiga yerning o'z o'qi atrofida aylanishi elektrmotorlarning xarakati, mashina gildiraklarining xarakati kabilarni misol keltirish mumkin. faraz qilaylik ab o'q atrofida aylanadigan qattiq jism berilgan bo'lsin (44-rasm). 44-racm jismning istalgan aylanish o'qiga nisbatan vaziyatini burilish burchagi 9 orqali quyidagicha topamiz. ab o'qni z o'qi deb olaylik. burilish burchagining ishorasini qo'yidagicha aniqlaymiz. agar z o'qi oxiridan qaraydigan kuzatuvchi jism aylanishini soat mili yo'nalishiga teskari yo'nalishida ko'rsa, burilish burchagi musbat aks xolda manfiy bo'ladi. burchak radianlarda o'lchanadi. 1rad=1800/% =57° 17' 45". agar 9 ma'lum bo'lsa, jism nuqtalarini sanoq sistemasiga (oc ga) nisbatan vaziyatini aniqlash mumkin. jism bir marta aylansa 9 =2n ga teng bo'ladi. n marta aylansa 9=2nn bo'ladi. jismning vaziyatini aniqlash uchun 9 ni …

4 / 23

sh deyiladi. aw0 vaqt cheksiz kichik bo'lsa, burchak tezlanishni oniy qiymatini topamiz. (7) ning aw0 xoldagi limiti oniy burchakli tezlanishini beradi. aa da s = lim -=-= a = 0 bo'lsa yuqoriga aks xolda pastga qarab yo'nalgandir. d©>0 bo'lsa © va s vektori bir xil yo'naladi. d© < 0 bo'lganda © va s vektorlari qarama-qarshi yo'nalgan bo'ladi. d© < 0 ,bo'lganda s<0 bolib jism sekinlashuvchan xarakat qiladi. shunday qilib © va s vektorlarining modullari dm m = — = (p dt dm s =- dt d ^dp^ dt dt (39) ko'rinishida yoziladi.- qattq jismning m nuqtasini chiziqli tezligini topaylik. bu tezlik moduli (3 rasm). as v = lim — at^0 at 3-rasmdan r=om as=ra^ bo'lganligi uchun v = r a^ = r lim a^ = ra at at^0 at (40) ga teng ga teng. (40) dan ko'rinadiki.nuqta o'qdan qancha uzoqda joylashgan bo'lsa tezlik shuncha katta bo'ladi. chiziqli tezlikni m nuqtani …

5 / 23

g ishorasiga qarab v bilan bir xil yunalishda yoki qarama-qarshi yunalgan bo'ladi. rasmdan a, ning quylish nuqtasi tanlangan m nuqtada joylashgan, moduli esa ae=sr sin( sr) ga teng. a, ning yo'nalishi parma qoidasidan topiladi. a, esa o'qqa intiluvchi yoki markazga intiluvchi tezlanish deyiladi. a, va a, vektorlar o'zaro perpendikulyar bo'lib ularning yigindisi to'liq tezlanish deyiladi. a = as + aa (49) uning moduli esa , 2 2 a = ^am + ae a s (50) ga teng bo'ladi. to'liq tezlanishning yo'nalishi a burchak orqali ifodalanadi. as tga = — a (51) endi ae va ^ larni modullarnini topamiz. as =sr sin( sr) (52) r sin( sr ) = r sin ( = r chunki a, ning moduli esa a„ = av sin( av) rasmdan sin( av) = 1 va aw = av bo'ladi. v = ar ni xisobga olsak aa =ar (53) bo'ladi. (52) va (53) ni (50) ga qo'ysak …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qattiq jismlar aylanma xarakati"

qattiq jism kinyematikasi qattiq jismning qo‘zg‘almas nuqta atrofidagi aylanma harakati. reja: 1. qattiq jism ilgarlanma xarakati 2. qattiq jismning aylanma xarakati 3. qattiq jismning aylanma xarakatini burchakli tezlik va burchak tezlanish orqali klassifikatsiyalash. absolyut qattiq jism deb, ixtiyoriy ikki nuqtasi orasidagi masofa o'zgarmas bo'lgan jismga aytiladi. qattiq jismning fazodagi qolatini aniqlaydigan erkin koordinatalar soni jismning erkinlik darajasi deyiladi. erkinlik darajasini i xarfi bilan belgilanadi. masalan i=1 bo'lsa jism faqat bir o'?da i=3 bo'lsa u 3ta o'q buyicha xarakatlanadi. qattiq jism kinmatikasini o'rganish deganda, shu jism erkinlik darajasini, jismning ixtiyoriy nuqtasini xarakat qonunini, tezligi va tezlanishini, xarakat traektoriyasini aniqlash masalalar...

This file contains 23 pages in PPTX format (668.2 KB). To download "qattiq jismlar aylanma xarakati", click the Telegram button on the left.

Tags: qattiq jismlar aylanma xarakati PPTX 23 pages Free download Telegram