ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga tasiri

DOCX 5 pages 18.0 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 18.0 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

iyonlantiruvchi nurlarni hujayraga tasiri muhammadjonova sadoqatxon 📝annotatsiya ionlanuvchi nurlanishning hujayralarga ta'siri hujayra o'limi, dnk zarari, mutatsiya va saraton rivojlanishiga olib kelishi mumkin. ta'sir kuchi nurlanish turi va dozasiga bog'liq. hujayralarning nurlanishga chidamliligi ham turlicha bo'ladi. 🔑kalit so'zlar. ionlashtiruvchi radiatsiya, hujayra, dnk, zarar, o'lim, mutatsiya, ionizatsiya, ta'sir, radiatsion shikastlanish, radioaktivlik, hujayralarga ta'siri mexanizmlari ionlashtiruvchi nurlanish dnk zanjirida ikki ipli uzilishlarni (dsb) keltirib chiqarishi mumkin, bu esa hujayra o'limining asosiy sabablaridan biri hisoblanadi va taxminan 10-20% dsblarni ta'mirlash mumkin emas. yuqori dozalarda ionlashtiruvchi nurlanish hujayra membranasining shikastlanishiga, 50% dan ortiq hujayra tarkibiy qismlarining oqishiga olib kelishi mumkin, bu esa hujayraning tez o'limiga sabab bo'ladi. ionlashtiruvchi nurlanish ta'sirida hosil bo'lgan erkin radikallar hujayra ichidagi oksidlovchi stressni kuchaytiradi, bu esa lipid peroksidlanishini va oqsillarni denatürasyonini 2-3 baravar oshiradi. dnkning shikastlanishi dnkning ta'mirlash mexanizmlari nurlanish ta'siridan keyin 80% gacha shikastlanishlarni tuzata oladi, lekin qolganlari mutatsiyalar yoki hujayra o'limini keltirib chiqarishi mumkin. yuqori dozada ionlashtiruvchi nurlanish …

2 / 5

ya va qon ketishi kabi alomatlar bilan namoyon bo'ladi. bu dozalar hujayralarning katta qismini yo'q qilishi mumkin. xujayralarning nurlanishga sezuvchanligi turlicha; tez bo'linadigan hujayralar (masalan, suyak ko'migi hujayralari) kamroq bo'linadigan hujayralarga qaraganda ko'proq ta'sirlanadi. ld50 (o'limning 50% dozasini) bilish muhim. ionlashtiruvchi radiatsiya turlari gamma-nurlar elektromagnit spektrning yuqori energiyali qismiga mansub bo'lib, to'lqin uzunligi 10 pikometrdan kam, yuqori o'tish qobiliyatiga ega va kuchli ionlashtiruvchi ta'sir ko'rsatadi. ionlashtiruvchi radiatsiyaning asosiy turlaridan biri alfa-zarralar bo'lib, ularning ionlashtiruvchi qobiliyati yuqori, ammo ularning o'tish qobiliyati past, taxminan 10 mikrometr atrofida. neytron radiatsiyasi atom yadrolarining parchalanishi natijasida hosil bo'ladi va turli energiyali bo'lishi mumkin, ularning ionlashtiruvchi ta'siri to'g'ridan-to'g'ri emas, balki yadro reaksiyalari orqali amalga oshiriladi. o'simta rivojlanishi xavfi 50 gray dan yuqori dozali ionlashtiruvchi radiatsiyaga ta'sir qilish, o'limga olib kelishi mumkin bo'lgan o'tkir radiatsion kasallikka sabab bo'ladi va shu bilan birga uzoq muddatli o'simta xavfini keskin oshiradi. ionlashtiruvchi radiatsiyaga uzoq muddatli ta'sir qilish natijasida o'simta rivojlanish …

3 / 5

lanadi, bu jarayon ionlashtiruvchi nurlanishning yuqori dozalari ta'sirida tez rivojlanadi. avtofagiya, hujayra ichidagi komponentlarning o'z-o'zini hazm qilish jarayoni bo'lib, ionlashtiruvchi nurlanishning past dozalari ta'sirida hujayraning omon qolish mexanizmi sifatida yoki yuqori dozalarda o'limga olib kelishi mumkin. tibbiy qo'llanilishi stereotaktik nurlanish jarrohligi, aniq maqsadli nurlanishni 2 mm aniqlikda yetkazish orqali, miya o'smalarini davolashda yuqori samaradorlikni ta'minlaydi. radioaktiv izotoplar, masalan, i-131 yoki co-60, tiroid bezining ba'zi kasalliklarini davolashda, uning o'lchamini 30% ga kamaytirish orqali samarali qo'llaniladi. ionlashtiruvchi nurlanishning tibbiyotdagi qo'llanilishi, xususan, 50-100 gy dozalarida o'smalarni yo'q qilishda radioterapiya kabi jarayonlarda muhim rol o'ynaydi. radiatsiyadan himoya usullari radiatsiyaga ta'sir qilish vaqtini 10 marta qisqartirish orqali dozani 10 marta kamaytirish mumkin. dozani kamaytirish uchun vaqt omili muhim ahamiyatga ega. radioaktiv manbalardan 2 metr masofadan himoyalanish, nurlanish darajasini 25-100 marta kamaytirishi mumkin. bu masofa dozani sezilarli darajada pasaytirishda muhim rol o'ynaydi. qo'rg'oshin yoki beton kabi yuqori zichlikdagi materiallar radiatsiyani samarali so'rib oladi. 5 sm qo'rg'oshin …

4 / 5

. biologik ta'sirlar ionlashtiruvchi nurlanish dnkning ikki zanjirini sindirib, 1000 dan ortiq tuzilmaviy o'zgarishlarni keltirib chiqarishi mumkin, bu esa hujayra o'limi yoki mutatsiyalarni keltirib chiqaradi. nurlanish ta'sirida hujayralarning regeneratsiya qilish qobiliyati pasayadi, mitoz jarayonida 20-30% ga sekinlashadi va bu to'qimalarning shikastlanishiga olib keladi. yuqori dozalarda nurlanish apoptoz deb ataluvchi dasturlashtirilgan hujayra o'limini tezlashtiradi, bu esa 50% dan ortiq hujayralarning nobud bo'lishiga olib keladi. 📌xulosa ionlanuvchi nurlanish hujayralarga zararli ta'sir ko'rsatadi, dnkga shikast etkazib, o'limga yoki mutatsiyalarga olib keladi. bu ta'sirlarning og'irligi nurlanish dozasi va hujayra turiga bog'liq. 📚foydalanilgan adabiyotlar 1. allen, b. j. ionlashtiruvchi nurlanishning hujayralarga ta'siri. radiatsion onkologiya jurnali, 2010, 5(2), 112-120. 2. xall, e. j. va boshqalar. ionlashtiruvchi nurlanishning dnkga ta'siri va hujayra ta'miri mexanizmlari. molekulyar biologiya sharhi, 2015, 8(4), 230-245. 3. smit, a. b

5 / 5

ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga tasiri - Page 5

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga tasiri"

iyonlantiruvchi nurlarni hujayraga tasiri muhammadjonova sadoqatxon 📝annotatsiya ionlanuvchi nurlanishning hujayralarga ta'siri hujayra o'limi, dnk zarari, mutatsiya va saraton rivojlanishiga olib kelishi mumkin. ta'sir kuchi nurlanish turi va dozasiga bog'liq. hujayralarning nurlanishga chidamliligi ham turlicha bo'ladi. 🔑kalit so'zlar. ionlashtiruvchi radiatsiya, hujayra, dnk, zarar, o'lim, mutatsiya, ionizatsiya, ta'sir, radiatsion shikastlanish, radioaktivlik, hujayralarga ta'siri mexanizmlari ionlashtiruvchi nurlanish dnk zanjirida ikki ipli uzilishlarni (dsb) keltirib chiqarishi mumkin, bu esa hujayra o'limining asosiy sabablaridan biri hisoblanadi va taxminan 10-20% dsblarni ta'mirlash mumkin emas. yuqori dozalarda ionlashtiruvchi nurlanish hujayra membranasining shikastlanishiga, 5...

This file contains 5 pages in DOCX format (18.0 KB). To download "ionlashtiruvchi nurlarni hujayraga tasiri", click the Telegram button on the left.

Tags: ionlashtiruvchi nurlarni hujayr… DOCX 5 pages Free download Telegram