qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlar

DOCX 19 pages 49.8 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.8 KB

File type DOCX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mavzu: qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo‘lishi.va falsafiy maktablar reja: 1. qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo‘lishi.va falsafiy maktablar 2. islom dining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti, sharq mutafakkirlari: abu rayxon beruniy, abu nasr faobiy,ibn sinoning ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy –axloqiy ta’limotlari 3. temuriylar sulolasi davri :abduraxmon jomiy va alisher navoiy ijodida gumanizm 4. xix asr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilgor ijtimoiy- siyosiy fikrlar va o‘zbek falsafasi qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlar paydo bo‘lishi, falsafiy maktablar, islom dini,islom falsafasi, sharq mutafakkirlari ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy –axloqiy ta’limotlari, temuriylar sulolasi, gumanizm hadis, tasavvuf, o‘zbek falsafasi sharq madaniyati taraqqiyotining ilk davrlari deganda, ko‘pgina mutaxassislar bizning vatanimiz o‘tmishini, misr, bobil va insoniyat tarixining eng qadimgi sivilizasiyalaridan biri bo‘lgan shumer davrlarini esga oladi. bularning har biri insoniyat tarixida jamiyat hayoti, qadriyatlar tizimining o’ziga xosligi, boshqarish va iqtisodiy jarayonlarning muayyan tarzda namoyon bo’lishi bilan tavsiflanadi. ushbu madaniyat o’choqlari …

2 / 19

ashlarga doir ta’limotlarni yaratish zaruriyati; b) olamning boshlag’ich asoslari va rivojlanish qonuniyatlarini ishlab chiqish kerakligi; v) olam haqidagi tafakkurning oqilona uslubiga mantiqiy fikrlashga va bilish nazariyasiga tug’ilgan ehtiyojlar paydo bo’lganligi; g) afsonaviy va diniy tasavvurlardagi xayoliy fikrlarga asoslangan odamlarning ilmiy bilishdagi falsafiy tafakkur qilishdagi ongsizlikka barham berish zaruriyati. falsafaning rivojlanib borishi jarayonida undan dastlab matematika, geometriya, astronomiya(yer.av i-ii asr va er. i-ii asrlari), keyinchalik fizika, ximiya,biologiya fiziologiya, so’ngra ijtimoiy va gumanitar fanlar ajralib chiqdi. bu fanlar avval dalillar to’plash, ularni bir, tizimga solish va umumlashtirish bilan shug’ullandilar. qadimgi sharq falsafasida ham, antik dunyo falsafasida ham dunyoning ayrim tomonlarini alohida o’rganayotgan fanlar o’rtasidagi aloqadorlik va bog’lanishlarni tahlil eta boshlagani uchun fanlar go’yo falsafaning qismlari sifatida tasavvur etildi vafalsafani «fanlar fani» deb e’lon qilindi. qadimgi misr adabiyotining nodir asari «arfist qo’shig’i» da dinni rad etuvchi fikrlar bor.unda: «o’lganlardan hyech biri qaytib kelgan emas va oxirat haqida so’zlab bergan emas, demak, oxirat yo’q. …

3 / 19

arda hamma narsalarning asosi suv, butun koinotda havo mavjud deyilgan. ba’zi misr yodgorliklarida «inson o’lgach, uning jismi kulga aylanadi», «o’z nomining abadiy qolishini hohlagan kishi oxirat haqida hayol qilmasdan, bu dunyo ishlari bilan shug’ullanishi lozim» deyilgan. bobilda, xususan, xammurapi davrida (yer.av iv ming yillikning boshlari) quldorlik tuzimining ijtimoiy ziddiyatlari keskin tus oldai. ishlab chiqarishning taraqqiy etishi bilan bobilda astronomiya, matematika, geografiya fanlarida ma’lum yutuqlarga erishildi. bobil olimlari algebraning asoslarini, kvadrat va kub ildizlarni chiqarishni bilganlar, astronomlar osmon yulduzlari kartasini chizganlar. er. av. ii asrda yashagan bobillik selevka hatto olamning geliosentrik tuzilishi haqida faraz qilgan. byuobilda dastlabki falsafiy fikrlar 6 ming yil muqaddam boshlandi. o’sha davrlarda «gilgamesh haqidagi doston», «adapa» doston, «xujayinning qul bilan suhbati» badiiy asari juda katta shuhrat qozondi. bu asarda diniy qarashlar qattiq tanqid qilindi. bu asar bobilda qulchilik rivojlangan paytda jamiyatning bir tomonda boylik, ikkinchi tomonda ochlik, qashshoqlik o’sgan bir paytda vujudga kelgan. bu yodgorlikda qul donishmand, …

4 / 19

4 vedada (bilimlar, diniy gimnlar, qo’shiqlar to’plami) o’z ifodasini topgan. bu vedalardan eng muhimi rigveda bo’lib, eramizdan taxminan 1500 yil oldin maydonga kelgan. qolganlari esa yajurveda, samaveda va atxarvavedalardan iborat. eramizdan 1000 yil oldin upanishad (maxfiy ta’limot) oqimi vujudga kelib, uning ijodiy mahsullikda, deb tushuntiradi. upanishadlar falsafasining mohiyati shundaki, u jonni ruh bilan tenglashtiradi. upanishadlarcha, tan jonning qobig’i bo’lib, jon esa – dunyoviy ruhning bir bo’lagidir. upanishadlardagi falsafiy mavzular asosan insonni o’rab turgan borliq, uning hayotidagi o’rni va vazifasi, tashqi olam va inson tabiati, uning hayoti va ruhiyatining mohiyati, bilish imkoniyatining chegaralari axloq me’yorlari haqidadir. falsafiy muammolar asosan diniy-mifologik nuqtai nazardan bayon etilgan. jaynizm (hindcha «jinna» - «g’olib») – eramizdan avvalgi 1-yillik o’rtalarida qadimgi hindistonda yuzaga kelgan va olamning asosida ikki ibtido: materiya va jon yotadi, deb hisoblaydigan ta’limot. jaynizm ta’limotiga ko’r. insonning asosiy maqsadi tashqi olam xukmronligidan qutulish va kamolga erishishdir. inson tabiati ham moddiy, ham ruhiydir. jon bir …

5 / 19

izm ibtidoiy dinlarning ko’p unsurlarini saqlab qolgan: muqaddas hayvonlar, tabiat hodisalariga, ajdodlar ruhiga sig’inish va hakozo. hinduizm yagona cherkov tashkilotiga ega emas. uning paydo bo’lishini biror konkret asoschining nomi bilan bog’lamaydilar. buddizm (budda nomidan olingan) – diniy falsafiy ta’minot, vujudga kelishi jihatidan birinchi jahon dini. buddizm asoschisi – shahzoda siddxartxa gautama (mln.av. 567-488 y.) vafotidan so’ng «haqiqat natijalari» - budda deb atala boshlagan. yagona ta’limont sifatida shakllangan budizm dastlabki asrdayoq 18 ta maktabga bo’linib ketgan. bir nechta saborlarda uni birlashtirishga urinish natijasiz yakunlangan. milodning i-asrida buddizm xinoyana 9kichik aravacha yoki najot topishning keng yo’li) oqimlariga bo’linib ketadi. hozirgi davrda buddizmga e’tiqod qiluvchilar soni 400 mlndan ziyod oshib ketdi. chorvaka-lokayata – miloddan avvalgi vii asrda hindistonda yuzaga kelgan falsafiy maktab. chorvaka-lokayata maktabining asoschisi-donishmand brixaspatidir. chorvaka so’zining lug’aviy ma’nosi to’rt unsur, «loka» so’zining lug’aviy ma’nosi-bu dunyoda, ya’ni moddiy dunyo. bu ikki ta’limotning mazmuni bir bo’lgani uchun «chorvaka-lokayata» deb atala boshlandi. olam asosida …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlar"

mavzu: qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo‘lishi.va falsafiy maktablar reja: 1. qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlarning paydo bo‘lishi.va falsafiy maktablar 2. islom dining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti, sharq mutafakkirlari: abu rayxon beruniy, abu nasr faobiy,ibn sinoning ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy –axloqiy ta’limotlari 3. temuriylar sulolasi davri :abduraxmon jomiy va alisher navoiy ijodida gumanizm 4. xix asr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilgor ijtimoiy- siyosiy fikrlar va o‘zbek falsafasi qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlar paydo bo‘lishi, falsafiy maktablar, islom dini,islom falsafasi, sharq mutafakkirlari ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy –axloqiy ta’limotlari, temuriylar sulolasi, gumanizm...

This file contains 19 pages in DOCX format (49.8 KB). To download "qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi sharqda asotiriy tassav… DOCX 19 pages Free download Telegram