temir yo'llar haqida umumiy tushunchalar

DOCX 171 pages 5.2 MB Free download

171 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.2 MB

File type DOCX

Pages 171

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 171

1-mavzu: temir yo'llar haqida umumiy tushunchalar reja: 1 "temir yo'llar umumiy kursi" fanini o'qitish maqsad va vazifalari 2 transport turlari, ularning xususiyatlari, transport tizimida tutgan o’rni va tashish jarayonida hamkorligi 1.1"temir yo'llar umumiy kursi" fanini o'qitish maqsad va vazifalari transportning halq xo’jaligida tutgan o’rni beqiyos kata. shu nuqtai nazardan ushbu fanni o’qitishdan maqsad talabalarda transport haqida bir butun tasavvur hosil qilish, uning tehnik imkoniyatlari va ularni ishlatish, inshotlar va harakat tizimi, tanish jarayonini tashkil qilish haqida bilimga ega bo’lishlarni ta’minlashdan iborat. talabalarga yagona transport tizimi haqida va unda temir yo’l transportining o’rni, mavqeyi haqida, temir yo’l transportining aniq ishlaydigan, tashkiliy imkoniyatlari, katta transport sohasi ekanligi haqida ma’lumot berish ushbu faning maqsadlaridan biridir fanni o’qitish jarayonida transportning mustaqil respublikamizning o’zi belgilangan yo’ldan rivojlanishida tutgan o’rni, bozor iqtisodiyotiga o’tish davrida ishlash xususiyatlfriga va kelajak taraqqiyot yo’nalishlarida etibor qaratiladi. 1.2 transport turlari, ularning xususiyatlari, transport tizimida tutgan o’rni va tashish jarayonida hamkorligi transportning …

2 / 171

huning uchun ham xalq xo’jaligida katta ahamiyat kashf etadi. temir yo’l transportining yangi nohiyalarni va ulardagi tabiiy boyliklarni o’zlashtirishdagi ahamiyati katta, odamlarning moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini qondiradi, o’zga mamlakatlar bilan aloqalarni rivojlantirishga xizmat qiladi. temir yo’llarning mamlakat hududlarini himoya qilishda ham ahamiyati beqiyosidir. barcha transport turlari o’zaro hamkorlikda ishlab, tashish jarayonida bir-birini to’ldiradi. transport mahsuloti bir qator ko’rsatkichlar bilan belgilanadi. tashish ishlarining asosiy ko’rsatkichlari quyidagilardan iborat: r – tashish (jo’natish) hajmi, odatda, yil bo’yicha tonna miqdorida o’lchanadi. ushbu ko’rsatkich ishlab chiqarish hajmini tashish hajmi bilan bog’lash imkonini beradi; rl - yuk aylanmasi (oboroti) tonna-kilometrda (tkm) belgilanib, tashilgan yuk miqdorini tashish masofasiga (l) ko’paytirib topiladi. yuk aylanmasi tashish jarayonining barcha bosqichlarida ham asosiy ko’rsatkich bo’lib, uning yordamida harakat vositalariga, ta’mirlash bazalariga, mehnat sarfiga, yoqilg’i, elektr energiyasi va shu kabilarga ehtiyoj aniqlanadi. tashilgan yo’lovchilar sonini (a) masofaga ( l ) ko’paytirib, yo’lovchilar aylanmasi yo’lovchi-kilometr (al) hisobida topiladi jadval 1.1 transport faolyatining asosiy …

3 / 171

siyalar orasidagi yo’llarning ikkinchi bosh yo’l, stansiya yo’llari va boshqa yo’llarni hisobga olmagan holdagi uzunligini ifodalaydi. temir yo’llarning barcha asosiy xizmat sohalari, bo’limlari va korxonalari ishining sifat ko’rsatkichi tariqasida vagon aylanmasi (oboroti) qabul qilingan. vagon aylanmasi deb vagonni yuklash boshlanishidan keyingi yuklashgacha bo’lgan vaqt oralig’iga aytiladi. temir yo’llarning asosiy iqtisodiy ko’rsatkichlari mehnat unumdorligi, tashish tannarxi va daromad kabilardan iborat bo’ladi. transport turlari va ularning xususiyatlari. yo’lovchi va yuklarni tashish yagona maqsad yo’lida birlashib, o’zaro hamkorlikda faoliyat ko’rsatadigan turli xil transport turlari bilan amalga oshiriladi. o’zbekistonda ijtimoiy yo’naltirilgan bozor iqtisodiyotini shakllantirishga mo’ljallangan chuqur va keng ko’lamli iqtisodiy islohotlar amalga oshirilayotgan xozirgi davrda transport sohalari alohida ahamiyat kasb etadi. rasm 1.2. transport vositalari tizimi yotransport, ayniqsa, temir yo’l transportining har qanday jamiyat hayotidagi o’rni juda katta bo’lib, uning davlat chegaralarini, ichki va tashqi bozorini shakllantirishda asosiy omillardan biri bo’lib qoladi. transport xalq xo’jaligining barcha tarmoqlarini, ishlab chiqarish va iqtisodiy masxablarini birlashtiradi. rasm …

4 / 171

transporti ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar orasidagi iqtisodiy aloqalarni va yo’lovchilar tashishni ta’minlash uchun xizmat qiladi. zamonaviy magistral transporti temir yo’llar, suv (daryo va dengiz), avtomobil, havo yo’llari va quvur (neft va neft mahsulotlari, gaz quvurlari) transporti turlaridan iborat bo’lib, yagona transport tizimi yuqori kuchlanishli elektr uzatish tarmoqlarini ham o’z ichiga oladi. tashish ishlarining transport turlari orasida taqsimlanishi juda ko’p omillarga, ushbu transport turining nohiya va hududlarda mavjudligi va ularning texnik-iqtisodiy samaradorligiga bog’liq bo’ladi. bunda tashish tannarxi, kapital mablag’larga ehtiyoj, tashish sifati, tezligi, muntazamligi, qulayligi, yuklar holatining saqlanishi, tashish qobiliyati, mehnat unumdorligi, metall va yoqilg’i sarfi kabilarning ahamiyati katta. temir yo’l transporti. ushbu transport turi ommaviy tashishlar uchun qulay, iqlimiy sharoitlar va yil fasllaridan qat’i nazar kechayu-kunduz birday ishlaydi. temir yo’llarning tabiiy boyliklarni o’zlashtirishdagi o’rni katta. yuk aylanishi bo’yicha temir yo’l transportiga mamlakatdagi barcha yuk aylanmasining 55% dan ortiqrog’i to’g’ri keladi. respublikamizning tashqi iqtisodiy aloqalaridagi o’rni katta bo’lib, eksport-import yuklarini tashishning …

5 / 171

yuqori, metall sarfi katta, harakat miqdrlariga bog’liq bo’lmagan sarf-xarajatlar (binolar va inshootlarni ta’mirlash, xodimlar ta’minoti va boshqalar) miqdori katta. yuklarni temir yo’llar orqali uzoq masofalarga tashish iqtisodiy tomondan qisqa masofalarga tashishdan ko’ra afzal bo’lib, tashishning boshlang’ich va manzil oxiridagi jarayonlari ulushi katta. temir yo’llarning boshqa transport turlariga nisbatan atrof-muhitga, ekologik holatga salbiy ta’siri va tashish jarayonining energetik sarflari kam. jadval 2.1 o’zbekistonda yuk tashish ko’rsatkichlarining transport turlari bo’yicha taqsimlanishi tartib № ko’rsatkichlar nomi 2005 yil ko’rstakichlari transport turlari bo’yicha taqsimlanishi,% 1 2 3 4 1 jami tashiladigan yuklar mingtonna hisobida, shu jumladan: temir yo’l transporti havo yo’llari quvur (tranzitsiz) avtomobil transporti 715806 45800 5,7 71500 668500 100 0,06 0,001 0,01 0,93 2 jami yuk aylanmasi, milliard tonna-kilometr, shu jumladan: temir yo’l transporti havo yo’llari quvur transporti avtomobil transporti 32,5 18,1 0,1 0,2 14,1 100 55,69 0,31 0,61 43,39 3 jami tashilgan yo’lovchilar, mln kishi hisobida, shu jumladan: temir yo’l transporti …

Want to read more?

Download all 171 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temir yo'llar haqida umumiy tushunchalar"

1-mavzu: temir yo'llar haqida umumiy tushunchalar reja: 1 "temir yo'llar umumiy kursi" fanini o'qitish maqsad va vazifalari 2 transport turlari, ularning xususiyatlari, transport tizimida tutgan o’rni va tashish jarayonida hamkorligi 1.1"temir yo'llar umumiy kursi" fanini o'qitish maqsad va vazifalari transportning halq xo’jaligida tutgan o’rni beqiyos kata. shu nuqtai nazardan ushbu fanni o’qitishdan maqsad talabalarda transport haqida bir butun tasavvur hosil qilish, uning tehnik imkoniyatlari va ularni ishlatish, inshotlar va harakat tizimi, tanish jarayonini tashkil qilish haqida bilimga ega bo’lishlarni ta’minlashdan iborat. talabalarga yagona transport tizimi haqida va unda temir yo’l transportining o’rni, mavqeyi haqida, temir yo’l transportining aniq ishlaydigan, tashkiliy imkoniya...

This file contains 171 pages in DOCX format (5.2 MB). To download "temir yo'llar haqida umumiy tushunchalar", click the Telegram button on the left.

Tags: temir yo'llar haqida umumiy tus… DOCX 171 pages Free download Telegram