qadimgi sharq va g'arb falsafasi

DOCX 11 pages 23.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 23.5 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

qadimgi sharq va g'arb falsafasi reja: 1. qadimgi falsafaning paydo bo‘lish omillari va umumiy xususiyatlari 2. qadimgi sharq falsafasi shakllanishi va rivoji 3. qadimgi g‘arb falsafasi taraqqiyoti xulosa foydalanilgan adabiyotlar qadimgi sharq falsafasi xitoy falsafasi – konfutsiylik, daoizm, legizm oqimlari shakllangan. asosiy g‘oya – jamiyatdagi tartib, insonning axloqiy mukammalligi va tabiat bilan uyg‘unlik. hind falsafasi – vedalar, upanishadlar, buddizm, jainizm va boshqa maktablar. bu yerdagi asosiy g‘oyalar – ruhiy ozodlik (moksha), qayta tug‘ilish (samsara), karmaga ishonch va ruhiy tarbiya. bobil, misr falsafasi – ko‘proq diniy va mifologik dunyoqarashga asoslangan bo‘lib, osmon jismlari, tabiat kuchlari va ilohiy qudrat bilan bog‘liq. eron falsafasi (zardushtiylik) – yaxshilik va yomonlik o‘rtasidagi kurash, ezgulikni tanlash va adolatni ulug‘lash g‘oyalarini ilgari surgan. qadimgi g‘arb falsafasi qadimgi yunon falsafasi – g‘arb falsafasining poydevori. fales, suqrot, platon, aristotel, epikur, stoiklar kabi mutafakkirlar tabiat, inson, jamiyat va bilish nazariyasi haqida chuqur g‘oyalar ilgari surgan. qadimgi rim falsafasi – yunon …

2 / 11

si ham kiritiladi, biroq bular gʻarb falsafasiga ham taalluqlidirlar. koʻpgina jamiyatlar falsafiy muammolarni koʻrib chiqishdi va boshqa jamiyatlar ishlari asosida oʻz falsafiy anʼanalarini qurishdi. masalan, yaqin sharq falsafasi gʻarb falsafasi taʼsiri ostida boʻldi. rus (baʼzilar buni gʻarb falsafasiga taalluqli, deb koʻrishadi), yahudiy, islomiy, afrika va baʼzi lotin amerikasi falsafiy anʼanalari gʻarb falsafasidan taʼsirlanishdi; biroq, oʻzlarining aslliklarini ham yoʻqotishmadi.bu anʼanalar orasidagi farqlar xush koʻrilgan tarixiy faylasuflar, gʻoyalar, uslublar yoki tillar bilan aniqlanadi. ularni bir-biriga tegishli metodlar bilan oʻrgansa boʻladi va ular orasida sezilarli umumiyliklar bor. ilk falsafiy taʼlimotlar qadimiy hindiston, xitoy, markaziy osiyo va yunonistonda paydo boʻlgan, keyin gʻarb mamlakatlariga yoyilgan. qad. hindistondagi falsafiy maktablar 2 turga bulinib, biri vedalaraxm kelib chiqqan va ularga suyanuvchi maktablar (vedanta, yoga, vaysheshika, nyaya, sankxya), ikkinchisi vedalarni rad etuvchi maktablar (jaynizm, buddizm, lokoyata) x, isoblanadi. qadimgi xitoydagi dastlabki falsafiy taʼlimotlar miloddan avvalgi 7-asrda vujudga kelgan. u qad. xitoy yozma manbalarida uchrab, bu manbalarga „qoʻshiqlar kitobi“, …

3 / 11

inini oʻziga qamrab olgan hududda kushonlar saltanati qaror topib, unda budda dini xukm suradi, uning falsafasi bu joyda yashovchi xalqning tafakkur tarziga oʻz taʼsirini oʻtkazadi. ammo avesto gʻoyalari xalq ongidan butunlay chiqib ketmaydi. milodiy 3-asrga kelib tenglik gʻoyalarini ilgari suruvchi moniylik taʼlimoti paydo boʻldi. bu taʼlimot mazdakiylar harakatinnnt maʼnaviy tayanchi boʻlgan.falsafa xitoy tamadduniga, umuman sharqiy osiyoga sezilarli taʼsir koʻrsatdi. koʻpgina buyuk falsafiy maktablar bahor va kuz davri hamda davlatlar urushi davrida paydo boʻlib, fikrning yuz maktabi nomi ostida tanildi. ulardan eng ahamiyatlilari orasida konfutsianizm, taoizm, mohizm va legalizmlarni koʻrsatsa boʻladi. keyinchalik, tang sulolasi davrida, bu safga buddizm ham qoʻshildi (shuni aytib oʻtish joizki, sharq falsafasida din va falsafa orasida qatʼiy farqlar yoʻq). gʻarb falsafasi kabi, xitoy falsafasi ham keng qamrovlidir va falsafaning har bir sohasiga taalluqli maktablarga ega. hind ostqitʼasi tarixida oriy-vedik madaniyat oʻrnatilganidan soʻng ikki ming yillik davr ichida falsafiy va diniy mutafakkirlik oltita nastika maktablari paydo boʻlishiga olib …

4 / 11

uhim faylasuflardan biri — ibn sino oʻrta osiyo va umuman islom olamida mantiq va metafizikani shakllantirdi; bunda u arastu va aflotun ishlariga tayandi. ibn sino olamning vaqt oʻqida yaratilishini rad etadi; olam uning yaratuvchisi emanatsiyasidir, deydi. ibn sinoning bu qarashlari islomiy deizm va pandeizmga yaqindir. keyinchalik oʻrta osiyolik boshqa faylasuflar — beruniy, forobiy, gʻazzoliy, navoiy, bedil va hokazo — ibn sino asos solgan islomiy metafizika doirasida fikrlashdi va bu oqimlardan baʼzilari yevropagacha yetib bordi. hind falsafasi (dini) veda bu din hozirgi davrda hinduizm deb ataladi lekin. veda 4 ga bo'linadi bular rigveda - hudolarga madh, samaveda - kuy qo'shiq, yadjurveda - qurbonlik qo'shiqlari atxarveda - sehr va jodular.veda dini hind halqlarida juda katta tabaqalanishga olib keldi.keyinchalik buddizm paydo bo'ldi.barcha hii=nd aholisi budizm diniga o'tishni boshlashgandan keyin veda dinidagilar o'z dinida katta o'zgartirish qilishadi va shu tariqa veda dini hinduizmga aylaadi xitoy falsafasining oʻrta asrlar davri (miloddan avvalgi 2-asr - milodiy …

5 / 11

. bu davrning yirik mutafakkiri ham tarixchi edisima tsyan (miloddan avvalgi 145-86), xitoyning qadimgi davrlardan boshlanib, miloddan avvalgi ii asr oxirida tugallangan birinchi umumiy tarixi muallifi. e. xan sulolasi hukmronligi davrida men si (miloddan avvalgi 90-40 yillar) va jing fang (miloddan avvalgi 78-37 yillar) kabi mutafakkirlarning ijodi "i ching" kalendar ilovalariga asos solgan deb ishoniladi . i chingning kalendar astronomik jihatlarini rivojlantiruvchi bu yoʻnalish men si shogirdi jiao yanshou, “i lin” (“oʻzgarishlar oʻrmoni”) asari muallifi, shuningdek, chjen syuan (127-127-yillar) asarlarini ham oʻz ichiga olishi mumkin. 200), xun shuang (128-190) va yu fan (164-233). milodiy ii asrda daochi faylasuf va alkimyogari vey boyangning (taxminan 100-170) faoliyati " can tong qi " asarining muallifi bo'lib, unda u trigramlar va hexagramlar yordamida taoizm alkimyosining asosiy tamoyillarini bayon qilgan. davom etdi.vey boyan ijodi klassik “oʻzgarishlar kitobi” (“chjou yi”)ga sharh shaklida qurilgan. xan davrida tay ping ching yozilgan bo'lib, uning muallifligi taoist donishmand yu jiga …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi sharq va g'arb falsafasi"

qadimgi sharq va g'arb falsafasi reja: 1. qadimgi falsafaning paydo bo‘lish omillari va umumiy xususiyatlari 2. qadimgi sharq falsafasi shakllanishi va rivoji 3. qadimgi g‘arb falsafasi taraqqiyoti xulosa foydalanilgan adabiyotlar qadimgi sharq falsafasi xitoy falsafasi – konfutsiylik, daoizm, legizm oqimlari shakllangan. asosiy g‘oya – jamiyatdagi tartib, insonning axloqiy mukammalligi va tabiat bilan uyg‘unlik. hind falsafasi – vedalar, upanishadlar, buddizm, jainizm va boshqa maktablar. bu yerdagi asosiy g‘oyalar – ruhiy ozodlik (moksha), qayta tug‘ilish (samsara), karmaga ishonch va ruhiy tarbiya. bobil, misr falsafasi – ko‘proq diniy va mifologik dunyoqarashga asoslangan bo‘lib, osmon jismlari, tabiat kuchlari va ilohiy qudrat bilan bog‘liq. eron falsafasi (zardushtiylik) – yaxshilik ...

This file contains 11 pages in DOCX format (23.5 KB). To download "qadimgi sharq va g'arb falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi sharq va g'arb falsafasi DOCX 11 pages Free download Telegram