arxeologik yodgorliklar saqlash va ta`mirlash

DOCX 5 стр. 17,3 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 17,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

6-mavzu; xxi asr boshida o`zbekistonda madaniy meros obyektlarini saqlash va ta`mirlash ishlarini tashkiliy va amaliy jihatlari. reja; 1. mustaqillik yillarida arxeologik yodgorliklarni muhofaza qilish borasida ayrim mulohazalar 2. mustaqillik yillarida me’morchilik va amaliy san’atning qayta tiklanishi ma‟lumki, arxeologik yodgorliklar tariximizning qadimgi va eng qadimgi davri haqida malumot beruvchi deyarli asosiy manba hisoblanadi. zero, hozirgi vaqtda yurtimizdagi madaniyat va sport ishlari vazirligi tarkibidagi aksariyat tarix va o`lkashunoslikka ixtisoslashtirilgan muzeylarning eksponatlarini asosiy qismini aynan arxeologik yodgorliklarda aniqlangan osori atiqalar tashkil etishi fikrimiz dalilidir. halqmizning o`tmish tarixini o`zida jamlagan arxeologik yodgorliklar bizning kunlarda oddiy tepaliklar sifatida saqlangan bo`lib, ular xalq orasida oqtepa, sariqtepa, ko`ktepa kabi nomlar bilan atalib kelinadi. hozirgi kunda yurtimizda saqlangan arxeologik yodgorliklar 8 mingdan ziyod bo`lib, ular shaharlar, qishloqlar, qo`rg`onlar, saroylar, ko`shklar, eng qadimgi odamlar yashagan manzilgohlar, turli xil inshoot qoldiqlari (koriz, sardoba, ko`prik va h.k.) xarobalari hisoblanadi. shu bilan birga ajdodlarimiz qoldirgan qadimgi sanat namunalari – petrogliflar, qadimgi mozor …

2 / 5

dan, yodgorliklarni saqlash yurtimizning konstitutsiyasida ham belgilangan bo`lib, bu borada 49 moddada quyidagilar takidlangan: “fuqarolarlar o`zbekiston xalqining tarixiy, manaviy va madaniy merosini avaylab asrashga majburdirlar. madaniyat yodgorliklari davlat muhofazasidadir”. shu bilan birga 2009-yil 13-oktyabrda qabul qilingan “arxeologik meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanishto`g`risida”gi qonun arxeologik yodgorlik va uni muhofaza qilish hamda undan foydalanishning xuquqiy asoslarini qayd etdi. yuqorida qayd qilinganidek arxeologik yodgorliklar tarixning moddiy namunasi bo`lib, uning qisman yoki to`liq buzilishi tariximizning qaysidir qismini butunlay yo`q bo`lib ketishiga olib kelishi mumkin. hozirgi vaqtda arxeologik yodgorliklarni qisman yoki to`liq buzilishi ikki omil – tabiiy tabiat jarayonlari va inson omillari bilan bog`liq hisoblanadi. arxeologik yodgorliklarini tabiiy tabiat jarayonlari natijasida buzilishi, bu birinchi navbatda daryo, soylarning qirg`oqlarini tabiiy eroziyasi, yog`ingarchilik natijasida yodgorliklar chekkalarini qo`porilib tushishi hisoblanadi. malumki, yurtimizdagi aksariyat qadimiy shahar, qishloq, manzilgohlar xarobalarining katta qismi suv manbaiga yaqin joylashgan bo`lib, daryolarning qirg`oqlarini yemirilishi, o`zanlarning o`zgarishi, toshqin va sellar kabi tashqi tasirlar …

3 / 5

a keng ko`lamli qurilish va obodonchilik ishlari olib borilmoqda. ko`plab turarjoylar, ishlab chiqarish korxonalari, kommunikatsiya inshootlari (yo`llar, elektr tarmoqlari, aloqa liniyalari va h.k.) bunyod etilmoqda. bu borada yodgorliklarni muhofaza qilish maqsadida o`zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi tomonidan moddiy madaniy meros ob‟ektlari muhofaza tegralari loyihalarining shaharsozlik va loyihalash hujjatlariga, shuningdek mo`ljallanayotgan yer qazish, yer tuzish, qurilish, melioratsiya, xo`jalik ishlari va boshqa ishlarning moddiy madaniy meros obyektlarini asrash talablariga muvofiqligini aniqlash maqsadida madaniy meros obyektlarining tarixiy-madaniy ekspertizasi tashkil etiladi va amalga oshiriladi. shu bilan birga samarqand, buxoro, toshkent, shahrisabz, xiva kabi qadimiy shaharlarda olib borilayotgan qurilish ishlarida qonunchilikda belgilangan tartibda arxeologik kuzatuv ishlarini olib borish, moddiy madaniy meros obyektlar atrofida bosh rejaga asosan loyihalash, qayta qurish, qurilish va obodonlashtirish ishlarini rejalashtirishni madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish va ulardan foydalanish davlat inspeksiyasi bilan kelishilgan holda amalga oshirish ham muhim katta ahamiyat kasb etadi. keyingi yillarda arxeologik yodgorliklarni ro`yxatga olish bo`yicha olib …

4 / 5

peksiyasi bilan birgalikda arxeologik yodgorliklarni ro`yxatga olish va katalogini yaratish borasida amalga oshirilayotgan tadqiqotlar jarayonida qariyb 30 foiz yodgorliklar qabriston sifatida foydalanilayotganligi ma‟lum bo`ldi. xususan, birgina shahrisabz tumanida bu ko`rsatkich 23 foizni tashkil etmoqda. zero, sobiq sho`rolar davrida amalga oshirilgan ushbu amaliyot natijasida yodgorliklarni qariyb 2 metrlik madaniy qatlamni buzilishiga olib kelgan. ayni vaqtda yodgorliklar noto`g`ri, noqonuniy ravishda olib borilgan qazishmalar, yodgorliklar yoki uning atrofidan tuproq olinishi kabi jarayonlar ham arxeologik yodgorliklarning buzilishiga sabab bo`lishi mumkin. yuqoridagi qayd qilingan omillarni tahlil qilgan holda yodgorliklarni saqlash va muhofaza qilishda quyidagi kompleks chora tadbirlarni amalga oshirish samarali natija beradi. birinchidan respublikadagi arxeologik yodgorliklar katalogini yaratish va yagona gis sistemasiga kiritish hamda yodgorliklarni muhofaza tegralarini belgilash. hozirgi vaqtda samarqan, farg`ona, namangan, andijon viloyatlarida ushbu ishlar deyarli o`z yakuniga yetgan bo`lsa, qolgan viloyatlarda bu borada keng ko`lamli ishlar amalga oshirilmoqda. ikkinchidan, yodgorliklar muhofaza qilishda keng aholi qatlamini jalb etish va ularda o`z tarixiga, qadriyatiga …

5 / 5

haytirish va bu borada keng jamoatchilik institutlari- yani mahallalar nazoratini yo`lga qo`yish ham muhim ahamiyat kasb etadi. 2. o`zbek xalqi me`morchiligi mohiyat e`tibori jihatidan buyuk bunyodkorlik san`atidir. mustaqillik yillarida me`morchilik san`ati yanada rivojlanib, takomillashib bormoqda. me`morchilik ikki asosiy tamoyil ko`zga tashlanadi. ulardan biri sharqona me`morchilikning an`anaviy qonun-qoidalariga rioya etishdir. bu tamoyil temuriylar tarixi davlat muzeyi, turkiston saroyi, oliy majlis, toshkent shahar hokimiyati binolari timsolida o`z aksini topgandir. me`morchilikdagi ikkinchi tamoyil esa o`zbekistonning jahon hamjamiyatidan munosib o`rin olish sari intilishini namoyish etuvchi jahon me`morchiligining eng yaxshi yutuqlaridan foydalanishda namoyon bo`lmoqda. bunday binolar jumlasiga “meridian”, “afrosiyob”, “buxoro”, “interkontinental`”, ” sheraton” mehmonxonalari, “o`zekspomarkaz”, milliy bank, markaziy bank, “toshkentplaza” savdo markazi, respublika birja markazi, banklararo moliyaviy xizmatlar markaz,o`zbekiston davlat konservatoriyasi va boshqa binolarni kiritish mumkin. toshkent shahri ko`rkiga ko`rk qo`shib turgan “oloy”, “chorsu”, “otchopar”, “yunusobod”, “mirobod”, “parkent”, “qo`yliq” va boshqa bozor binolari, shuningdek “yunusobod” tennis markazi, “jar” sport markazi singari zamonaviy inshoatlar barpo etildi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "arxeologik yodgorliklar saqlash va ta`mirlash"

6-mavzu; xxi asr boshida o`zbekistonda madaniy meros obyektlarini saqlash va ta`mirlash ishlarini tashkiliy va amaliy jihatlari. reja; 1. mustaqillik yillarida arxeologik yodgorliklarni muhofaza qilish borasida ayrim mulohazalar 2. mustaqillik yillarida me’morchilik va amaliy san’atning qayta tiklanishi ma‟lumki, arxeologik yodgorliklar tariximizning qadimgi va eng qadimgi davri haqida malumot beruvchi deyarli asosiy manba hisoblanadi. zero, hozirgi vaqtda yurtimizdagi madaniyat va sport ishlari vazirligi tarkibidagi aksariyat tarix va o`lkashunoslikka ixtisoslashtirilgan muzeylarning eksponatlarini asosiy qismini aynan arxeologik yodgorliklarda aniqlangan osori atiqalar tashkil etishi fikrimiz dalilidir. halqmizning o`tmish tarixini o`zida jamlagan arxeologik yodgorliklar bizning kunlarda...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOCX (17,3 КБ). Чтобы скачать "arxeologik yodgorliklar saqlash va ta`mirlash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: arxeologik yodgorliklar saqlash… DOCX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram