ma’ruza. nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari

PDF 21 стр. 398,3 КБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 398,3 КБ

Тип файла PDF

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

2. ma’ruza. nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari. reja: 1. nerv sistemasining ahamiyati va umumiy tuzilishi shakli. 2. nerv markazlarining fiziologik xususiyatlari. 3. markaziy nerv sistemasi bo’limlarning yoshga oid xususiyatlari. 4. vegetativ nerv sistemasining o’ziga xos xususiyatlari. 5. bosh miya katta yarim sharlari. 6. organizm reflektor faoliyatining yosh xususiyatlari. 7. shartli va shartsiz reflekslar haqida tushuncha. 8. shartli reflekslarning tormozlanishi. 9. dinamik stereotip, nutq funktsiyasi va uning fiziologik asosi. 10. oliy nerv faoliyatining tiplari. 11. nerv tizimi gigiyenasi. tayanch so’z va iboralar. nerv sistemasi, neyron, periferik nerv sistemasi, somatik nerv sistemasi, vegetativ nerv sistemasi, nerv tolasi, qo‘zg‘alish, tormozlanish, nerv markazlari, orqa miya, bosh miya, miyacha, o‘rta miya, oraliq miya, bosh miya katta yarim sharlari, refleks, refleksning turlari, shartli reflekslar, tashqi tormozlanish, shartli tormozlanish, so‘nuvchi tormozlanish, qiyosiy tormozlanish, shartli refleksning kechikishi, dinamik stereotip, nutq. nerv sistemasining ahamiyati va umumiy tuzilishi shakli. nerv sistemasi asosan tashqi muhitdan, ichki organlardan …

2 / 21

v faoliyati bilan boshqarib turiladi. nerv tizimini nerv hujayralari va nerv tolalari tashkil qiladi. nerv hujayralari neyron deb ataladi. neyronlar katta kichikhgi va shakli jihatidan har xildir. har bir neyronning tanasida bir talay kalta shoxlangan o’simtalar-dendritlar va bitta shoxlanmagan uzun o‘simta - akson bor. neyronlar tashqi tomondan maxsus parda - membrana bilan qoplangan. nerv hujayralarining tanalari va ularning dendritlari to‘planib kulrang moddani uzun o'simta akson esa maxsus miyelin pardasi bilan qoplanib oq moddani hosil qiladi. nerv sistemasi markaziy (bosh va orqa miya), periferik (chetda joylashgan) nervlar, ulaming oxirgi apparatlaridan tashkil topgan qismlarga bo‘linadi. markaziy nerv sistemasida nerv hujayralari (neyron tanalarining) markazlari bor. nerv sistemasining periferik qismi asosan nervlardan, ya’ni tolalar bog'lamidan iborat bo‘lib, bu tolalarning tanasi (nerv hujayrasi) nerv sistemasining markaziy qismida joylashgan. periferik nevr tizimiga orqa miyadan chiqadigan 31 juft sezuvchi, harakatlantiruvchi nerv tolalari, bosh miyadan chiqadigan 12 juft nervlar, hamda umurtqa pog‘onasi atrofida va ichki organlarda joylashgan nerv …

3 / 21

‘lib, miyelinsiz nerv tolalari faqat shvann qavat bilan qoplangandir. markazdan qochuvchi, markazga intiluvchi va aralash nervlar birbiridan tafovut qilinadi. markazga intiluvchi nervlar impulsni sezgi organlaridan nerv sistemasining markaziy bo‘limiga o‘tkazadi. bu nervlar sezuvchi nervlar deb ham ataladi. bu nervning tarmoqlangan joyi retseptor deyiladi. markazdan qochuvchi nervlar impulsni markazdan periferiyaga, ishchi organga o‘tkazadi. bular harakatlanuvchi nervlar deb ham ataladi. bu nervning oxirgi tarmog‘i effektor deyiladi. aralash nerv impulsni ikki yo‘nalishda ham o'tkazaveradi. nerv sistemasi oxirgi tarm oqlarga borib taqaladigan yagona neyronlar kompleksidan iborat. ayrim neyronlarning bir-biriga tutashadigan joyi sinaps deb ataladi. bitta nerv hujayrasi tanasiga to‘g‘ri keladigan umumiy sinapslar soni 100 taga yetadi, hatto bundan ham ortadi, dentritlarda esa, hatto necha minglab sinapslar bor. nerv tolasining asosiy xususiyati o‘ta qo‘zg‘aluvchanlik va labillilik, moddalar almashinuvining sekin borishi, nisbatan charchamaslik hisoblanadi. nerv tolasining asosiy xususiyati o‘ta qo‘zg‘aluvchanlik bo‘lib, u organizmning tashqi va ichki muhitdan keladiagn har xil ta’surotlarga javob bera olish qobiliyatidir. ta’surot …

4 / 21

ko‘zning adekvat ta’sirlovchisi yorug’lik, muskulniki nerv tolasidan keladigan impuls hisoblanadi. muayyan to‘qima, hujayra va organ uchun xos bo’lmagan ta’sirlovchilar noadekvat ta’sirlovchi deb ataladi. masalan, muskul to‘qimasi nerv tolasidan kelayotgan impulsdan tashqari, elektr toki, tuz, kislota ta’sirida ham qisqarishi mumkin. bular noadekvat ta’sirlovchilardir. nerv tolalarining labilligi turlicha bo’ladi. ba’zi nerv tolalari har lahzada bir necha o‘ndan ortiq impuls o’tkazsa, boshqalari 500 tagacha impuls o’tkazadi. qalin miyelin qavat bilan qoplangan nerv tolalari o‘ta labillik xususiyatiga ega. nerv tolalari qo‘zg‘alganda, muskullar qo‘zg‘alishiga nisbatan ancha kam energiya ajraladi. ingichka nerv tolalari yo‘g‘on tolalarga nisbatan tezroq charchaydi. so'ngi tekshirishlarda nerv tolasining charchashi isbotlangan. nerv tolasi charchaganda biotoklarning kuchi o‘zgaradi. qo‘zg‘alish impulsining tarqalishi 2-3 marta susayadi. nerv tolasi ma’lum vaqt oralig’ida kelgan impulsga nisbatan kamroq impuls o’tkazib, o‘zining charchamasligini ta’minlaydi. nerv tolasidan chiqqan qo‘zg‘alish to’lqinlarining o‘tkazilishi nervning keyingi keladigan har bir qismining yuqori voltli potensiallar bilan ta’sirlanishiga bog’liq. qo‘zg‘alish potensiallari yumshoq qavatli nerv tolalaridan uzluksiz emas, …

5 / 21

di. markaziy nerv sistemasining neyronlari nerv tolasidan impulslarni bir tomonlama sezuvchi retseptordan ishchi organga o’tkazadi. bu nerv impulsining sinapslar orqali o’tkazihshiga bog’liq. qo‘zg‘alish impulsi qo‘zg‘algan to‘qimaning hamma qismiga bir tekis to’la tarqaladi. nerv tolasi qancha yo‘g‘on bo‘lsa, qo‘zg‘alish shuncha tez o'tadi. nerv tolalari yo‘g‘onligiga ko‘ra, a, b, c, guruhlarga bo’linadi. a guruhiga miyelin qavati qalinroq, diametri 12-22 mkm bo'lgan nerv tolalari kiradi, ular orqali ta’sirot bir soniyada 70-120m/sek tezlikda o‘tadi. bu guruh nerv tolalari o‘ta elektrik faollikka ega. b guruhga vegetativ nerv sistemasining miyelinlashgan ba’zi tolalari kiradi. bularning diametri 1-3 mkm bo‘lib, issiqqonli hayvonlarda ta’sirni 3-14 m/sek tezlikda o‘tkazadi. c guruhi nerv tolalari yumshoq qavatsiz bo‘lib, diametri juda kichik, bularga asosan simpatik nerv tolalari kiradi. nerv tolalarining miyelinlashuvi. avval periferik nervlar, so'ngra orqa miya nervlari, keyinroq bosh miya sopining nerv tolalari, undan so‘ng bosh miya katta yarim sharlarining tolalari miyelinlashadi. miyelin qavati rivojlangan sari nerv tolasining qo‘zg‘aluvchanligi orta boradi. ona …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ma’ruza. nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari"

2. ma’ruza. nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari. reja: 1. nerv sistemasining ahamiyati va umumiy tuzilishi shakli. 2. nerv markazlarining fiziologik xususiyatlari. 3. markaziy nerv sistemasi bo’limlarning yoshga oid xususiyatlari. 4. vegetativ nerv sistemasining o’ziga xos xususiyatlari. 5. bosh miya katta yarim sharlari. 6. organizm reflektor faoliyatining yosh xususiyatlari. 7. shartli va shartsiz reflekslar haqida tushuncha. 8. shartli reflekslarning tormozlanishi. 9. dinamik stereotip, nutq funktsiyasi va uning fiziologik asosi. 10. oliy nerv faoliyatining tiplari. 11. nerv tizimi gigiyenasi. tayanch so’z va iboralar. nerv sistemasi, neyron, periferik nerv sistemasi, somatik nerv sistemasi, vegetativ nerv sistemasi, nerv tolasi, qo‘zg‘alish, torm...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PDF (398,3 КБ). Чтобы скачать "ma’ruza. nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ma’ruza. nerv tizimining fiziol… PDF 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram