айрис мёрдок

DOC 53.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1476121819_65257.doc айрис мёрдок (1919-1999) унинг ҳақиқий исми дэйм жин айрис мёрдок, турмушга чиққач эса миссис жин о’ бэйли. юксак маҳорат эгаси, сермаҳсул ёзувчи айрис мёрдок адаб-ахлоқ масалаларини афсона ва асотирлар нури орқали кўрган. ёзувчи сифатида ўта талабчан бўлиб, муҳаррирларга ўз асарларидаги бирорта ҳарфни ҳам ўзгартиришга рухсат бермаган. 40 йилда 26 роман ёзган. айрис мёрдок 1919 йил ирландиянинг дублин шаҳрида туғилган. “мёрдок” фамилияси келиб чиқишига кўра, шотланд-гаэльс(кельт) тилига мансуб бўлиб, адибанинг онаси, қизлик фамилияси бўйича ирэн алис ричардсон, ирланд операсида қўшиқчи бўлган. отаси уилс жон ньюс мёрдок, биринчи жаҳон уруши даврида кавалерияда хизмат қилган. урушдан кейин давлат хизматчиси бўлган. мёрдоклар оиласи қизча туғилгач, лондонга кўчиб ўтади ва айриснинг болалиги шаҳарнинг ғарбий чеккасида, хаммерсмит ва чизвичда ўтади. айрис мёрдок англиянинг икки нуфузли университетини тамомлаган. дастлаб оксфордда қадимги тиллар, антик давр тарихи ва фалсафасидан таълим олди. сўнгра кембрижда фалсафа билан янада кенг ва чуқурроқ шуғулланди ҳамда диссертациясини ҳимоя қилди. иккинчи жаҳон уруши йилларида …

етук ва машҳур модернчи олим сартр билан учрашиб, экзистенциализм ҳақида суҳбатлашади. мёрдок келиб чиқиши чехиялик яҳудийлардан бўлган шоир ва қомусий билим эгаси франц штайнерга қаттиқ меҳр қўяди. аммо оиланинг дўсти элиас канеттининг ёзишича, 1952 йили франц айриснинг қўлида юрак ҳуружидан вафот этади. сўнгра элиас каннети билан айрис ўртасида ишқий муносабатлар бўлиб ўтади. бироқ 1956 йилда у ўзидан олти ёш кичик бўлган жон бэйлга турмушга чиқади. бэйл бу пайтда ўзининг насрий асарларни эълон қилган, оксфорд университетининг инглиз тили кафедраси профессори эди. улар ўттиз йилдан кўпроқ стипл-эштон шаҳарчасидаги кедар лож номли эски уйда истиқомат қилишади. сўнгра оксфорд университети яқинидаги уйлардан бирига кўчиб ўтишади. бу пайтгача мёрдокда бир неча ишқий муносабатлар бўлиб ўтади, аммо бэйл бунга парво қилмайди ва айрисни кечиради. бу никоҳ икки олимнинг бахтли иттифоқи эди. бэйл айрис номидан тақризлар ёзган. айрисга келган хатларга айрис номидан жавоблар қайтарган. аммо айриснинг ижодий фаолиятига ҳеч қандай таъсир кўрсатмаган. уларда битта умумийлик бор эди. …

лан бузилмаган кўҳна европанинг латофати барқ уриб турибди. ўзида айёрликка, маккорликка оид романлардаги каби сохта истарани ярата оладиган фирибгар қаҳрамон хусусиятини жо қилган жейкни мёрдок бошқа асарларида яратолмаган. ҳаётнинг фожеавий бошланиши устидан комедиявийликнинг устунлиги, қаҳрамонлар билан мўъжизалар юз бераётгани, бу мўжизаларни ҳаёт гирдобида пайқашнинг ўзи мўъжизадир. жейк ўз-ўзига ўралашиб қолган, ўз туйғуси, интилиши, ҳаракатлари орасидан керакгини топа олмай қолган. уни фақат эзгу ишлар қиладиган яхши ёки ёмон иш қиладиган ахмоқ деб ҳам аташ қийин. у ёзувчининг бошқа қаҳрамонлари сингари битта тузоқда типирчилаб ётибди. бу тириклик тузоғидир. мёрдокнинг тушунчаси бўйича, бу тузоқ яхши ҳам эмас, ёмон ҳам эмас. у инсон ҳаётининг маиший бошболдоқлигини очиб берувчи объектив борлиқдир. барча муаммоларнинг бошланиши одамнинг ички дунёсидир. аммо у эгасининг ўзига ҳам тушунарсиз. бу ҳақда асарнинг бош қаҳрамони шундай дейди: “ҳаётимнинг моҳияти ўзим билан қурган сирли суҳбатдадир. бу суҳбатни ошкор қилиш эса ўлим билан баробар”. бош қаҳрамоннинг ўзига бу қадар кўп эътибор қаратиши атрофидагиларни бутунлай …

ида зўриқиш ва соф изтироблар кучини, ҳаётнинг бор адолатсизлигини, ҳаттоки ярамасликларини, кундалик ҳаётда учрайдиган тартибсизликни очиб беради, шу орқали тирикликка маъно киритади. у икки томонлама бўлиб, ўсиш ва ҳаракат қилиш(диалектик)хусусиятига эга. ўлим кечинма: у савдойи(“қор шаҳзода”), теран ҳиссиётли (“денгиз, денгиз”) ёки бебақоликни англаш меваси сифатида юзага чиқади. адиба ва унинг персонажлари учун ўлим муҳим. аммо бу ўлимнинг ҳаётга шуъласи, аниқроғи, эҳтиёткорлик билан ёритилган нури тушади. ўлимнинг нур сочишининг ўзи бироз тушунарсиздек туюлади. аммо, ўлимгина одамнинг ҳаётига маъно киритади. яъни бу дунёда кўпроқ яхши ишлар қилишга ундайди. нурни ўлим ҳамма нарсага, биринчи ўринда, албатта муҳаббатга сочади: “мен бу юзга қараб, унинг ўткинчи гўзаллигини кўрдим. биринчи марта ангдимки, мен уни ҳеч қачон бугунгидек кучли ҳис билан севмаганман”(“тузоқда”). шунинг учун мёрдок романларида севги, ишқий майл, жинсий ҳаёт, англаб бўлмас даражада ўлим билан боғлиқ. буни унинг персонажлари ҳам ҳис қилиб туришади. масалан, “алвон ва яшил” романидаги ёш лейтенант-кавалерист: “унинг хаёлига франсис билан боғлиқ иккита …

мига бу қадар чуқур кириб боришда, мёрдок з.фрейддан кўп нарсани ўрганган. танқидчилар ва адабиётшунослар мёрдок ижодидаги фалсафа ва бадиийлик муаммолари билан бажонидил шуғулланишган. унинг асарларидаги бадиий тафаккур тадрижида кўплаб фалсафий концепцияларнинг таъсири борлиги ҳақида фикр-мулоҳазалар билдирилган. бу қизиқишни адибанинг ўзи ҳам интервьюларида таъкидлаб ўтган. 1968 йил берган интервьюсида мёрдок ўзини платоннинг издоши деб тан олади. кейинчалик эса эксзистенциализмнинг ахлоқий қоидаларини (“экзистенциалистлар ва мистиклар” номли мақола, 1970) шубҳа остига қўяди. 1981 йили “рейнолдс стоун” номли маърузасида эса христиан этикасининг ўзгармаслигини асослайди. аслида эса камюга яқинроқ фикр юритади. барча айтилганлар адибанинг дунёқарашидаги эволюциянинг кўринишлари холос. бу жуда мураккаб ва адибанинг дунёни англаши билан боғлиқ бўлган жараёндир. унинг ҳаётга бўлган қарашлари вақт ўтиши билан ўзгариб, такомиллашиб борган. 1961 йил “кесилган бош” китобида эса юнг архитипи назариясига тўхталади. муаллиф асарда зигмунд фрейднинг эркак шаҳвонийпарастлиги ва истаги ҳамда ахталаш қўрқуви ҳақидаги назарияларини таҳлил қилади. кейинчалик мазкур асар пьеса шаклида қайта ёзилади ва 1971 йилда кинофильм …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "айрис мёрдок"

1476121819_65257.doc айрис мёрдок (1919-1999) унинг ҳақиқий исми дэйм жин айрис мёрдок, турмушга чиққач эса миссис жин о’ бэйли. юксак маҳорат эгаси, сермаҳсул ёзувчи айрис мёрдок адаб-ахлоқ масалаларини афсона ва асотирлар нури орқали кўрган. ёзувчи сифатида ўта талабчан бўлиб, муҳаррирларга ўз асарларидаги бирорта ҳарфни ҳам ўзгартиришга рухсат бермаган. 40 йилда 26 роман ёзган. айрис мёрдок 1919 йил ирландиянинг дублин шаҳрида туғилган. “мёрдок” фамилияси келиб чиқишига кўра, шотланд-гаэльс(кельт) тилига мансуб бўлиб, адибанинг онаси, қизлик фамилияси бўйича ирэн алис ричардсон, ирланд операсида қўшиқчи бўлган. отаси уилс жон ньюс мёрдок, биринчи жаҳон уруши даврида кавалерияда хизмат қилган. урушдан кейин давлат хизматчиси бўлган. мёрдоклар оиласи қизча туғилгач, лондонга кўчиб ўтади в...

DOC format, 53.0 KB. To download "айрис мёрдок", click the Telegram button on the left.

Tags: айрис мёрдок DOC Free download Telegram