orol dengizi orol fojiasi

DOC 7 pages 113.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 113.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

orol dengizining ekologik ahvoli orol dengizining ekologik ahvoli reja: 1. orol dengizi va orol bo`yi ekologiyasi. 2. orol dengizini saqlab qolish mumkinmi. orol dengizi ilgari vaqtda dunyodagi eng katta ichki dengizlardan biri hisoblanib, unda balikchilik, ovchilik, transport va erkratsion maqsadlarda foydalanilar edi. dengiz suv rejimini unga kuyiladigan amudaryo, sirdaryo, er osti suvlari hamda otmosfera yonilgilari tushishi va yuzadan suvning buglanishi tashkil etadi. qadimgi tarixiy davrlarda dengiz sathining 1,5 - 2,10 o`zgarishi tabiiy iqlim hususiyati bilan bo`liq bo`lib, suvning hajmi 100 - 150 kub km, suv sathi maydoni - 4000 kv, km ni tashkil etgan. sug`oriladigan dexkonchilikning rivojlanishi natijasida su`orilishga foydalaniladigan kaytmas suvlar va kurkchilik yillari amudaryo va sirdaryoning deltasiga kuyiladigan suv miqdori kamaydi. shunday qilib, hozirgi vaqtda dengizning sathi 1961 yilga nisbatan 16,8 m ga pasaydi. 1994 yil 36,6 m. bunda dengizning hajmi 3 marta, yuzasi 2 marta, shurlanish darajasi 9-10 gg`l dan 34-37 gg`l ga ortadi; 2000 yilga borib …

2 / 7

chilikalrga duch kelmoqda. dengiz tubining ochilishi va daryo delütalarining qurishi hisobiga cho`l maydonlari kengaymoqda. ochilib qolgan 1 mln ga maydon yuzasi mayda tuz zarrachalari bilan koplanib yangi shakldagi kum qoplamlarini hosil qiladi. shunday qilib, markaziy osiyo hududida kum, tuz ayrozonalarini shamol yordamida kuchirib yuruvchi kuchli yangi manba vujudga keldi. dastlabki ma`lumotlarga karaganda yiliga atmosferaga 100-150 mln. tonnagacha chang - tuzon kutarilishi mumkin. dengiz tubidan kutarilganchang - tuz tuzoni atmosfera ifloslanishi 5% ham ortib yubormoqda chang - tuzonlarning atmosferaga kutarilishi 1 marta 1875 yili kosmosdan ko`zatilgan. chang - tuzon uzunligi - 400 km, eni esa 40 km bo`lib, radiusi 300 km tashkil etadi. tuzlarning er yuzasida yogilishi natijasida paxtaning hosildorligi 5 - 15 % sholining esa 3-6 % pasayib ketdi. orol bo`yiga yogilayotgan chang - tuz zarrachalaridan umumiy mikdor o`rtacha 520 kgg`ga tashkil etib, tuproq holati yomonlashuvining asosiy sababchilaridan biri bo`lib koldi. kkr ning su`oriladigan maydonlari chang - tuz fraktsiyalari 250 …

3 / 7

33%, tojikistonda - 1990 kirgizistonda - 20 % pasayib ketdi. kuchli shurlangan er osti suvlarning joylashishi, chullanishi jarayonini kuchaytirmoqda. amudaryo av sirdaryo kirgoklarini pasayish natijasida daryolarning kuyi qismida suv toshkinlarini akmaytirib yuboradi. bu o`z navbatida tukay o`simliklari maydonlarini qisqarishiga, ilgari gumusga boy bo`lgan utloki - botqoqli tuproqlar unumsiz utlok takir cho`l, kumli tuproqlarga aylanishga olib keladi. sutemizuvchi hayvonlar qushlar kamayib ketdi. kurigan maydonlar aholi uchun xavfli kasalliklarni tarkatuvchi kemiruvchilar bilan tulib bormoqda. orol bo`yining sanitar - epidemiologik ahvoli nixoyatda ogir aholi markaz-lashtirilgan suv bilan ta`minlash 29- 67 % ni tashkil etadi. aholini yarmi ifloslangan ochiqsuv havzalaridan foydalaniladi. orol dengizini saqlab qolish mumkinmi? orol muammosini asosi uni dengiz sifatida saqlab qolish tashkil etadi.shuni ta`kidlash lozimki orol o`z tarixi davomida ilmiy ma`lumotlarga karaganda ko`p marta o`z shaklini o`zgartirganini va ko`rib qolgani ma`lum. orol dengizining dastlabki absolyut balandligini tiklash uchun ming kub km dan ortiq suv kerak bo`ladi. о orol dengizi muammosi xam …

4 / 7

jamiyati va urta osiyo mamlakatlari "pichok suyakka kadalganida" anglab etishadi. afsuski orol dengizi kurib kolgandan sung bu muammoni echish yullari kidiriladi. orol dengizining kurishining asosiy sababi bu xujalik extiyojlariga ishlatilishi ya`ni paxta, bugdoy sugorilishiga amudaryo va sirdaryodan foydalnganliklari uchun orol dengiziga suv kam etib kela boshlagan. shu tufayli orol dengizi sekin-asta kuriy boshlagan xozirgi kunda orol dengizining kurinishi orolni saqlab qolish haqida hozirgi vaqtda bir necha fikrlar mavjud. 1. orolni qanday bulmasin kutkarish va uni avvalgi holatiga qaytarish zarur. 2. 2. orol dengizini sathini barqaror bir sathida saqlab bulmaydi, shuning uchun uni to`liq qurishi mukarrar. 3. 3. orol sathini ma`lum bir sathda saqlab qolish mumkin va uni amalga oshirish mumkin. 4. birinchi fikr 1986g`87 yillarda uzbekiston yozuvchilar uyushmasi a`zolari tomiridan va boshqa kardosh respublika yozuvchilar tomonidan kullab kuvatlangan. 5. ikkinchi fikirda, ular suvni yangi erlarini o`zlashtirish va su`orishga sariflash kerak, dengizni kutkarib bulmaydi, uning qurishi mukarrar demoqda. 6. uchinchi fikr, …

5 / 7

nda) suvni daryolarga ochib yuborishni o`rtaga tashlagan. bulardan tashqari ba`zi mutaxassislar orol dengizi ostida taxminan 1-1,5 ming m chuqurlikda orolning 1961 yilga kadar bo`lgan suv hajmiga nisbatan 4 barobar va undan ham ko`prok mikdrdagi er osti suvlari mavjud ushbu suvlarni buglanish yo`llari bilan bir necha skvojinalar (burgular) orqali dengizga kutarib chiqish mumkinligini ko`rsatadilar. dengizni saqlab qolish uchun 70 km g`kub suv kerak " - 100 kmg`kub suvni er ostidan chiqarish uchun 600 ming ta skvijina kerak. unga 100 mlrd sum mabla` kerak. " 600 ming skvajinani 7 x q 4,2 mln. skvajina kerak bo`ladi. " 700 kmg`kub suvni er ostidan skvajina orqali suv chiqarish uchun 700 mlrd sum pul kerak. " 600 ta skvajinani kazish uchun 1 ml tonna quvur truba kerak. " 600 ming ta skvajina kazish uchun 1 mlrd, tonna truba yoki quvur kerak. " 42 mln skvajina kazish uchun - 76 mlrd tonna truba yoki quvur kerak. …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "orol dengizi orol fojiasi"

orol dengizining ekologik ahvoli orol dengizining ekologik ahvoli reja: 1. orol dengizi va orol bo`yi ekologiyasi. 2. orol dengizini saqlab qolish mumkinmi. orol dengizi ilgari vaqtda dunyodagi eng katta ichki dengizlardan biri hisoblanib, unda balikchilik, ovchilik, transport va erkratsion maqsadlarda foydalanilar edi. dengiz suv rejimini unga kuyiladigan amudaryo, sirdaryo, er osti suvlari hamda otmosfera yonilgilari tushishi va yuzadan suvning buglanishi tashkil etadi. qadimgi tarixiy davrlarda dengiz sathining 1,5 - 2,10 o`zgarishi tabiiy iqlim hususiyati bilan bo`liq bo`lib, suvning hajmi 100 - 150 kub km, suv sathi maydoni - 4000 kv, km ni tashkil etgan. sug`oriladigan dexkonchilikning rivojlanishi natijasida su`orilishga foydalaniladigan kaytmas suvlar va kurkchilik yillari amudaryo...

This file contains 7 pages in DOC format (113.0 KB). To download "orol dengizi orol fojiasi", click the Telegram button on the left.

Tags: orol dengizi orol fojiasi DOC 7 pages Free download Telegram