ma’naviyat va ma’naviyatshunoslik fanining rivojlanish tarixi

DOCX 24 pages 43.0 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.0 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

mundarija kirish .………………………………………………..……………………...……4 i bob: ma’naviyat va ma’naviyatshunoslik fanining rivojlanish tarixi ..…...6 1.1. axloq tushunchasi va uning mazmun-mohiyati……...………….…………....6 1.2. axloq va ma’naviyatning uzviy bog’liqligi ……………...………………….14 ii bob: insonning ma’naviy rivojlanishi ………………………………………18 2.1. insonning ma’naviy rivojlanishida axloqning o’rni …………………………18 2.2. sharq madaniy meʼrosida axloq masalari ……………………………………20 xulosa foydalanilagan adabiyotlar ro’yxati 2 kirish mavzuning dolzarbligi. bugungi kunda mamlakatimizda olib borilayotgan siyosiy-huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy-maʼrifiy sohalardagi keng qamrovli islohotlar natijasi oʻlaroq, ma‘naviyat va madaniyat-ma‘rifatni yuksaltirish sohasiga davlat darajasida ulkan eʼtibor qaratilmoqda. mazkur sohada qoʻyilgan maqsadlarga erishish, avvalo, mavjud holatni chuqur oʻrganish va aniqlangan muammolarni bartaraf etish uchun tegishli yechim izlashni taqozo etadi. milliy g’oya,ma’naviyat asoslari va huquq ta’limi yo’nalishi talabalarining “insonning ma’naviy rivojlanishida axloqning ahamiyati” mavzusidagi tadqiqoti oldiga shu masalalar qoʻyilgan edi. jumladan, o‘zbekiston respublikasi prezidentining 26.03.2021 yildagi pq-5040-son qarori ham mazkur masalaning hozirda naqadar dolzarbligini ko’rsatib beradi. tadqiqot mobaynida institut tomonidan ishlab chiqilgan savolnoma adliya vazirligi rasmiy sahifalari, “huquqiy axborot kanali” adliya …

2 / 24

.erkayev, m.nabiyev, j.yoqubov, e.xayitboyevlar tomonidan “ma’naviyatshunoslik” faniga oid tushunchalar ilmiy jihatdan o’rganilgan. kurs ishining obyekti. mazkur ishning obyektini ma’naviyat va axloq tushunchalari,ularga oid qarashlar tahlili, ma’naviyat va axloqning predmeti va falsafiy talqini kabi kabi masalalar tashkil etadi. kurs ishining predmeti. mazkur kurs ishning predmetini ma’naviyat va axloq tushunchasining mohiyati, predmeti, vazifalari, maqsadlari va funksiyalari hamda jamiyat jamiyat hayotida tutgan muhim o’rnini o’rganish tashkil etadi. tadqiqotning maqsadi:insonning ma’naviy rivojlanishida axloqning ahamiyati mavzusini tadqiq etishdan ko’zlangan maqsad birinchi navbatda mazkur tushunchaning mazmun-mohiyatini o’rganish, uning jamiyat va millat hayottida tutgan o’rnini ilmiy jihatdan tahlil qilish, globallashuv jarayonlari natijasida yuzaga kelayotgan ma’naviyat bilan bog’liq muammolarga yechim topishdagi ahamiyatini ko’rsatib berish tadqiqotning asosiy maqsadi hisoblanadi. kurs ishining tuzilishi. kurs ishi kirish, ikki bob, to’rtta paragrafdan, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat. i bob: ma’naviyat va ma’naviyatshunoslik fanining rivojlanish tarixi 1.1. axloq tushunchasi va uning mazmun-mohiyati ma’naviyat nima, degan savolga ilmiy, siyosiy, publitsistik adabiyotlarda turlicha yondashuvlar …

3 / 24

faoliyati tushuniladi. shuningdek, g‘arbda spiritualizm (spiriti - «ruhiy», «ma’naviy» mazmunni bildiradi) degan amaliyot bor. spiritualizm o‘lgan kishi ruhini chorlab, u bilan muloqot qilishni anglatadi. shu sababdan biz qo‘llaydigan ma’naviy madaniyat atamasini ayrim g‘arb tillariga aynan lug‘aviy mazmuniga qarab «spiritual madaniyat» deb o‘girish mumkin emas. uni zarur hollarda, axloqiy va intellektual madaniyat deb o‘girish urf bo‘lgan. ma’naviyat atamasi, to‘liq ishonch bilan aytish joizki, islom mamlakatlarida, yana aniqrog‘i, ko‘proq o‘zbekistonda tarqalgan atama. hatto bizga qo‘shni tojikistonda ma’naviyat atamasiga nisbatan uning boshqa sinonimi - «ruhoniyat» ko‘proq qo‘llaniladi. ma’naviyat arabcha ma’ni (ma’no) so‘zidan, u esa «a’no» o‘zagidan yasalgan deb hisoblanadi. a’no - birlamchi, tub mohiyat mazmunini anglatadi. «ma’naviya» arab tilida juda ko‘p mazmunga ega tushuncha. lug‘atlarda uning 8-10 tagacha mazmuni qayd etilgan. uning arabchadan kelib chiqqaniga, arabcha o‘zakdan yasalganiga shubha yo‘q. lekin atamaning bugungi mazmuni shakllanishiga juda ko‘p ijtimoiy-madaniy va lisoniy omillar ta’sir ko‘rsatgan. jumladan, boshqa tillar va madaniyatlar. faraz qilish mumkinki, ma’naviyat atamasi …

4 / 24

ulgar talqinlar uchrab qoladi. bunga misol qilib freydizmni, umuman, psixoanalizni ko‘rsatish mumkin. ayrim olimlar ma’naviyatga diniymistik nuqtai nazardan yondashadilar. u inson mutlaqo tushuntirishdan ojiz, ilohiy inoyat, «qalb ko‘zi» bilan ko‘rilgan haqiqat, g‘oyibdan insonga ko‘rsatilgan hidoyat, yo‘l, ishora, ko‘ngilga solingan ijod va faoliyat, botiniy ilmlar, nozik va ilohiy his-tuyg‘ular va h.k. deb tushuntiriladi. an’anaviy diniy-mistik qarashlar zamon ta’sirida o‘zgarib, yangi ko‘rinishlar kasb etmokda. bugun har xil monterik qarashlar, kosmos (koinot) yuborayotgan kodlashtirilgan belgilar, timsollar, ramzlar, salbiy va ijobiy energetika va shunga o‘xshash qarashlar ham jamiyatning ma’naviyat, ma’naviy hayot to‘g‘risidagi tasavvurlari va qarashlarida aks etmoqda. jamiyat rivojlanishi yangi axborot-telekommunikatsiya texnologiyalari, internet va kompyuterlar, aktlar (axborot kommunikatsiya texnologiyalari) yaratgan virtual voqelik, ommaviy madaniyat jamiyat ma’naviy hayotini, odamlar dunyoqarashimi ancha o‘zgartirib yubordi. inson hozirgi jamiyatda juda ziddiyatli, chalkash ta’sirlar ostida qoldi. shu sababdan ma’naviyatga insonning asl tabiatidan, autentligidan kelib chiqib yondashish, ya’ni ekzistensialistik yondashuv dolzarblik kasb etmoqda. ammo bir narsani nazarda tutish kerakki, ekzistensializmning …

5 / 24

rib berish mumkin bo‘lmagan sirli jihatlari, insonning ruhiy kuchi, undagi tug‘ma diyonat, vijdon, iymon, xudo insonning ko‘ngliga solgan ijtimoiy va ijodiy moyillik, intilish, deb talqin qiladilar. bu qarashlarga muvofik ma’naviyat ilohiy yoki tabiiylikdan ustun hodisadir. ilohiy hodisalar, abadul abad o‘zgarishsiz, mutlaq bo‘ladi, faqat ularni tushunish, idrok etishgina o‘zgarishi mumkin. ma’naviyat haqida gapirganda esa, biz uning yuksalishi, aksariyat qadriyatlarning yangilanishi yoki, aksincha, tanazzuli, qashshoqlanishini, o‘zgarishini, nisbiyligini ta’kidlaymiz. shubhasiz, zardushtiylik negizida shakllangan uzoq ajdodlarimiz ma’naviyatidan islom negizida vujudga kelgan ota-bobolarimiz ma’naviyati keskin farq qiladi. xalqimizning bugungi kundagi ma’naviyati zamonaviy qadriyatlar va mustaqillik ta’sirida nafaqat o‘rta asrlardagi, hatto, sotsializm davridagi ma’naviyatidan ajralib turadi. zero, i. karimov ta’kidlaganidek: «ma’naviyat uzluksiz harakatdagi jarayondir. fikr, tafakkur, his-tuyg‘u tinim bilmaganidek, ularning mahsuli o‘laroq ma’naviyat ham doimo o‘zgarish va yangilanishda bo‘ladi»[footnoteref:1] . fanda masala ilohiy hodisa sifatida qo‘yilishi mumkin emas. chunki fanning vazifasi tadqiq etadigan xodisalarni tekshirish, tahlil qilish, umumlashtirish va mazmun-mohiyatini, nazariyasi va amaliy qo‘llanishini, rivojlanish qonuniyatlarini …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma’naviyat va ma’naviyatshunoslik fanining rivojlanish tarixi"

mundarija kirish .………………………………………………..……………………...……4 i bob: ma’naviyat va ma’naviyatshunoslik fanining rivojlanish tarixi ..…...6 1.1. axloq tushunchasi va uning mazmun-mohiyati……...………….…………....6 1.2. axloq va ma’naviyatning uzviy bog’liqligi ……………...………………….14 ii bob: insonning ma’naviy rivojlanishi ………………………………………18 2.1. insonning ma’naviy rivojlanishida axloqning o’rni …………………………18 2.2. sharq madaniy meʼrosida axloq masalari ……………………………………20 xulosa foydalanilagan adabiyotlar ro’yxati 2 kirish mavzuning dolzarbligi. bugungi kunda mamlakatimizda olib borilayotgan siyosiy-huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy-maʼrifiy sohalardagi keng qamrovli islohotlar natijasi oʻlaroq, ma‘naviyat va madaniyat-ma‘rifatni yuksaltirish sohasiga davlat darajasida ulkan eʼtibor qaratilmoqda. mazkur sohada ...

This file contains 24 pages in DOCX format (43.0 KB). To download "ma’naviyat va ma’naviyatshunoslik fanining rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: ma’naviyat va ma’naviyatshunosl… DOCX 24 pages Free download Telegram