o‘zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari

DOC 9 стр. 202,5 КБ Бесплатная загрузка

9 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 202,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 9

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 9

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan referat mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: o’zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari. milliy uyg’onish harakati va uning o’zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli reja: · bolalar adabiyotining vujudga kelishi · milliy uyg`onish harakati va uning o`zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli. bolalar adabiyotining vujudga kelishi sharq yozma adabiyotida "pandnoma", "mavʼizatnoma", "nasihatnoma", "axloq kitoblari" singari nomlar bilan tasnif qilinuvchi asarlar bolalar adabiyotining dastlabki namunalari hisoblanadi. masalan, kaykovusning "mavʼizatnomai kaykovus" ("qobusnoma"), shayx sa'diyning "guliston" va "boʻston", jomiyning "bahoriston" asarlari shular jumlasidandir. bular tarjima vositasida oʻzbek bolalar adabiyotiga kirib kelgan. alisher navoiyning "hayrat ulabror", "mantiq ut-tayr" va "mahbub ul-qulub" asarlari, xojaning "miftoh ul-adl" va "gulzor", gulxaniyning "zarbulmasal" asarlari esa oʻzbek bolalar adabiyotining mumtoz namunalari boʻlib, pand-nasihat ruhidagi maqolat va hikoyatlari bilan asrlar …

2 / 9

un yaratgan ellikka yaqin alifbo va oʻqish kitoblari oʻzbek bolalar adabiyotining tom maʼnodagi yorqin namunalari hisoblanadi. bolalar adabiyotiga bolalar uchun maxsus yaratilgan asarlar sifatida qarash, uning oʻziga xos tamoyillarini belgilash 20-asr boshlariga xosdir. oʻzbek bolalar adabiyoti jahon bolalar adabiyotining ilgor anʼanalari taʼsirida rivojlandi. jahon bolalar adabiyotining nodir namunalari oʻzbek tiliga tarjima qilindi, "gulliverning sayohatlari" (j. svift), "robinzon kruzo" (d. defo), "tom togʻaning kulbasi" (bicher stou), "soʻna" (e.voynich) kabi jahon adabiyotining nodir asarlari oʻzbek bolalarining ham mulki boʻlib qoldi. sharq adabiyoti eng yaxshi namunalarini arab, fors tilidan tarjima qilish bolalar adabiyoti tarjimachiligidagi bir yoʻnalish boʻlsa, gʻarb adabiyoti, xususan rus adabiyoti namunalarini oʻzbekchalashtirish ikkinchi yoʻnalishni tashkil etdi. i. a. krilov masallari, a. s. pushkinning "baliqchi va baliq haqida ertak" asari, k. d. ushinskiy hamda l.n. tolstoyning bir qancha hikoya, ertaklari va boshqa ayni shu davrda tarjima qilinib, yangi usuldagi maktablar alifbo va oʻqish kitoblariga kiritildi. ijodkorlar tarjima vositasida realistik bolalar adabiyotining oʻziga …

3 / 9

"zangor gilam" va "qaldirgʻoch" singari adabiy ertaklari xalq ogʻzaki ijodi anʼanalari asosida yaratilgan, shakl va mazmun jihatdan puxta badiiy asarlar sirasiga kiradi. 30-yillarda oʻzbek bolalar sheʼriyati yuksalib, uning mavzu doirasi kengaydi. 40-60- yillarda oʻzbek bolalar adabiyoti yanada rivojlandi, bolalar yozuvchilarining safi nosir fozilov, xudoyberdi toʻxtaboyev, tolib yoʻldosh, farhod musajonov, latif mahmudov va boshqa qalamkashlar hisobiga kengaydi. uygʻun, mirtemir, asqad muxtor, said ahmad, shuhrat, mirzakalon ismoiliy, mirkarim osim singari kattalar adabiyoti vakillari ham bolalarga atab asarlar yaratdilar. quddus muhammadiyning besh kitobdan iborat "tabiat alifbosi" yosh kitobxonlarni ona tabiatga, hayvonot va oʻsimliklar dunyosiga mehr-muhabbat ruhida tarbiyalovchi, quvnoq kulgi bilan yoʻgʻrilgan, mavzular rangbarangligi va tasvirning mukammalligi bilan eʼtiborga sazovor. 50-60- yillarda gʻafur gʻulomning "shum bola", oybekning "bolalik", abdulla qahhorning "oʻtmishdan ertaklar", nazir safarovning "koʻrgan-kechirganlarim" qissalari nasriy bolalar adabiyoti rivojiga munosib ulush boʻlib qoʻshildi. xudoyberdi toʻxtaboyevning "sehrli qalpoqcha", "sariqdevni minib", "sariq devning oʻlimi" asarlari ham sara asarlar qatoridan oʻrin oldi. bular koʻpgina xorijiy tillarga …

4 / 9

yotining taraqqiyot tamoyillari, avvalo, maʼrifiylik va tarbiyaviylikda aks etadi. biroq bolalar adabiyoti rivojlanib borgani sari uning sof badiiyat unsurlarini egallashga intilishi va umumadabiyot taraqqiyot tamoyillari bilan hamkorligi ham koʻzga tashlanadi. jumladan, 20-asr boshlarida oʻzbek bolalar adabiyotida koʻproq maʼrifatparvarlik gʻoyalari yetakchilik qilsa, 30-yillar bolalar adabiyotida realistik adabiyot tamoyillari ustuvor, 50-60- yillar bolalar adabiyoti da sarguzasht fantastik adabiyot elementlari kuchaydi. 80-yillar bolalar adabiyotida psixologizmning kuchayishi, yosh qahramon talqinida uni yosh bola tarzida emas, hayotga tobora jadal kirib kelayotgan, oʻz qarashlariga ega boʻlgan shaxs sifatida tasvirlashga intilish ruhi mavjud. oʻzbek bolalar adabiyoti taraqqiyotida 90- yildar yangilanish davri boʻldi. istiqlol sharofati bilan milliy, madaniy, adabiy va diniy qadriyatlarning tiklanishi bolalar adabiyoti namoyandalari ijodiga ham sezilarli taʼsir qildi, ularning asarlarida haqiqiy oʻzbek qiyofasi tasviri yetakchi oʻrin egallay boshladi. bolalar adabiyotining oʻziga xosliklari uning qahramoni tasvirida yanada yorqinroq namoyon boʻladi. masalan, 20-asr boshlari bolalar adabiyoti namunalari koʻproq ijodkorning faolligi, qahramon tasviri emas, targʻibiy-tashviqiy ruh ustuvorligi bilan …

5 / 9

ar adabiyotida bu borada yangi qadam tashlandi, oʻzbek bolasi oʻzbekning farzandi ekanligidan faxrlanish, ulugʻ ajdodlarga munosib boʻlish ruhidagi, tom maʼnodagi vatanparvarlik gʻoyasi ustuvor asarlarni oʻqish baxtiga musharraf boʻldi. milliy uyg`onish harakati va uning o`zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli. milliy uyg`onish, millatning o`zligini anglash jarayoni mazkur davr adabiyotining ruhi va mazmunini tashkil qiladi. millatning o`zligini anglash asos qilib olingan bu uyg`onish davri bolalar adabiyoti va matbuoti uchun ham poydevor bo`loldi. o`zbek bolalar adabiyoti tarixi haqida fikr yuritilar ekan, uning ilk qadamlari xx asr boshlarida yaratilgan alifbolar, adabiyot va o`qish kitoblaridan boshlanganini alohida qayd etish lozim. bolalar adabiyoti tom ma`noda ma`rifatparvarlikning farzandidir. chunki jadidchilikning poydevori, tamal toshi usuli jadid maktabi bo`lgan. “jadidchilik” ning asosida “jadid” so`zi yotadi. “jadid” ning ma`nosi “yangi”-“yangi tafakkur”, “yangi inson”, “yangi avlod” singari keng ma`nolarni o`zida mujassam etgan. istilohning kirib kelishi ismoilbek gasprali (gasprinskiy) ochgan yangi maktab nomi bilan bog`liq. u 1884 yilda boqchasaroyda bir maktab ochib, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 9 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi __universiteti ro’yxatga olindi №__________ ro’yxatga olindi №__________ “_____” ____________20 y. “_____” ____________20 y. “___________________________ “ kafedrasi “_____________________________ “ fanidan referat mavzu:________________ bajardi:_________________________________ tekshirdi:_______________________________ ______________ - 20___ mavzu: o’zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari. milliy uyg’onish harakati va uning o’zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli reja: · bolalar adabiyotining vujudga kelishi · milliy uyg`onish harakati va uning o`zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli. bolalar adabiyotining vujudga kelishi sharq yozma adabiyotida "pandnoma", "mavʼ...

Этот файл содержит 9 стр. в формате DOC (202,5 КБ). Чтобы скачать "o‘zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek bolalar adabiyotining vu… DOC 9 стр. Бесплатная загрузка Telegram