tuproq unumdorligi va o‘simliklar

DOC 33 pages 1.2 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type DOC

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘simliklarning tuproq sho‘rlanishiga ta'siri mundarija: kirish……. asosiy qism …….. 1.1 o‘simliklarga ekologik omillarning ta'siri....... 1.2.o‘simliklarning tuproq sho‘rlanishiga ta'siri …… 1.3.o‘simliklardagi sho‘rlanishga moslanishlar…. xulosa………. ilovalar..... foydalanilgan adabiyotlar...... kirish mavzuning muammosi:hozirgi kunda sho‘rlangan tuproq umumiy tuproqning 3/2 qismini tashkil etyapti.bu esa tuproqda o‘sadigan o‘simliklar sonining kamayishi,biologik xilma-xillikning kamayib borishiga olib kelmoqda. mavzuning dolzarbligi:bu muammoni o‘rganish biologik xilma-xillikni saqlab qolish,bu muhitda yashashga moslashgan o‘simlik turlarinin yaratish,tuproq holatini yaxshilash imkoniyatini beradi. tuproq(qum) — litosfera yuza qavatlarining suv, havo va tirik organizmlar taʼsirida oʻzgarishidan shakllanadigan va genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq gorizontlardan tashkil topgan tabiiy tuzilma; yer poʻstining yuza va unumdor qatlami. tuproqning nuragan tog jinslaridan farq qiladigan eng muhim xususiyati — unumdorligidir (qarang tuproq unumdorligi). tuproqni oʻrganish va uning tasnifini tuzish, tarkibini yaxshilash hamda unumdorligini oshirish usullarini ishlab chiqish singari masalalar bilan tuproqshunoslik fani shugʻullanadi. tuproq hosil qiluvchi asosiy omillar: iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimliklar va hayvonot olami, hududning relyefi va geologik yoshi hamda odamning …

2 / 33

ʻsimliklar tuproqdan oʻz hayoti uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtiradi va oʻzida toʻplaydi. nobud boʻlgan oʻsimlikning bir qismi mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib, mineral moddalarga, qolgan qismi esa murakkab biokimyoviy jarayonlar natijasida chirindi (gumus) ga aylanadi. bu jarayonlarning barchasi uzluksiz davom etadigan nurash sharoitida sodir boʻlib, oʻsimlik ildizlari ajratgan nordon moddalar hamda organik qoldiqlar taʼsirida yanada tezlashadi. natijada yer poʻstlogʻining sirtida unumdor gʻovak qatlam — tuproq paydo boʻladi. iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimlik hamda hayvonot olami, hudud relyefi kabi omillarning tuproq hosil boʻlish jarayoniga taʼsiri turlicha boʻlganligi tufayli har xil tabiiy zonalarda oʻziga xos tuproq tiplari vujudga keladi. mas., tayga zonasida chimli podzol t., dashtlarda qora va kashtan t., choʻllarda esa sur tusli qoʻngʻir t.lar va boshqalar. odamning xoʻjalik faoliyati qam tuproq hosil boʻlish jarayonining baʼzi omillariga, mas., oʻsimliklarga, shuningdek, yerga ishlov berish, uning meliorativ holatini yaxshilash, organik oʻgʻit solish va boshqa bilan tuproqqa bevosita taʼsir koʻrsatadi. bu taʼsir koʻrsatish toʻgʻri mutanosiblikda olib …

3 / 33

lik navlarini yaratosh kerak.shu tarzda biz o‘simliklardan yuqori va sifatli hosil olishimiz,biologik xilma xillikni saqlab qoloshimoz,ozuqa zanjorini davom etishini ta‘minlashimiz hamda tuproq holatini yaxshilashimiz mumkin.bu esa odamlar hayotini yaxshilash ya'ni yetarli miqdorda ozuqa massasini hosil qilish imkonini beradi.odamlarning o‘z ehtiyojlarini qondirishi uchun sharoit yaratadi. o’simliklarga noqulay omillarning ta’siri. har bir organizm o'zi yashab turgan muhitda bir vaqtning o'zida har xil iqlim, tuproq va biotik omillar ta'siriga uchraydi. tirik organizmlarni individual rivojlanish jarayonining bir fazasi davrida to'g'ridan-to'g'ri ta'sir qiladigan muhit elementlariga ekologik omillar deyiladi. bunday ayrim muhit omillari, ya'ni dengiz sathiga nisbatan bo'lgan balandlik, dengiz va ko'llarning chuqurligi istisnodir. sababi balandlikning organizmga ta'siri harorat, quyosh radiasiyasi, atmosfera bosimi orqali borsa, suv chuqurligining organizmga ta'siri bosim va yorug'likning kamayishi sababli yuzaga keladi. ekologik omillar ya'ni tashqi muhit omillar tirik organizmlarga quyidagi ta'sir ko'rsatadi: 1. ayrim turlarni ma'lum hududdan siqib chiqaradi va ularning jo'g'rofik jihatdan tarqalishining o'zgarishiga olib keladi. 2. har xil turlarning …

4 / 33

lishi, tabiiy ofatlar – dovul, kuchli bo'ron, suv bosishi, sel kelishi, er selkinishlari, vulqonlar ta'sirida o'zgarib turadi. tabiiy muhitda uchraydigan omillarni quyidagi uchta asosiy ekologik guruhga ajratish mumkin: abiotik, biotik, antropogen omillar. 1. abiotik omillar – organizmlarga ta'sir qiladigan anorganik muhitning kompleks omillaridir.abiotik omillar 4 guruhga bo’linadi. bular kimyoviy (atmosfera, suv, tuproq va loyqa), fizik(tabiatdagi fizik hodisalar,yerning tortish kuchi,yerning magnit maydoni,ionlasgtiruvchi va elektromagnit nurlanish), iqlim (harorat, bosim, yorug'lik, namlik, yog'in, shamol),edafik(tuproqning xususiyatlari,namligi,zichligi,mineral tarkibi,organik moddalarning miqdori) omillariga bo'linadi. yer yuzasining tuzilishi (relefi), geologik va iqlim omillari (geomagnit maydoni), kosmik nurlar, radiaktivlik), abiotik omillarning xilma-xilligi, turli tabiiy ofatlar (bo'ron, suv bosishi, erning silkinishi, qo'rg'oqchilik) va ularning tirik organizmlarning tarixiy rivojlanishi va muhitga moslashishida katta ahamiyatga ega. 2. biotik omillar – muhitda uchraydigan tirik organizmlarning hayot faoliyatida bir-birlariga qiladigan ta'siri va ular o'rtasidagi munosabatlardan iborat bo'lib, ular tirik organizmga, uni o'rab turgan boshqa boshqa tirik jonzotlarga har xil ta'sir qiladi.biotik omillar fitogen(o’simliklarning ta’siri),zoogen(hayvonlarning …

5 / 33

radi. birga yashaydigan organizlar hayotida bitta ekologik omil turlicha ahamiyatga ega bo’lishi mumkin.masalan,ochiq yerlarda yashayotgan yirik hayvonlar uchun kuchli shamol salbiy ta’sir ko’rsatsa,uyalariga va qor ostiga yashirinadigan mayda hayvonlarga kata ta’sir ko’rsatmaydi.tuproqning mineral tuzlar tarkibi o’simliklar uchun muhim omil hisoblansada,yer yuzida yashaydigan hayvonlar uchun bu omil ahamiyatga ega emas. muhitning bazi ko’rsatkichlari uzoq davr mobaynida o’zgarmasdan qoladi’masalan:yerning tortish kuchi,quyosh doimiysi,ocean suvining tuz tarkibi,atmosferaning xususiyatlari kabi. bazi omillar esa o’zgaruvchan.masalan:harorat,namlik,shamol,yog’ingarchilik miqdori,ozuqa miqdori,yirtqichlar va parazitlar soni kabilar o’zgaruvchan omillardir.bu omillar o’zgaruvchanlik darajachi muhitning xususiyatlari bilan bog’liq.masalan:quruqlikda tez-tez o’zgarib turadigan havo harorati ocean qarida va g’orlar tubida deyarli o’zgarmaydi.yirtqich sutemizuvchilar tanasida parazitlik qiladigan organizmlar uchun oziq zahirasi yetarli bo’lsa,erkin yashovchi yirtqichlar uchun oziq zahirasi o’ljasining soniga bog’liq. ekologik omillar xilma xil ko’rinishlarga ega.shunday bo’lishiga qarmay bunday omillarni organizmga ta’sir etish harakteri,ekologik omillarning ta’siriga tirik organizlarning javob reaksiyalarida bir qator umumiy qonuniyatlarni aniqlash mumkin. har bir tirik organism muhit omillariga nisbatan o’ziga xos moslanishlarga …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq unumdorligi va o‘simliklar"

o‘simliklarning tuproq sho‘rlanishiga ta'siri mundarija: kirish……. asosiy qism …….. 1.1 o‘simliklarga ekologik omillarning ta'siri....... 1.2.o‘simliklarning tuproq sho‘rlanishiga ta'siri …… 1.3.o‘simliklardagi sho‘rlanishga moslanishlar…. xulosa………. ilovalar..... foydalanilgan adabiyotlar...... kirish mavzuning muammosi:hozirgi kunda sho‘rlangan tuproq umumiy tuproqning 3/2 qismini tashkil etyapti.bu esa tuproqda o‘sadigan o‘simliklar sonining kamayishi,biologik xilma-xillikning kamayib borishiga olib kelmoqda. mavzuning dolzarbligi:bu muammoni o‘rganish biologik xilma-xillikni saqlab qolish,bu muhitda yashashga moslashgan o‘simlik turlarinin yaratish,tuproq holatini yaxshilash imkoniyatini beradi. tuproq(qum) — litosfera yuza qavatlarining suv, havo va tirik organizmlar taʼsirida oʻzgari...

This file contains 33 pages in DOC format (1.2 MB). To download "tuproq unumdorligi va o‘simliklar", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq unumdorligi va o‘simlikl… DOC 33 pages Free download Telegram