shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish va baholash

PPTX 29 pages 6.4 MB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.4 MB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

mavzu:ovqatlanishning adekvatligini baxolash mavzu: shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish va baholash ovqatlanish — organizmning hayot faoliyatini taʼminlash, salomatlik va ish qobiliyatini saqlab turish uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtirish jarayoni. kishi rejim bilan toʻgʻri ovqatlansa, kasalliklarga kamroq chalinib, ularni oson yengadi. toʻgʻri ovqatlanish barvaqt qarib qolishning oldini olishda ham muhim ahamiyatga ega. meʼda-ichak, yurak-tomir kasalliklari va boshqa kasalliklarda alohida tuziladigan ratsion hamda ovqatlanish rejimi davo shartlaridan hisoblanadi barcha gigiyenik talablarga muvofiq keladigan amaldagi ovqatlanish, birinchi navbatda organizmning fiziologik ehtiyojiga mos keladigan ovqatlanishga adekvat ovqatlanish deyiladi. shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini baholash uchun ko’pincha so’rov usulidan foydalaniladi va keyinchalik o’rtacha kunlik ratsionning ovqatli qiymati hamda kaloriyaliligi hisoblab topiladi. usulning mohiyati shundan iboratki, patsiyentni (yoki aholi guruhini) so’rash orqali uning ovqatidagi kunlik ovqat tarkibini va ularning miqdori aniqlanadi. so’ngra ovqatli moddalarning kimyoviy tarkibi keltirilgan maxsus jadval yordamida ovqat ratsionidagi oqsillar, yog’lar, karbonsuvlar, vitaminlar, mineral moddalar va ularning energetik qiymatlari topiladi. keyin esa, olingan ma‘lumotlarni ovqatlanishning fiziologik …

2 / 29

ari quyidagilar hisoblanadi: 1.kunlik ratsion organizmning yoshi jinsi, mehnat faoliyatining turiga muvofiq ozuqaviy moddalar va zaruriy energiyaga bo‘lgan fiziologik ehtiyojini, hamda ayollarning xomiladorlik va bolalarini boqish bilan bog‘liq bo‘lgan talabni qondira olishi kerak. 2.ratsiondagi ozuqli moddalar bir-biri bilan uzaro nisbatda bo‘lishi lozim. mas., asosiy ozuqli moddalar- oqsillar, yog‘lar va karbonsuvlar o‘rtacha 1 : 1,2 : 4,6 yoki 1: 1: 4 bo‘lishi kerak. 3.ovqat yil fasllarini hisobga olgan xolda kun davomida to‘g‘ri taqsimlangan bo‘lishi kerak. mas., yilning sovuk faslida ratsionning kaloriyaliligi bo‘yicha nonushta 30-35%, tushlik 35-45% va kechki ovqat – 25-30%tashkil etishi kerak. yilning issik fasllarida tushlikning kaloriya qiymatini kamaytirib, uykudan 2 soat oldin istemol qilinadigan kechki ovqatning kaloriyalik qiymatini oshirish tavsiya etiladi. 4.kunlik ratsiondagi taomlar to‘plami turli xil bo‘lmog‘i darkor, shu bilan birga ovqat ratsioniga albatta yil faslini hisobga olib sabzovot va mevalarni qo‘shish tavsiya etiladi. 5.mahsulotlar to‘plamini tanlashda organizmning fermentlarga doir holatini, ovqatlanishdagi milliy ananalar inobatga olinishi kerak. 6.ratsionga …

3 / 29

rga erishish uchun barcha muhim oziq moddalar ma‘lum nisbatda (muvozanatlangan) bo’lishi lozim. nafaqat etishmovchilik, balki ozuqa moddalarining asosiy guruhlari (oqsillar, yog’lar, uglevodlar) va hatto individual oziq moddalar (aminokislotalar, mikroelementlar, vitaminlar va boshqalar) organizmdagi metabolik jarayonlarning buzilishiga olib kelishi mumkin. ko’pgina oziq moddalar uchun ularning turli nisbatlari hisoblab chiqilgan va eksperimental sinovdan o’tkazilgan bo’lib, ratsiondagi tarkib va optimal nisbatlari tanlangan. adekvat ovqatlanish nafaqat muvozanatli, balki almashinuvning tabiatiga ham optimal tarzda mos kelishi lozim bo’lib, bunga misol qilib: ichak mikroorganizmlari - saprofitlar, ularning massasi 1,5-2,0 kg dan oshishi mumkin. oshqozon-ichak traktida ichak mikroorganizmlari tomonidan ishlab chiqarilgan va o’zgartirilgan oziq-ovqat substratlarining muhim qismi organizm tomonidan so’riladi va assimilyatsiya qilinadi. bularga vitaminlar, uchuvchi yog’ kislotalari, lipidlar, aminokislotalar, uglevodlar, nukleotidlar hamda bakteriyalarning hayotiy faoliyati natijasida hosil bo’lgan moddalar kiradi. normal (to’g’ri) ovqatlanish ratsionida turli xil ovqatlar (ovqat maxsulotlari) bo’lishi lozim bo’lib, bu ovqatlar tarkibi kundalik ratsionida 6 ta mahsulot guruhi bo’lishi zarur: sut va sut …

4 / 29

yog‘lar, karbonsuvlar, vitaminlar, mineral moddalar miqdori topiladi, keyin olingan ma’lumotlarni ovqatlanishning fiziologik meyorlariga taqqoslanadi. shunday qilib, shaxsiy ovqatlanishning fiziologik ovqatlanish meyorlariga muvofiqligini baholash quyidagi boskichlar bo‘yicha amalga oshiriladi: 1.hafta kunlari bo‘yicha iste’mol qilingan ovqatlanishning harakteri haqidagi ma’lumotlarni tuplash, o‘rtacha kunlik ovqat mahsulotlarining tuplami va miqdorini hisoblash 2.kunlik ovqat ratsionidagi ozuqli moddalar va ratsionning energetik qiymatini inobatga olib, mahsulotlar kursatilgan taomnoma tuziladi 3.olingan ma’lumotlar ovqatlanishning fiziologik meyorlari bilan takkoslanadi • ovqatlanishdagi milliy urf-odatlar, yilning fasli va b.k.ni hisobga olib, ovqatlanish tartibi bo‘yicha ovqat mahsulotlarining oqilona taqsimlanganligi haqida fikr yuritish uchun 1-3 kun ichidagi amaldagi ovqatlanish sifatini tahlil qilish mumkin. buning uchun quyidagi shaklda tomnoma tuziladi. ratsional ovqatlanishning asosiy tamoyillarini bilish shifokorga bemorning ovqatlanish holatini baholashga, to’yib ovqatlanmaslik bilan bog’liq kasalliklarning belgilarini aniqlashga, ovqatlanishni, ilmiy asoslangan dietani ya‘ni parhezni tuzatish bo’yicha tavsiyalar ishlab chiqishga imkon beradi. ovqatlanish adekvatligini o’rganishning ikki guruhi mavjud: ijtimoiy-iqtisodiy; ijtimoiy-gigiyenik. ijtimoiy-iqtisodiy usullarga respublika, viloyatlar, shaharlar darajasida oziq- ovqat …

5 / 29

lash-profilaktika muassasalarida va boshqalarda) jamoaviy sharoitda oziq-ovqat ratsionining sifat va miqdoriy tarkibini baholash uchun asosiy hujjat bo’lgan menyu sxemalarini tahlil qilishda qo’llaniladi. ratsionga kiritilgan mahsulotlar va idishlar, ularning ovqatlanish bo’yicha taqsimlanishi, kimyoviy tarkibi jadvallaridan foydalangan holda menyu-maketlarida mavjud bo’lgan ma‘lumotlardan foydalanib, siz bir oy, mavsum, yil uchun ratsionning ozuqaviy va energiya qiymatini hisoblashingiz mumkin. ovqatlanish sifatini gigiyenik baholash faqatgina alimentar kasalliklarni oldini olishdagi muhim profilaktik tadbir bo’lib qolmay, balki noto’g’ri ovqatlanish boshqa turdagi patologiya shakllarining kelib chiqishida hamda havfli omil rolini o’tashi mumkin. shifokor ham sog’lom odamlarni va bemor odamlarning ovqatlanish sifatini baholay olishi kerak. ovqatlanish sifatini muntazam tibbiy nazorat qilish, birinchi navbatda uyushgan jamoalar, jumladan shifoxonalar, sanatoriyalarda zarur bo’lib, bu yerda ovqatlanishni tashkil qilish maxsus tuzilgan taomnoma asosida amalga oshiriladi. shuning uchun shifokor faqat taomnoma tuzishni bilibgina qolmay, balki uni to’g’ri tahlil qila olishi va ovqatlanishni to’g’rilash bo’yicha tadbirlarni tavsiya eta olishi lozim. shaxsiy ovqatlanishning fiziologik ovqatlanish me‘yorlariga muvofiqligini …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish va baholash"

mavzu:ovqatlanishning adekvatligini baxolash mavzu: shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish va baholash ovqatlanish — organizmning hayot faoliyatini taʼminlash, salomatlik va ish qobiliyatini saqlab turish uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtirish jarayoni. kishi rejim bilan toʻgʻri ovqatlansa, kasalliklarga kamroq chalinib, ularni oson yengadi. toʻgʻri ovqatlanish barvaqt qarib qolishning oldini olishda ham muhim ahamiyatga ega. meʼda-ichak, yurak-tomir kasalliklari va boshqa kasalliklarda alohida tuziladigan ratsion hamda ovqatlanish rejimi davo shartlaridan hisoblanadi barcha gigiyenik talablarga muvofiq keladigan amaldagi ovqatlanish, birinchi navbatda organizmning fiziologik ehtiyojiga mos keladigan ovqatlanishga adekvat ovqatlanish deyiladi. shaxsiy ovqatlanishning adekvatlig...

This file contains 29 pages in PPTX format (6.4 MB). To download "shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish va baholash", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsiy ovqatlanishning adekva… PPTX 29 pages Free download Telegram