shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish

PPTX 52 pages 7.5 MB Free download

52 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.5 MB

File type PPTX

Pages 52

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 52

mavzu:ovqatlanishning adekvatligini baxolash mavzu: shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish. umumiy amaliyot shifokorining muhim vazifalaridan biri aholida oqilona (to‘g‘ri) ovqatlanish ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘yicha bajariladigan ish hisoblanadi. oqilona yoki to‘g‘ri ovqatlanish deb – organizmning jinsi yoshi va mehnat faoliyatining turiga muvofiq fiziologik ovqatlanish ehtiyojlarini qondira oladigan, yuqori mehnat qobiliyatini yarataoladigan, atrof muhit omillarining nomuvofiq ta’sirlariga qarshi organizmning ko‘rashish qobiliyatini oshiradigan, insonning faollik yillari va uzoq umr ko‘rish yillarini uzaytiradigan ovqatlanishga aytiladi umumiy amaliyot shifokorining asosiy vazifalaridan biri aholining oqilona ovqatlanish mahoratlarini shakllantirish. ratsional (to’g’ri) yoki adekvat ovqatlanish bu (lotincha rationalis - oqilona, mazmunli) degan ma‘noni bildirib, sog’lom va fiziologik jihatdan to’liq ovqatlanishidir. ratsional ovqatlanish inson tanasining energiyaga bo’lgan extiyojini, qayta tiklanishini, biokimyoviy ehtiyojlarini hamda tananing ichki muhitining barqarorligini (gomeostaz) ta‘minlaydi va funktsional faollikni saqlaydi. oqilona ovqatlanishga bir qator aniq gigienik talablar qo‘yilib, ularning asosiylari quyidagilar hisoblanadi: 1.kunlik ratsion organizmning yoshi jinsi, mehnat faoliyatining turiga muvofiq ozuqaviy moddalar va zaruriy energiyaga bo‘lgan fiziologik ehtiyojini, …

2 / 52

loriya qiymatini kamaytirib, uykudan 2 soat oldin istemol qilinadigan kechki ovqatning kaloriyalik qiymatini oshirish tavsiya etiladi. oqilona ovqatlanishga bir qator aniq gigiyenik talablar qo‘yilib, ularning asosiylari quyidagilar hisoblanadi: 4.kunlik ratsiondagi taomlar to‘plami turli xil bo‘lmog‘i darkor, shu bilan birga ovqat ratsioniga albatta yil faslini hisobga olib sabzovot va mevalarni qo‘shish tavsiya etiladi. 5.mahsulotlar to‘plamini tanlashda organizmning fermentlarga doir holatini, ovqatlanishdagi milliy ananalar inobatga olinishi kerak. 6.ratsionga kiritiladigan ovqat mahsulotlari sifatli bo‘lishi kerak ya’ni o‘z tarkibida organizmga zarar keltiradigan moddalarni tutmasligi lozim. barcha gigienik talablarga muvofiq keladigan amaldagi ovqatlanish, va birinchi navbatda organizmning fiziologik ehtiyojiga mos keladigan ovqatlanishga adekvat ovqatlanish deyiladi ratsional ovqatlanish o’zgaruvchan qiymat bo’lib, jins va yoshga qarab o’zgarib insonlarning etnik kelib chiqishi hamda jismoniy holatiga, psixo- emotsional faollik darajasiga, salomatlik holati hamda tashqi muxit omillariga bog’liqdir. bu shuni anglatadiki, foydali ta‘sirga erishish uchun barcha muhim oziq moddalar ma‘lum nisbatda (muvozanatlangan) bo’lishi lozim. nafaqat etishmovchilik, balki ozuqa moddalarining asosiy …

3 / 52

irilgan oziq-ovqat substratlarining muhim qismi organizm tomonidan so’riladi va assimilyatsiya qilinadi. bularga vitaminlar, uchuvchi yog’ kislotalari, lipidlar, aminokislotalar, uglevodlar, nukleotidlar hamda bakteriyalarning hayotiy faoliyati natijasida hosil bo’lgan moddalar kiradi. normal (to’g’ri) ovqatlanish ratsionida turli xil ovqatlar (ovqat maxsulotlari) bo’lishi lozim bo’lib, bu ovqatlar tarkibi kundalik ratsionida 6 ta mahsulot guruhi bo’lishi zarur: sut va sut mahsulotlari; go’sht, parranda go’shti, baliq, tuxum; non, don, makaron va qandolat mahsulotlari; yog’lar; kartoshka va sabzavotlar; mevalar, rezavorlar, tabiiy sharbatlar. shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini baholash uchun ko‘pincha so‘rov usulidan foydalaniladi va keyinchalik o‘rtacha kunlik ratsionning ozuqali qiymati va kaloriyaliligi hisoblab topiladi. bu usulning mohiyati shundan iborat-ki, patsient (yoki bir guruh aholi) dan so‘rash orqali o‘rtacha kunlik ovqat ratsionining to‘plami va iste’mol qilingan ovqatlarning miqdori aniqlanadi va taomnoma tuziladi. so‘ngra ovqat mahsulotlarining kimyoviy tarkibini ifodalovchi maxsus jadval yordamida ratsiondagi oqsillar, yog‘lar, karbonsuvlar, vitaminlar, mineral moddalar miqdori topiladi, keyin olingan ma’lumotlarni ovqatlanishning fiziologik meyorlariga taqqoslanadi. shunday qilib, shaxsiy …

4 / 52

ikr yuritish uchun 1-3 kun ichidagi amaldagi ovqatlanish sifatini tahlil qilish mumkin. buning uchun quyidagi shaklda tomnoma tuziladi. ratsional ovqatlanishning asosiy tamoyillarini bilish shifokorga bemorning ovqatlanish holatini baholashga, to’yib ovqatlanmaslik bilan bog’liq kasalliklarning belgilarini aniqlashga, ovqatlanishni, ilmiy asoslangan dietani ya‘ni parhezni tuzatish bo’yicha tavsiyalar ishlab chiqishga imkon beradi. ovqatlanish adekvatligini o’rganishning ikki guruhi mavjud: ijtimoiy-iqtisodiy; ijtimoiy-gigiyenik. ijtimoiy-iqtisodiy usullarga respublika, viloyatlar, shaharlar darajasida oziq- ovqat siyosatini tahlil qilish va rejalashtirishda qo’llanadigan balans va budjet usullari kiradi. balans usuli aholi jon boshiga o’rtacha oziq-ovqat iste‘molini hisoblash imkonini beradi. budjet tadqiqotlari usuli aholining turli ijtimoiy- iqtisodiy va hududiy guruhlarida oziq-ovqat iste‘moli tarkibini o’rganishni nazarda tutadi. oziqlanishni individual (yakka) va guruh darajasida baholash uchun ijtimoiy-gigiyena usullari qo’llaniladi. uyushtirilgan ovqatlanishni o’rganishda (maktabgacha ta‘lim muassasalarida, maktab-internatlarda, davolash-profilaktika muassasalarida va boshqalarda) jamoaviy sharoitda oziq-ovqat ratsionining sifat va miqdoriy tarkibini baholash uchun asosiy hujjat bo’lgan menyu sxemalarini tahlil qilishda qo’llaniladi. ratsionga kiritilgan mahsulotlar va idishlar, ularning ovqatlanish bo’yicha …

5 / 52

shi kerak. ovqatlanish sifatini muntazam tibbiy nazorat qilish, birinchi navbatda uyushgan jamoalar, jumladan shifoxonalar, sanatoriyalarda zarur bo’lib, bu yerda ovqatlanishni tashkil qilish maxsus tuzilgan taomnoma asosida amalga oshiriladi. shuning uchun shifokor faqat taomnoma tuzishni bilibgina qolmay, balki uni to’g’ri tahlil qila olishi va ovqatlanishni to’g’rilash bo’yicha tadbirlarni tavsiya eta olishi lozim. barcha gigiyenik talablarga muvofiq keladigan amaldagi ovqatlanish, birinchi navbatda organizmning fiziologik ehtiyojiga mos keladigan ovqatlanishga adekvat ovqatlanish deyiladi. shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini baholash uchun ko’pincha so’rov usulidan foydalaniladi va keyinchalik o’rtacha kunlik ratsionning ovqatli qiymati hamda kaloriyaliligi hisoblab topiladi. usulning mohiyati shundan iboratki, patsiyentni (yoki aholi guruhini) so’rash orqali uning ovqatidagi kunlik ovqat tarkibini va ularning miqdori aniqlanadi. so’ngra ovqatli moddalarning kimyoviy tarkibi keltirilgan maxsus jadval yordamida ovqat ratsionidagi oqsillar, yog’lar, karbonsuvlar, vitaminlar, mineral moddalar va ularning energetik qiymatlari topiladi. keyin esa, olingan ma‘lumotlarni ovqatlanishning fiziologik me‘yorlari bilan taqqoslanadi. shaxsiy ovqatlanishning fiziologik ovqatlanish me‘yorlariga muvofiqligini baholash, quyidagi bosqichlardan tashkil topadi: …

Want to read more?

Download all 52 pages for free via Telegram.

Download full file

About "shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish"

mavzu:ovqatlanishning adekvatligini baxolash mavzu: shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish. umumiy amaliyot shifokorining muhim vazifalaridan biri aholida oqilona (to‘g‘ri) ovqatlanish ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘yicha bajariladigan ish hisoblanadi. oqilona yoki to‘g‘ri ovqatlanish deb – organizmning jinsi yoshi va mehnat faoliyatining turiga muvofiq fiziologik ovqatlanish ehtiyojlarini qondira oladigan, yuqori mehnat qobiliyatini yarataoladigan, atrof muhit omillarining nomuvofiq ta’sirlariga qarshi organizmning ko‘rashish qobiliyatini oshiradigan, insonning faollik yillari va uzoq umr ko‘rish yillarini uzaytiradigan ovqatlanishga aytiladi umumiy amaliyot shifokorining asosiy vazifalaridan biri aholining oqilona ovqatlanish mahoratlarini shakllantirish. ratsional (to’g’ri) y...

This file contains 52 pages in PPTX format (7.5 MB). To download "shaxsiy ovqatlanishning adekvatligini o’rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: shaxsiy ovqatlanishning adekvat… PPTX 52 pages Free download Telegram