xvi–xix asrlarda tarixshunoslik

DOCX 15 pages 521.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 521.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

xvi–xix asrlarda tarixshunoslik reja kirish 1. xvi–xvii asrlarda tarixshunoslik 2. xviii asr tarixshunosligi 3. xix asr tarixshunosligi 4. tarixiy manbalar va metodologiya xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish tarixshunoslik insoniyatning o‘tgan hayoti, jamiyat taraqqiyoti va tarixiy jarayonlarni o‘rganadigan fandir. xvi–xix asrlar tarixshunoslik taraqqiyoti uchun alohida davr bo‘lib, bu yillarda sharq va g‘arb dunyosida tarixiy tafakkurda sezilarli yangilanishlar yuz berdi. bu davrda tarix yozish uslubi, manbalardan foydalanish, tarixiy voqealarni talqin qilish tamoyillari sezilarli darajada rivojlandi.xvi–xvii asrlarda sharq mamlakatlarida tarixshunoslik salnomachilik, nasabnomalar va siyosiy voqealarni yoritishga qaratildi. movarounnahr va qo‘shni hududlarda saroy tarixchilari hukmdorlarning siyosiy faoliyati, davlat boshqaruvi hamda muhim voqealarni qalamga oldilar. abulg‘oziy bahodirxonning “shajarayi turk” va “shajarayi tarokima” asarlari, mirzo muhammad haydarning “tarixi rashidiy” kabi asarlar sharq tarixshunosligi yuksak namunalaridan hisoblanadi.xviii asrga kelib, yevropada ma’rifatchilik davri bilan bog‘liq ravishda tarixiy bilimlar kengaydi. bu davrda tarix endi faqat voqealarni sanab o‘tish emas, balki ularni tahlil qilish, sabablari va oqibatlarini ochib berishga qaratildi. tarixchilar …

2 / 15

k taraqqiyotida o‘tish davri bo‘lib, unda an’anaviy salnomachilikdan ilmiy tahlilga asoslangan tarixshunoslik sari muhim qadamlar qo‘yildi. bu davrda yaratilgan asarlar keyingi tarixiy tadqiqotlarga poydevor bo‘lib xizmat qildi va bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan. xvi–xvii asrlarda tarixshunoslik sharq mamlakatlarida tarixiy asarlar yozilishi xvi–xvii asrlar sharq mamlakatlarida tarixshunoslikning o‘ziga xos rivojlanish davri sifatida alohida o‘rin tutadi. bu davrda movarounnahr, eron, usmonli imperiyasi va hindistonda tarixiy yozuvlarning ko‘pligi, sifati va xilma-xilligi bilan ajralib turadi. sharqda tarixshunoslik an’analari o‘rta asrlarning ilk davrlaridan boshlanib, bu davrda yanada takomillashdi. tarixiy asarlarning aksariyati saroylarda, ilmiy muassasalarda yoki diniy markazlarda yozilgan bo‘lib, ularda davlatlarning yuksalishi, podshohlarning faoliyati, urushlar va ijtimoiy-siyosiy o‘zgarishlar aks ettirilgan. bu asarlarning aksariyati arab, fors va turkiy tillarda yozilgan, chunki bu tillar o‘sha davrda ilmiy va adabiy muhitda yetakchi o‘rin egallagan edi.movarounnahrda bu davrda temuriylar sulolasining vorislari hukmronlik qilgan, ammo keyinchalik shayboniylar va ashtarxoniylar davri boshlangan. tarixiy asarlarning ko‘pchiligi saroy homiyligida yozilgan bo‘lib, ularda …

3 / 15

avtobiografik xususiyati bilan ajralib turadi va bobur hayotining turli jabhalarini, shu jumladan, harbiy yurishlar, siyosiy munosabatlar va hatto shaxsiy his-tuyg‘ularini ochib beradi. bu asar o‘zbek tarixshunosligining eng muhim yodgorliklaridan biridir.eronda bu davr safaviylar sulolasi hukmronligi bilan bog‘liq bo‘lib, tarixiy asarlar ko‘pincha fors tilida yozilgan. safaviylar davrida tarixshunoslik davlatni mustahkamlash va shia islomining targ‘iboti bilan chambarchas bog‘liq edi. “tarixi olami orayi abbosiy” kabi asarlar shoh abbos i ning yutuqlarini ulug‘lashga xizmat qilgan. eron tarixshunosligida voqealarni tasvirlashda nafaqat siyosiy va harbiy jihatlar, balki madaniy va diniy hayot ham katta o‘rin tutardi. safaviylar davrida tarixiy yozuvlar ko‘pincha she’riy shaklda yoki nasriy shaklda bo‘lib, ularni saroy a’yonlari va ulamolar tomonidan yozilgan. eron tarixshunosligining o‘ziga xos jihati shundaki, u ko‘pincha diniy mazmun bilan boyitilgan va shia islomining targ‘iboti uchun xizmat qilgan.hindistonda esa boburiylar sulolasi davrida tarixshunoslik yangi bosqichga ko‘tarildi. boburiylar imperiyasi o‘zining ko‘p millatli va ko‘p dinli tuzilishi bilan ajralib turardi. bu davrda yozilgan tarixiy …

4 / 15

shini va uning harbiy yutuqlarini ulug‘lashga xizmat qildi. usmonli tarixshunosligida diqqatga sazovor jihat shundaki, u ko‘pincha davlatning markazlashgan tuzilishini aks ettirardi va tarixiy voqealar ko‘pincha sultoning shaxsiy yutuqlari sifatida talqin qilinardi.sharq tarixshunosligining umumiy xususiyati shundaki, bu davrda yozilgan asarlar ko‘pincha homiylar, ya’ni hukmdorlar yoki saroy a’yonlari tomonidan buyurtma qilingan edi. shu sababli, asarlarning aksariyati hukmdorlarning yutuqlarini ulug‘lashga xizmat qilgan. ammo shu bilan birga, bu asarlarda ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy hayotning turli jabhalarini aks ettiruvchi muhim ma’lumotlar ham mavjud edi. tarixiy asarlarning yozilish uslubi ko‘pincha she’riy yoki nasriy bo‘lib, ular adabiy jihatdan ham yuqori darajada edi. movarounnahr, eron va hindistondagi tarixiy maktablar movarounnahrda tarixiy maktablar asosan temuriylar va shayboniylar sulolalari davrida shakllandi. bu maktablarning asosiy xususiyati davlat homiyligidagi tarixiy yozuvlar edi. temuriylar davrida tarixshunoslik alisher navoiy va sharafuddin ali yazdi kabi ulug‘ olimlar tomonidan rivojlantirildi. “zafarnoma” temur hayotini va uning imperiyasining yuksalishini tasvirlaydigan eng muhim asarlardan biri bo‘ldi. bu asar nafaqat …

5 / 15

lan, “futuhoti safaviya” kabi asarlar safaviylar imperiyasining diniy va siyosiy yutuqlarini ulug‘lashga xizmat qildi.hindistonda boburiylar davrida tarixiy maktablar ko‘p millatli va ko‘p dinli imperiya xususiyatlarini aks ettirdi. boburiylar tarixshunosligi fors tilida yozilgan bo‘lib, u ko‘pincha imperatorlarning shaxsiy hayoti, harbiy yurishlari va ijtimoiy islohotlarini yoritardi. “akbarnoma” va “tuzuki jahongiriy” kabi asarlar boburiylar imperiyasining yuksalishini va uning madaniy xilma-xilligini tasvirlaydi. bu maktablarning o‘ziga xos jihati shundaki, ularda hindu, musulmon va boshqa din vakillarining an’analari uyg‘unlikda yoritilgan. boburiylar tarixshunosligi nafaqat siyosiy voqealarni, balki san’at, arxitektura va adabiyotni ham yoritardi. yevropada yangi davr tarixshunoslik maktablarining paydo bo‘lishi yevropada xvi–xvii asrlar yangi davr tarixshunosligining shakllanish davri sifatida muhim ahamiyatga ega. bu davrda yevropa tarixshunosligi o‘rta asrlarning diniy-didaktik yondashuvlaridan voz kechib, yanada ilmiy va tanqidiy uslubga o‘tdi. bu jarayon uyg‘onish davri va reformatsiya bilan chambarchas bog‘liq edi. uyg‘onish davri olimlari antik davrning tarixiy an’analarini qayta kashf etdilar va ularni o‘zlarining asarlarida qo‘lladilar. masalan, gumanizm g‘oyalari ta’sirida …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xvi–xix asrlarda tarixshunoslik"

xvi–xix asrlarda tarixshunoslik reja kirish 1. xvi–xvii asrlarda tarixshunoslik 2. xviii asr tarixshunosligi 3. xix asr tarixshunosligi 4. tarixiy manbalar va metodologiya xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish tarixshunoslik insoniyatning o‘tgan hayoti, jamiyat taraqqiyoti va tarixiy jarayonlarni o‘rganadigan fandir. xvi–xix asrlar tarixshunoslik taraqqiyoti uchun alohida davr bo‘lib, bu yillarda sharq va g‘arb dunyosida tarixiy tafakkurda sezilarli yangilanishlar yuz berdi. bu davrda tarix yozish uslubi, manbalardan foydalanish, tarixiy voqealarni talqin qilish tamoyillari sezilarli darajada rivojlandi.xvi–xvii asrlarda sharq mamlakatlarida tarixshunoslik salnomachilik, nasabnomalar va siyosiy voqealarni yoritishga qaratildi. movarounnahr va qo‘shni hududlarda saroy tarixchilari hukmdor...

This file contains 15 pages in DOCX format (521.8 KB). To download "xvi–xix asrlarda tarixshunoslik", click the Telegram button on the left.

Tags: xvi–xix asrlarda tarixshunoslik DOCX 15 pages Free download Telegram