индивидуал-психологик хусусиятлар

DOCX 5 стр. 20,9 КБ Бесплатная загрузка

5 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 20,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 5

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 5

шахснинг индивидуал-психологик хусусиятлари темперамент ҳақида умумий тушунча индивидуал-психологик хусусиятлар, психик фаолият динамикасининг қонуниятларига кўра одамлар бир-бирларидан фарқланадилар. шахснинг хулқ-атвор ва фаолият мотивлари, ташқи таъсирга нисбатан жавоб реакциясининг кучи, тезлиги, таъсирчанлиги, қувватига кўра сезиларли даражадаги фарқланишида кўринади. жумладан, кимдир секин, охисталикни, бошқа одам шошилишни ёқтиради, кимгадир хиссиётларнинг тез ўйғониши хос бўлса, бошқасига эса совуққонлик хосдир, бошқа бировни кескин имо-ишоралар, маъноли мимика, бошқасини ҳаракатларда оғир-босиқлик, юзининг жуда ҳам кам ҳаракат қилиши ажратиб туради. кишининг ҳаракатларидаги ўзгариши табиий равишда кўпинча тарбияланган установкалар ва одатларга, вазиятнинг талабига ва шу кабиларга боғлиқ бўлади. аммо индивидуал-психологик хусусиятлар туғма асосга эга. инсондаги бундай фарқлар болалигидаёқ маълум бўла бошлайди, хулқ-атворнинг ва фаолиятнинг турли соҳаларида кўринади ва алоҳида барқарорлиги билан ажралиб туради. шахснинг индивидуал хусусиятларининг туғма, биологик асосларига алоҳида эътибор берилади. чунки, бир томондан шахс ижтимоий мавжудот бўлса, иккинчи томондан биологик яхлитлик, туғма сифатларни ўз ичига олган индивид ҳамдир. темпераментлар индивиднинг динамик ўзгарувчан психик фаолияти жараёнини таъминловчи сифатларини ўз …

2 / 5

сусиятлари мажмуидир. темперамент хусусиятлари шахснинг ички-биологик, психофизиологик тузилмаси билан бевосита боғлиқ бўлиб, уларнинг намоён бўлиши унинг аниқ бир вазиятларга муносабатини, эстремал вазиятларда ўзини қандай тутишини белгилаб беради. масалан, спортчи спорт фаолиятининг турли вазиятларида ўзини турлича тутади: мусобақада юқори натижаларга эришганлигини эшитган спортчининг ўзини тутиши, хатти-ҳаракатлари ёки аксинча ҳолларда намоён қиладиган реациялари унинг темпераментидан келиб чиқади. шунинг учун ҳам иккала вазиятни ҳам кимдир оғир-босиқлик билан, бошқаси эса ўзини йўқотгудек даражада ҳис-ҳаяжон билан бошдан кечиради. шунинг учун ҳам темпераментнинг шахс шаклланиши ва ижтимоий муҳитда ўзига хос мавқеини эгаллашидаги аҳамияти жуда катта. темперамента хусусиятлари аслида туғма ҳисобланса-да, шахсга бевосита алоқадор ва англанадиган бўлгани учун ҳам маълум маънода ўзгариб боради. шунинг учун ҳам туғилган чоғида сангвиникка ўхшаш ҳаракатлар намоён қилган болани умрининг охиригача фақат шундайлигича қолади деб ҳисоблаш нотўғри. “темперамент” термини антик фаннинг индивидуал-психологик фарқлари табиатига бўлган қарашларга бориб тақалади. қадимги юнон медицинасининг йирик вакили гиппократ (эр.ол.v аср) фикрича организмнинг ҳолати асосан “шарбат”ларнинг, яъни, …

3 / 5

темперамент турлари сони қадимги мидицина вакиллари томонидан кейинчалик тўрттага қадар камайтирилди. уларнинг ҳар бири қандайдир суюқликнинг бошқалардан кўплиги билан ажралиб туради. организмда суюқликларнинг аралашуви (у қоннинг кўплиги билан характерланади) сангвиник темперамент деб аталди (лотин тилидаги “сангвис”-қон сўзидан); лимфа кўп бўлганда флегматик темперамент (грекча “флегма”-шилимшиқ парда дэгани); сариқ ўтнинг кўпайганини холерик темперамент (грек тилидаги “холэ”-ўт сўзидан) ва ниҳоят, қора ўт кўп бўлган меланхолик темперамент деб (грекча “мелойна холэ”-қора ўт) аталади. антик фан яратган темпераментнинг органиқ асоси тўғрисидаги таълимот ҳозир фақат тарихий жиҳатдан қизиқиш ўйғотади, холос. кишининг темпераменти қанақалиги ҳақидаги тасаввур одатда шу шахс учун характерли бўлган айрим психологик хусусиятлар асосида вужудга келади. сезиларли психик фаолликка эга бўлган, атрофда бўлаётган воқеаларга тез муносабатини билдирувчи, таассуротларини ҳадеб ўзгартиришга интилувчи, муваффақиятсизликлар ва кўнгилсизликларни нисбатан енгил ўтказиб юборувчи, жонли, ҳаракатчан, ифодали мимикаси ва ҳаракатлари бўлган киши сангвиник типига хос. юраги кенг, барқарор интилишларга ва кайфиятларга, доимий ва чуқур ҳис-туйғуларга, ҳаракатлари ва нутқи бир хил маромда …

4 / 5

мумкин, лекин етарлича бўлмаган мувозанатлик, эмоционаллик ва ҳаракатсизлик зарур тарбия бўлмаганда ўзини тута олмасликда, кескинликда, доимо қизишиб кетишга мойиллигини намоён этади. сангвиникнинг жонлилиги ва ҳозиржавоблиги унинг ўзига хос хусусиятларидир, лекин тарбия етарли бўлмаган тақдирда уларни тегишлича диққатни тўпланишининг йўқлигига, юзакичиликка, бир йўла бир неча ишга қўл уришга мойилликка олиб келиши мумкин. флегматикнинг вазминлиги, сабр-тоқатлилиги, шошқалоқликнинг йўқлиги аҳамиятли хусусиятлардир. лекин тарбиянинг ноқулай шароитларида улар кишини бўшаштириб, ҳаётнинг кўпгина таассуротларига бефарқ қилиб қўйиш эҳтимоли мавжуд. ҳиссиётнинг чуқурлиги ва барқарорлиги, эмоционал жиҳатдан сезгирлик меланхоликнинг қимматли фазилатлари ҳисобланади. бироқ бу тип вакилларида тегишли тарбиявий таъсирлар етишмаган тақдирда ўзларининг шахсий кечинмаларига бутунлай берилиб кетиш, ортиқча уятчанлик ривожланиши мумкин. шундай қилиб, темпераментнинг айнан бир хил бошланғич хусусиятлари уларнинг қандай – ижобий ёки салбий томонга ривожланишини олдиндан белгилаб бермайди. шунинг учун тарбиячининг вазифаси бир хилдаги темпераментни бошқасига ўзгартиришга уриниб кўришдан иборат бўлмаслиги керак (бу мумкин ҳам эмас), балки мунтазам иш олиб бориш йўли билан ҳар бир темпераментнинг …

5 / 5

ир этгандир. темперамент ва фаолиятнинг индивидуал хусусиятлари. шахснинг индивидуал хусусиятлари ҳақида гап кэтганда, уларнинг туғма, биологик хусусиятларига алоҳида эътибор берилади. чунки аслида бир томондан шахс ижтимоий мавжудот бўлса, иккинчи томондан - биологик яхлитлик, туғма сифатларни ўз ичига олган субстрат - индивид ҳамдир. темперамент ва лаёқатлар индивиднинг динамик - ўзгарувчан психик фаолияти жараёнини таъминловчи сифатларини ўз ичига олади. бу сифатларнинг аҳамияти шундаки, улар шахсда кейин онтогенетик тараққиёт жараёнида шаклланадиган бошқа хусусиятларга асос бўлади. одам темпераментига алоқадор сифатларнинг ўзига хослиги шундаки, улар одам бир фаолият туридан иккинчисига, бир эмоционал ҳолатдан бошқасига, бир малакаларни бошқаси билан алмаштирган пайтларда реакцияларнинг эгилувчан ва динамиклигини таъминлайди ва шу нуқтаи назардан қараганда темперамент - шахс фаолияти ва хулқининг динамик (ўзгарувчан) ва эмоционал - ҳиссий томонларини характерловчи индивидуал хусусиятлар мажмуидир. ўзини босиб олган, ҳаёт қийинчиликларини сабр - бардош билан кўтарадиган инсоннинг одамлар орасидаги обрўси ҳам баланд бўлади. бу унинг ўз - ўзига нисбатан ҳурматини ҳам оширади, ишга, одамларга …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 5 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "индивидуал-психологик хусусиятлар"

шахснинг индивидуал-психологик хусусиятлари темперамент ҳақида умумий тушунча индивидуал-психологик хусусиятлар, психик фаолият динамикасининг қонуниятларига кўра одамлар бир-бирларидан фарқланадилар. шахснинг хулқ-атвор ва фаолият мотивлари, ташқи таъсирга нисбатан жавоб реакциясининг кучи, тезлиги, таъсирчанлиги, қувватига кўра сезиларли даражадаги фарқланишида кўринади. жумладан, кимдир секин, охисталикни, бошқа одам шошилишни ёқтиради, кимгадир хиссиётларнинг тез ўйғониши хос бўлса, бошқасига эса совуққонлик хосдир, бошқа бировни кескин имо-ишоралар, маъноли мимика, бошқасини ҳаракатларда оғир-босиқлик, юзининг жуда ҳам кам ҳаракат қилиши ажратиб туради. кишининг ҳаракатларидаги ўзгариши табиий равишда кўпинча тарбияланган установкалар ва одатларга, вазиятнинг талабига ва шу кабиларга ...

Этот файл содержит 5 стр. в формате DOCX (20,9 КБ). Чтобы скачать "индивидуал-психологик хусусиятлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: индивидуал-психологик хусусиятл… DOCX 5 стр. Бесплатная загрузка Telegram