tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini ta’minlashda gumusning o‘rni

DOC 6 pages 116.5 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 116.5 KB

File type DOC

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

6-amaliy mashg’ulot. tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini ta’minlashda gumusning o‘rni 6.1. zarafshon vodiysi tuproqlari gumus sifat tarkibiga turli omillarning ta’siri. zarafshon vodiysi bo’z tuproqlar mintaqasi va cho‘l zonasi tuproqlarining gumus holati va oziqa rejimining antropogen omillar ta’sirida, ya’ni, sug‘orish va ekinlarni yetishtirishda agrotexnologiyaning ayrim usullari ta’sirida o‘zgarishini o‘rganish natijalari taqdim etilgan. dengiz sathidan har xil balandliklarda, turli o‘simlik assotsiatsiyalari va har xil ekinlarini etishtirilganda tuproqlarning agrokimyoviy xususiyatlarini, gumusning guruhiy va fraksiyaviy tarkibini o‘zgarish jarayonlarini o‘rganish maqsadida dala marshruti, statsionar dala tajribalari va laboratoriya tadqiqotlari natijalari keltirilgan. tuproqlarning unumdorligini oshirish va mineral o‘g‘itlardan foydalanish samaradorligini oshirish bo‘yicha tavsiyalar berilgan. kalit so’zlari: bo’z tuproqlar mintaqasi, cho‘l zonasi, sug‘orish davri, gumus miqdori, gumusning guruhiy va fraksiyaviy tarkibi, tuproqning oziqa moddalarining tarkibi va miqdori, etishtiriladigan ekinlar, mineral o‘g‘itlar, o‘g‘it samaradorligi. kirish. tuproq unumdorligi ko‘p jihatdan gumus miqdori, zahirasi hamda gumus sifatiga bogliq bo‘ladi. gumusning sifati uning guruhiy va fraksion tarkibi bilan belgilanadi. gumusning guruhiy …

2 / 6

imyo va o‘simliklarni himoya qilish kafedrasi olimlari tomonidan ekspeditsion tadqiqotlar va turli tuproq tip hamda tipchalarida maxsus dala tajribalari olib borildi. gumus tyurin uslubida, unung fraksion tarkibi ponamoryoba va plotnikova uslubida aniqlandi. tadqiqot natijalari. zarafshon vodiysi tuproqlari gumusining guruhiy va fraksion tarkibi ko‘p jihatdan tabiiy va antropogen omillarga bog‘liq bo‘ladi. tog‘ mintaqasi va gidromorf tuproq hosil bo‘lish sharoitida gumus to‘planishi va gumusning sifati nisbatan yuqori ekanligi aniqlandi (1-jadval). zarafshon vodiysining tog‘ mintaqasida iqlim o‘ziga xos bo‘lib, vodiyning boshqa joylariga nisbatan harorat past va yog‘ingarchilik yuqori bo‘ladi. bu holat tuproq gumusining guruhiy va fraksion tarkibiga ijobiy ta’sir qiladi. xuddi shunga o‘xshash holat gidromorf tuproqlarda kuzatildi. gidromorf tuproqlar ichida eng ko‘p tarqalgani o‘tloq tuproqlar bo‘lib, ular tarkibida gumus miqdori nisbatan yuqori va fraksion tarkibida nisbatan kalsiy bilan bog‘langan fraksiyalar ulushi yuqori ekanligi ma’lum bo‘ldi. gumin va fulvokislotalar nisbatida gumin kislotalar ulushi ustunligi kuzatiladi. utloq tuproqlar gumus holati ularning madaniylashganlik darajasiga ham bog‘liq …

3 / 6

mlarda mexanik tarkibning turlicha bo‘lib o‘zgarishi gumus miqdori va sifatiga o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. engil mexanik tarkibli genetik qatlamlarda gumin va fulvokislotalarning harakatchan fraksiyalari ulushi yuqlori bo‘ladi. bu esa gumus moddalarini yuvilishi va yuqori miqdorda to‘planmasligiga olib keladi. zarafshon vodiysida ko‘p tarqalgan tuproqlardan biri bo‘z tuproqlar hisoblanadi. ulardagi gumus miqdori o‘tloq tuproqlardagidan pastroq bo‘ladi. bo‘z tuproqlar tipik, och va to‘q tusli tipchalardan iborat bo‘lib, eng yuqori gumus miqdori va sifatiga to‘q tusli bo‘z tuproqlar ega. och tusli bo‘z tuproqlarda gumus miqdori va sifati nisbatan past bo‘ladi. 1-jadval zarafshon voxasi tuproqlarining gumus miqdori va sifati qishloq xo‘jalik ekinlarining hosildorligi va o’simliklarning og’itlardan oziq elementlarninig o’zlashtirish koeffisiyentiga ta’siri kuzatuv maydon raqami tuproq tip va tipchasi mexanik tarkibi ekin turi hosildorlik s/ga o‘g‘itlar hisobiga olingan qo’shimcha hosil, s/ga gumus miqdori, % da gumusning cgk:cfk nisbati o’simliklarning og’itlardan oziq elementlarninig o’zlashtirish koeffisiyenti, % da n p2o5 k2o s a m a r q a n …

4 / 6

tuproqlarida) 231-g yangit dan sug‘oril adigan o‘tloq tuproq og’ir qumloq g‘o‘za 22,0 9,9 0,86 0,4 26,4 12,7 53,5 367-g engil qumloq kuzgi bug‘doy 22,8 8,6 0,76 0,6 17,9 8,7 27,5 333-g engil qumloq beda 106,0 56,0 0,79 0,8 - 17,2 58,5 131-v eskitda n sug‘oril adigan o‘tloq tuproq engil qumoq g‘o‘za 28,5 15,4 1,21 0,5 33,1 18,0 73,4 109-v og’ir qumloq kuzgi bug‘doy 32,5 17,1 0,95 0,6 27,4 14,6 51,5 27-v engil qumoq beda 118,0 63,0 1,18 1,0 - 18,2 64,3 200-v o’tloq- voha tuproq engil qumoq g‘o‘za 30,8 17,1 1,35 0,8 35,1 18,7 76,0 315-g engil qumoq kuzgi bug‘doy 36,5 20,6 1,23 0,8 32,2 17,1 60,2 119-v engil qumoq beda 136,0 77,0 1,11 0,9 - 25,0 74,3 zarafshon vodiysi cho‘l zonasining tuproqlari sur tusli qo‘ng‘ir, cho‘lli qum, taqirsimon va taqir kabi tuproqlari gumus sifati va miqdori past bo‘lib ular bu borada meliorativ tadbirlarga muhtoj hisoblanadi. shunday qilib, zarafshon vodiysi …

5 / 6

roqda 43%, o‘tloq tuproqda 44,7%, ya’ni gumus miqdori ortishi bilan o’simliklarning azotli o‘g‘itdan foydalanish koeffisiyenti oshadi. azotli o'g'itlardan foydalanish koeffitsienti fosforli o’g’itlarga nisbatan ko’p, ammo kaliyli o’g’itlardan kamroq bo'ladi. shu bilan birga bo’z tuproqlar mintaqasining o'tloq tuproqlarida gumus miqdori ortishi bilan fosforli o'g'itlardan foydalanish koeffitsienti, tipik bo’z tuproqlarga qaraganda yuqori. sug'orish va tuproqlardan foydalanish davri oshgani sayin o'simliklar tomonidan o’g’itlardan fosforni o’zlashtirilishi ortadi. yangi sug'oriladigan o'tloq tuproqda fosforni o'g'itlardan o’zlashtirish koeffitsienti eng past - 12,7%, o'tloq-voha tuproqlarida esa eng yuqori - 18,7%. xuddi shunday qonuniyat bo’z tuproqlar mintaqasida kaliyli o’g’itlarda ham kuzatiladi, g‘o‘zaning kaliyli o‘g‘itlardan foydalanish koeffitsienti: tipik bo’z tuproqda 68,5-76,4%, o‘tloqi-bo’z tuproqda 78,5%, o‘tloq tuproqda 79,7% bo‘ldi. cho'l zonasi sharoitida bu koeffitsientlar birmuncha past bo'lgan: yangitdan sug'oriladigan o'tloq tuproqda - 53,5%, eskitdan sug'oriladigan tuproqda - 73,4%, o'tloq-voha tuprog'ida - 76,0%, ya'ni sug'orish davrinind o'sishi bilan, g'o'zaning kaliyli o'g'itlardan foydalanish koeffitsienti oshadi, ya'ni chirindi miqdori kamayishi bilan kaliyli o'g'itlardan foydalanish …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini ta’minlashda gumusning o‘rni"

6-amaliy mashg’ulot. tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini ta’minlashda gumusning o‘rni 6.1. zarafshon vodiysi tuproqlari gumus sifat tarkibiga turli omillarning ta’siri. zarafshon vodiysi bo’z tuproqlar mintaqasi va cho‘l zonasi tuproqlarining gumus holati va oziqa rejimining antropogen omillar ta’sirida, ya’ni, sug‘orish va ekinlarni yetishtirishda agrotexnologiyaning ayrim usullari ta’sirida o‘zgarishini o‘rganish natijalari taqdim etilgan. dengiz sathidan har xil balandliklarda, turli o‘simlik assotsiatsiyalari va har xil ekinlarini etishtirilganda tuproqlarning agrokimyoviy xususiyatlarini, gumusning guruhiy va fraksiyaviy tarkibini o‘zgarish jarayonlarini o‘rganish maqsadida dala marshruti, statsionar dala tajribalari va laboratoriya tadqiqotlari natijalari keltirilgan. tuproq...

This file contains 6 pages in DOC format (116.5 KB). To download "tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini ta’minlashda gumusning o‘rni", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq unumdorligi va ekinlar h… DOC 6 pages Free download Telegram