analizatorlarning yosh xususiyatlari va gigiyenasi

DOCX 14 pages 46.9 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.9 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

3-ma’ruza. analizatorlarning yosh xususiyatlari va gigiyenasi. ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari. reja: 1. analizatorlarning umumiy tuzilishi va ahamiyati. 2. ko`rish analizatorining yosh xususiyatlari 3. eshitish analizatori. 4. eshitish gigiyenasi. 5. muvozanat apparati. tayanch tushunchalar: analizator, sklera, rangdor parda, to`r parda, gavhar, ko`z akkomodatsiyasi, yaqindan va uzoqdan ko`rish, nog`ora pardasi, uzangi, sandon, bolg`acha, yevstaxiy nayi, chig`anoq, yarim aylana kanallar. analizatorlarning fiziologiyasi va gigiyenasi. odam organizmi tashqi muhit bilan uzviy bog`langan, bu bog`lanish sezgi organlari orqali amalga oshadi, ya'ni tashqi muhitning barcha omillari sezgi organlariga ta'sir etadi va ular bosh miyadagi markazlariga qabul qilinadi. sezgi organlarga ko`rish, eshitish, teri, hid bilish, ta'm bilish analizatorlari kiradi. i.p.pavlov sezgi organlari markazini analizatorlar deb atagan. analizatorlar bosh miya po`stloq qismida joylashgan. har bir analizator uch qismdan tashkil topgan. 1.analizatorlarning pereferik ya'ni retseptor qismi. analizatorning periferik bo'g'imi hisoblanadi, ular ma'lum ta'sirga javob beruvchi nerv uchlari bilan tugaydi. reseptor tuzilishi, joylashishi, funksiyasiga ko'ra turli xil bo'ladi. ayrim …

2 / 14

markazga intiluvchi neyronlardan tashkil topadi. markaziy qism. bosh miya yarim sharlarining ma'lum reseptorlardan ta'sirni qabul qilib oluvchi qismlarini o'z ichiga oladi. analizatorning barcha qismlari bir butun holda ishlaydi, agar biror qismi shikastlansa butun analizator funksiyasining buzilishiga olib keladi. retseptorlarni tuzilishiga ko'ra quyidagicha tasniflash mumkin: 1. boshlang'ich sezgir retseptorlari 2. ikkilamchi sezgir retseptorlari 3.afferent tolalarning akson terminallari ("erkin nerv terminali" yoki kapsulalangan nerv terminaliga ega bo'lgan maxsus retseptor organi sifatida) birlamchi sezgir retseptorlari - bu retseptorlari jarayoniga va markaziy asab tizimiga impulslarni uzatuvchi asabiy jarayonga (neyrit, akson) ega bo'lgan ixtisoslashgan nerv hujayralari. ikkilamchi sezgir retseptorlari terminal bilan sinaptik aloqa o'rnatadi afferent nerv tolasi. ba'zida afferent tolaning akson terminali o'zi joylashgan joy retseptorlari potentsiali kelib chiqadi.[footnoteref:1] [1: anatomy of the human body.henry gray.nega assefa alemaya university yosief tsige jimma university.in collaboration with the ethiopia public health training initiative, thecarter center, the ethiopia ministry of health, and the ethiopia ministry of education 2003. …

3 / 14

ari kabilardan iborat. ko`z soqqasi sharga o`xshash bo`lib, oldingi va orqa qutblarga bo`linadi. ko`z soqqasi tashqi va ichki qismlardan iborat. tashqi qismi uch qavatdan ya'ni tashqi - oqsil parda (sklera), o`rta-tomirli parda va ichki - to`r pardadan iborat. ichki qismiga ko`z ichi suyuqligi, gavhar va shishasimon tana kiradi. ko`z soqqasi hajmi chaqoloqlarda 16 mm, kattalardla esa 24 chamasida bo`ladi. ko`z soqqasining o`sishi va rivojlanishi 5 yoshgacha tez ya'ni intensiv kechadi. 9-12 yoshda sustlasha boshlaydi. sklera yoki oqsil pardaning qalinligi 1 mm chamasida bo`lib rangi oq bir qismi qovoqlar ostidan ko`rinib turadi. skleraning orqa qismida teshikcha bo`lib undan nerv o`tadi. skleraning 1/5 qismi shox pardaga 4/5 qismi orqa oqsil pardaga to`g`ri keladi. shox pardada qon tomirlar bo`lmaydi. tashqi pardaning ichki qismida tomirli parda bor. bu pardada qon tomirlar va pigment ko`p pigment miqdori har xil bo`ladi. tomirli parda oldingi rangdor, o`rta kipriksimon tana va orqa xususiy tomirli qismga bo`linadi. tomirli parda …

4 / 14

n pardasi ayniqsa muhim ahamiyatga ega bo`lib, uning orqa qismida yorug`likni, ranglarni qabul qiluvchi retseptorlar joylashgan. ular maxsus nerv hujayralari bo`lib, tayyoqcha va kolbacha shaklidadir. ko`z soqqasining to`rsimon pardasida 130 mln ga yaqin tayyoqchasimon retseptorlar bo`lib, ular yorug`lik kamayganda yoki tun vaqtida qo`zg`aladi. kolbachasimon retseptorlar to`r pardada 7 mln ga yaqin bo`lib, yorug`lik yetarli bo`lganda qo`zg`alib, ko`zning kunduzi ko`rish qobiliyatini ta'minlaydi. kolbachasimon retseptolar funktsiyasiga ko`ra uch xil: ko`k, yashil va qizil ranglarni qabul qiluvchi bo`ladi. uchalasining baravar qo`zg`alishi esa oq rangni ko`rishga imqon beradi chunki to`r pardaning kolbachasimon retseptolarida ranglarni sezuvchi retseptorlar yoki nervlar bo`ladi. tayyoqchasimon retseptorlarda esa bu kabi ranglarni sezuvchi retseptor yoki nervlar bo`lmaydi, shuning uchun kechasi qorong`u bo`lib ko`rinadi.[footnoteref:2] [2: anatomy of the human body.henry gray.nega assefa alemaya university yosief tsige jimma university.in collaboration with the ethiopia public health training initiative, thecarter center, the ethiopia ministry of health, and the ethiopia ministry of education 2003. 355-430 betlar …

5 / 14

di. ko`zning butun optik sistemasini nur sindirish kuchi uzoqka qaraganda 58d yaqin masofada esa — 70d. shox parda, gavhar orqali sariq dog` markaziga o`tgan chiziqqa ko`ruv o`qi deb ataladi. narsalarning tasviri to`r pardaga kichkina va teskari bo`lib tushadi. narsa ko`zdan qancha narida tursa, to`r pardadagi tasviri shuncha kichik bo`ladi va aksincha narsa ko`zga qancha yaqinroq tursa to`r pardadagi tasvir o`shancha katta bo`ladi. narsalarning tabiiy ravishda ko`rilishi hayot tajribasiga bog`liq. ko`z akkomodatsiyasi. akkomodatsiya ko`zning moslanishi bo`lib ya'ni ko`zning uzoqni va yaqinni ko`rishini ta'minlaydi. ko`z akkomodatsiyasi ko`z soqqasini harakatga keltiruvchi nervini parasimpatik tolalari bilan ta'minlangan kipriksimon muskullarni reflektor qisqarishi natijasida gavharni elastikligi o`zgarishi bilan vujudga keladi. odam yaqindan narsalarga qaraganda gavhar qavariqroq bo`ladi, uzoqdan narsalarga qaraganda esa yassiroq bo`ladi. ko’rish o’tkirligi. ikkita buyum bir-biriga qo’shilib ketmasdan ular oralig’idagi eng kichik masofa bilan belgilanadi. ko’rish o’tkirligi maxsus golovin jadvali yordamida aniqlaniladi. ko`zning ko`rish maydoni. ko`zni harakatlantirmay turganda atrofdagi buyumlarni, ularning rangini ko`ra olish …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analizatorlarning yosh xususiyatlari va gigiyenasi"

3-ma’ruza. analizatorlarning yosh xususiyatlari va gigiyenasi. ichki sekretsiya bezlarining yosh xususiyatlari. reja: 1. analizatorlarning umumiy tuzilishi va ahamiyati. 2. ko`rish analizatorining yosh xususiyatlari 3. eshitish analizatori. 4. eshitish gigiyenasi. 5. muvozanat apparati. tayanch tushunchalar: analizator, sklera, rangdor parda, to`r parda, gavhar, ko`z akkomodatsiyasi, yaqindan va uzoqdan ko`rish, nog`ora pardasi, uzangi, sandon, bolg`acha, yevstaxiy nayi, chig`anoq, yarim aylana kanallar. analizatorlarning fiziologiyasi va gigiyenasi. odam organizmi tashqi muhit bilan uzviy bog`langan, bu bog`lanish sezgi organlari orqali amalga oshadi, ya'ni tashqi muhitning barcha omillari sezgi organlariga ta'sir etadi va ular bosh miyadagi markazlariga qabul qilinadi. sezgi organlarga k...

This file contains 14 pages in DOCX format (46.9 KB). To download "analizatorlarning yosh xususiyatlari va gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: analizatorlarning yosh xususiya… DOCX 14 pages Free download Telegram