nafas tizimlarining yosh xususiyatlari va gigiyenasi

DOCX 7 pages 64.1 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.1 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

12-mavzu: nafas tizimlarining yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. o‘pka hujayralari al’viollalarda gazlar almashinuvining yosh 2. nafas olishining ahamiyati. 3. nafas tizimining tuzilishi. xususiyatlari. 4. ichki muhit barqarorligini saqlashda nafas yo’li, ichak yo’li, teri. 5. o‘pka hujayralari al’viollalarda gazlar almashinuvining yosh tayanch tushunchalar: o‘pka, gazlar almashinuvi, hiqildoq, traxeya, bronxlar, al’violla, ventilyasiya, ichki muhit, ayiruv organlari, ekskretor organ, nefron, osmatik bosim, filtratsiya, reabeorbsiya, enuirez, teri kasalliklari, chiniqtirish. odam nafas olganda havo buringa, so‘ngra burun xalqumiga, hiqildoqqa, traxeyaga, bronxlarga va bronxiollalarga hamda nihoyat alviollarga kiradi. burun bo‘shlig‘i. kichik yoshdagi o’quvchilarning burni ancha kichik bo‘ladi. traxeya - bo’yinning oldingi qismida joylashgan bo‘lib, hiqildoqning pastga qarab yo’nalgan davomi hisoblanadi. uning pastki uchi 5-6 ko‘krak umurqasi damiga kelib, ikkita bronxga bo‘linadi. bronxlar – traxeya 2 ta o‘ng va chap bronxga bo‘linadi. o‘ng bronx o’z navbatida 3 ga bo‘linsa, chap bronx esa 2 bo‘lakka bo‘linadi. o‘ng tomondagisi go‘yo traxeyaning davomi bo‘lsa, chap tomondagisi, o‘tni burchak ostida …

2 / 7

70 sm3, 1 yoshda 270 sm3, 8 yoshda 640 sm3, 12 yoshda 680 sm3, katta odamda esa 1400 sm3 bo‘ladi. o‘pkaning o‘sishi asosan, alviolla hujayralarining ortib borishi hisobiga bo‘ladi. bu nafasi va gaz almashinuviga ta’sir qiladi. o‘pka maxsus parda yoki plevra bilan qoplangan bo‘ladi. nafas harakatlarining boshqarilishi uzunchoq miyadagi bir gurux nerv hujayralarining faoliyati nafas muskullarining qisqarishiga sabab bo‘ladi. sog‘lom organizmda nafas oraliq, miya va bosh miya po‘stlari ishtirokida boshqarilib boradi. katta yoshli odam va katta yoshli bolalar o‘z ihtiyori bilan nafas tezligini va chuqurligini o‘zgartirishi mumkin. nafas bosimi azolari. halqum. asosan bir nechta bo`laklarga bo`lib o`rganiladi. og`iz bo`shlig`idagi to`siqlardan o`tgan havo bo`shliqlar orqali halqumga o`tadi. halqum tubi tafovut etiladi. plastinkalarning orqa chekasini uzun o`simtalar shoxsimon va pastki o`rta shoxsimon o`simtalar joylashgan. hiqildoq ayrisi traxeyalar orqali bronxlarga bo`linadi. hiqildoq 5 - ko`krak umurtqasi ro`parasida joylashgan. hiqildoq eng muhum organ hisoblanadi. hiqildoq segmentlari tojsimon hiqildoq muskullaridan iborat. hiqildoq ichki tomondan qismlarga …

3 / 7

pastki bronxlarga o`pka tarmoqlanganda o`ng va chap o`pka arteriasiga kiradi. har bir bronxlar ichida bronx bo`lakchalari o`pka darvozasida ng bosh bronx 3ta chapi esa 2 ta bo`lakka bo`linadi. bronx bo`laklari o`pka darvozasida 10 ta segmentar bronxlarga bo`linadi 7- va 8- segmentar bronx chap tomonda qo`shiladi. bronxlar ichkarida tarmoqlanadi. nafas tizimi. bronxiolalar dixotomik bo`linadi va diametrik 1mm bo`lgan bo`lakcha bronxi hosil bo`ladi. shu o`lchamdagi bronxlar bronx daraxtini hosil qiladi. ichki tuzilishini o`pkani quyi qismida ko`rish mumkin. yuqori sigmentar bronxlarni taqqoslaganda traxealarda uzuksimon tog`aydan mavjud bo`lgan va ular devorini mustahkamlaydi. bronxiolalarda skelet tog`ay bo`lmaydi. ular o`z ichiga silliq va muskul tolalari va bronxlarni uzayishiga qarab elastik tolalarni ham qamrab oladi. hiqildoq asosan tog‘aylardan tuzilgan bo‘lib, tog‘aylar muskullar va bog‘lag‘ichlar bilan bir-biriga birikkan. hiqildoq tog‘aylariga: qalqonsimon, uzuksimon, cho‘michsimon, hiqildoq ustligi, shoxsimon va ponasimon tog‘aylar kiradi. qalqonsimon tog‘ay eng katta toq tog‘ay bo‘lib, to‘rtburchak shaklidagi o‘ng va chap gialinli tog‘ay plastinkalardan tuzilgan. bu plastinkalar …

4 / 7

tog‘aylarning bu o‘simtalaridan qalqonsimon tog‘ay burchagining ichki yuzasiga qarab, o‘rtasida tovush yorig‘i bo‘lgan ikkita tovush payi chiqadi. tovush yorig‘i nafas olinganda kengayadi, chiqarilganda torayadi. erkaklarning tovush payi uzunroq (20-24 mm), ayollarda kaltaroq (15-18 mm) bo‘ladi. erkaklarning tovushi past, ayollarniki yuqoriroq bo‘ladi. tovush paylari orasida tovush yorig‘i bo‘ladi. o‘pkalar o‘pka - pulmones, yunoncha pneumon – pnevmoniya so‘zi shundan olingan. o‘pka bir juft bo‘lib, ko‘krak qafasining (cavitas thoracis) ikki tomonida joylashgan. o‘ng va chap o‘pka o‘rtasidagi katakda yurak, qon tomirlar va ko‘ks oralig‘ida joylashgan. har bir o‘pka (pulmo) konus shaklida bo‘lib, asosi (basis pulmonis) past tomondan diafragmaga tegib turadi va diafragma yuzasi (facies diaphragmatica) deyiladi. o‘pkaning uchi (apex pulmonis) birinchi qovurg‘adan 3-4 sm yuqoriroqda turadi, yoki orqa tomondan vii bo‘yin umurtqasining ro‘parasiga to‘g‘ri keladi. o‘pkaning uchida unchalik botmagan qovurg‘a egati (sulcus subclavius) ko‘rinadi. o‘pkalarning qovurg‘alarga tegib turgan yuza (facies costalis) va bir-biriga qarab turgan ko‘ks oralig‘idagi medial yuzasi (facies medialis) tafovut qilinadi. …

5 / 7

troqda boshlanadi va o‘pkaning diafragma yuzasiga qarab qiyshiq yo‘naladi. natijada o‘pkalar ikki bo‘lakka bo‘linadi. bu egatdan tashqari o‘ng o‘pka taxminan iv qovurg‘ada joylashgan ikkinchi gorizontal egat (fissura horizontalis) bilan yana bir bo‘lakka bo‘linadi. bundan tashqari, nafas tezligi uning emotsional holatliga bog‘liq bo‘ladi. bosh miya katta yarim sharlarining peshona bo‘laklarini ta’sirlash nafas harakatlarining o‘zgarishiga sabab bo‘ladi. sportchida start oldidan, o‘quvchining imtihon oldidan, ishchini mehnat jarayoni boshlanishi oldidan nafasini tezlashishi ham shartli refleksdir. nafas olish gigiyenasi deganda, to’g‘ri nafas olishni ta’minlash tushuniladi. nafas jarayonida atmosfera havosi burun bo‘shlig‘iga kirib isiydi, namlanadi, ancha changdan tozalanadi. burun bo‘shlig‘ida tukchalarning bo‘lishi bunga yordam beradi. demak, burun bilan nafas olish gigiyenik jihatdan maqsadga muvofiq hisoblanadi. og‘iz bilan nafas olganda kalla suyagining yuz qismi va ko‘krak qafasi rivojlanishida kamchiliklar yuz beradi. tez-tez shamollash xalqum va traxeyaning shilliq qavatining yallig‘lanishiga olib keladi. ammo gapirganda, ashula aytilganda og‘iz bilan nafas olishga majbur bo‘linadi. shuning uchun ashula darslari o‘tkaziladigan xonalar …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nafas tizimlarining yosh xususiyatlari va gigiyenasi"

12-mavzu: nafas tizimlarining yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. o‘pka hujayralari al’viollalarda gazlar almashinuvining yosh 2. nafas olishining ahamiyati. 3. nafas tizimining tuzilishi. xususiyatlari. 4. ichki muhit barqarorligini saqlashda nafas yo’li, ichak yo’li, teri. 5. o‘pka hujayralari al’viollalarda gazlar almashinuvining yosh tayanch tushunchalar: o‘pka, gazlar almashinuvi, hiqildoq, traxeya, bronxlar, al’violla, ventilyasiya, ichki muhit, ayiruv organlari, ekskretor organ, nefron, osmatik bosim, filtratsiya, reabeorbsiya, enuirez, teri kasalliklari, chiniqtirish. odam nafas olganda havo buringa, so‘ngra burun xalqumiga, hiqildoqqa, traxeyaga, bronxlarga va bronxiollalarga hamda nihoyat alviollarga kiradi. burun bo‘shlig‘i. kichik yoshdagi o’quvchilarning burni ancha kich...

This file contains 7 pages in DOCX format (64.1 KB). To download "nafas tizimlarining yosh xususiyatlari va gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nafas tizimlarining yosh xususi… DOCX 7 pages Free download Telegram