ayruv tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi

ZIP 9 pages 218.2 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 218.2 KB

File type ZIP

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

1480328942_66293.doc ayruv tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. ayruv jarayonlarining ahamiyati. 2. buyraklar tuzilish va ularni yosh xususiyatlari 3. siydik hosil bo’lish mexanizmi 4. buyrak kanalchalarida reabsorbsiya 5. buyraklar funksiyasining boshqarilishi. 6. bolalarda tunda siydik tuta olmaslik, uning kelib chiqish sabablari ayruv jarayonlarining ahamiyati. ayruv a’zolari organizmning ichki muhitini doimiyligini saqlashda katta ahamiyatga ega. organizmda moddalar almashinuvining tuxtovsiz borishi natijasida keraksiz ba’zi bir moddalar xosil bo`ladi. ular ayiruv a’zolari: buyraklar, ter bezlari, upka va ichak yordamida organizmdan tashqarida chiqariladi. bunday moddalarga oksil va aminokislotalar parchalanishi tufayli vujudga keladigan mochevina, siydik kislotasi, kreatin, uglevodlar va yoglarning chala oksidlanishi tufayli xosil bo`ladigan atsetonli birikmalar, sut kislotasi, pirouzum kislotasi va boshqalar kiradi. bo`lardan tashqari, organizmdan yana ortikcha mineral moddalar siydik bilan ajralib chiqadi. ayruv jarayonlarda buyraklar asosiy rolni uynaydi. buyrak qonning osmotik xossalarni tiklanishida, qon reaktsiyasini ushlab turishida katta ahamiyatga ega. buyraklar tuzilish va ularni yosh xususiyatlari.ma’lumki, organizmda moddalar almashinuvining to’xtovsiz borishi …

2 / 9

4 g, 1 yoshga borib 33-36 g ga, 15 yoshga kelib 110-120 g keladi. buyraklarning anatomo-morfologik jixatdan takomillashishi 5-7 yoshda tugallanadi. buyraklardagi asosiy siydik ajratuvchi tanachalar bu nefronlardir. buyraklarning ichki botik tomonida chuko`rcha mavjud, u buyrak darvozasi deb nomlanadi. bu erga buyrak arteriyasi qon olib keladi, buyrak venasidan qon chiqib ketadi. undan tashqari, buyrakdan ichki siydik yo`li chiqib ketadi (13 —1 racm). buyrak murakkab tuzilma bo`lib u pustlok va magiz kavatlardan iborat. uning struktura birligi nefrondir. odam buyragida 1 millionga yaqin nefronlar bor. har bir nefron shumlyanskiy — bauman kapsulasidan hamda malpigi tanachalaridan iboratdir. mana shu kapsulaning ichida qon tomiriga boy bo`lgan usimtalar joylashgan. shumlyanskiy —bauman kapsulasi ikki katlamdan iborat bo`lib, ichki katlami qon tomirli usimtalarga tegib turadi, uni bazal filtrlaydigan membrana tashkil kiladi (13 —2 raem).. shu membrana va kapsulaning kavatlari urtasida maxsus oralik bo`lib, unga plazma okib tushib turadi. usimtachalarda zarur qon bosimi saklanib turiladi. olib ketuvchi arteriollalar …

3 / 9

apillyarlarida qon bosimi 70 — 80 mm simob ustuniga teng bo`lsa, buyrak kanalchalaridagi kapillyarlarda 20 — 40 mm simob ustuniga teng. usimtachalardagi arteriollalarda maxsus xujayralar tomonidan renin degan modda ishlab chiqariladi, u buyrakdan okib utgan qon bosimini kerakli me’yorda ushlab turadi. siydik hosil bo’lish mexanizmi. siydik xosil bo`lish jarayoni bir necha bosqichdan iborat bo`lib, ular kapsuladagi filtratsiya, kanalchalardagi reabsorbtsiya va kanalchalardagi sekretsiya jarayonlaridan iborat. filtrasiya. buyrakdagi o’simtalar kapilyar tomirlarda bosim katta bo’lganligi uchun ham uning devoridan shumyanskiy-bauman kapsulasiga qon plazmasi sizilib o’tadi. kapsuladan bu suyuqlik siydik kanalchalariga o’tadi, uni birlamchi siydik deb ataladi. uning tarkibida plazma tarkibidagi erigan barcha moddalar bo’ladi, lekin shaklli elementlari, kolloid xolidagi oqsillar bo’lmaydi. har bir sutkada odam buyraklari orqali 170 l ga yaqin birlamchi siydik ajralib chiqadi. bunday ko’p miqdorda birlamchi siydikning ajralishi buyrakdagi kapillyar tomirchalarda bosimning yetarli bo’lishi va membrananing nixoyatda o’tkazuvchan bo’lishi bilan ta’minlanadi. buyrak o’simtalari pushtning paydo bo’lishidan rivojlana boshlaydi va bola …

4 / 9

buyrak kanalchalarida reabsorbsiya. buyrak kanalchalari orqali ajralgan, birlamchi siydikning asosiy qismi birdaniga qayta suriladi. bu xodisani reabsorbsiya deyiladi. (13 —2 racm). agar odam buyraklaridan har sutkasida 1,5-2 l siydik siydik pufagi ajralib tursa, shu vaqt ichida 160-180 l birlamchi siydikning qayta so’rilishini xisoblash qiyin emas. bu ikkilamchi siydik miqdoridagi suyuqlik qontsentrasiyasining 80-90 marta oshishi degan so’z birlamchi siydik tarkibida bo’lib, reabsorbsiya aktida qayta so’riladigan moddalarni parogli moddalar deyilib, ularga glukoza ma, k, ca tuzlari, fosfatlar va boshqalar kiradi. agar mana shu moddalarning qonsentrasiyasi qonda normadan oshib ketsa ular yana qayta so’rila boshlaydi. agar qonda glukoza qonsentrasiyasi oshib ketsa, u ikkilamchi siydik bilan ajralib chiqadi. bunday xodisaning glyukozuriya deyiladi. agar qon tarkibida osh tuzi qonsentrasiyasi kamaysa, ikkilamchi siydik bilan uning ajaralishi bo’lmaydi, ya’ni u to’liq reabsorbsiya qilinadi. porogsiz moddalar qayta so’rilmaydigan moddalardir, ular organizmdan chetga to’liqlicha chiqarib yuboriladi. (oqsillarning oxirgi maxsuloti, sulfatlar, mineral moddalar va boshqalar.) buyrakda mavjud bo’lgan yuqorigi ko’tariluvchi …

5 / 9

hrab turadi, bo`larga –eritrositlar, gemoglabin, oqsillar, shakar, o’t pegmentlari va boshqalar misol bo’la oladi. buyrakdagi o’simtachalar singari siydik ajratuvchi kanalchalar ham bola endi tug’ilgan paytida mofologik va funksiyalar jixatdan to’liq shakllangan bo’lmaydi. bunday bolalarda kanalchalar katta odamlarnikiga nisbatan ancha katta va diametri kichiq bo’ladi. bola ma’lum sabablarga ko’ra ko’proq suyuqlik iste’mol qilib kuysa gomeastaz ko’plab suyuq siydik ajratish bilan saqlab qolinadi. aks xolda organizmda demineralizasiya ro’y beradi. buyraklar funksiyasining boshqarilishi. buyraklar ishining regulyasiya qilinishi neyrogumoral yo’l bilan olib boriladi. siydik ajaralishining nerv yo’li bilan regiulyasiya qilinishi u yoki bu taassurotlar natijasida buyrak-qon tomirlarining torayishi yoki kengayishi bilan harakterlanadi. bosh miya yarimsharlarining po’stlog’i ham siydik ajralishini reflektor yo’l bilan idora qilib boradi. bu xolat shu bilan isbotlanadiki, agar miya yarimsharlarining peshona qismi (po’stloq qismi) kesilsa, diurez prosessi ancha tezlashadi. lekin baribir ham buyraklar ishining asosiy boshqaruvchisi bo’lib gormonal sistema xizmat qiladi, ya’ni gipofiz bezidan ajraladigan antidiuretik gormon va buyrak usti bezidan …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ayruv tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi"

1480328942_66293.doc ayruv tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. ayruv jarayonlarining ahamiyati. 2. buyraklar tuzilish va ularni yosh xususiyatlari 3. siydik hosil bo’lish mexanizmi 4. buyrak kanalchalarida reabsorbsiya 5. buyraklar funksiyasining boshqarilishi. 6. bolalarda tunda siydik tuta olmaslik, uning kelib chiqish sabablari ayruv jarayonlarining ahamiyati. ayruv a’zolari organizmning ichki muhitini doimiyligini saqlashda katta ahamiyatga ega. organizmda moddalar almashinuvining tuxtovsiz borishi natijasida keraksiz ba’zi bir moddalar xosil bo`ladi. ular ayiruv a’zolari: buyraklar, ter bezlari, upka va ichak yordamida organizmdan tashqarida chiqariladi. bunday moddalarga oksil va aminokislotalar parchalanishi tufayli vujudga keladigan mochevina, siydik kislotasi, kre...

This file contains 9 pages in ZIP format (218.2 KB). To download "ayruv tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ayruv tizimining yosh xususiyat… ZIP 9 pages Free download Telegram