tayanch-harakat tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi

DOC 6 sahifa 113,5 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 113,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

8-mavzu: tayanch–harakat tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. tayanch-harakat tizimining ahamiyati. 2. skeletning rivojlanishi va uning yosh xususiyatlari. 3. muskullarning umumiy tuzulishi va uning yosh xususiyatlari. 4. tayanch-harakat apparatining gigiyenasi. 5. sinf jihozlariga qo’yiladigan gigiyenik talablar. tayanch tushunchalar: skelet, muskul, umurtqa pog‘onasi, skolioz, jismoniy charchash, apparat, ust parda, ilik tayanch-harakat apparati tizimiga skelet va skelet muskullari kiradi. skeletdagi suyaklar va boylam - bo‘g‘imlar passiv harakat organlari bo‘ladi, muskullar esa aktiv harakat organlari hisoblanadi. skelet 206 dan ortiq alohida suyaklardan tashkil topgan bo‘lib, bularning 85 tasi juft, 36 tasi toq suyaklardan iborat. skelet uchta asosiy funsiyasini: tayanch, harakat va himoya vazifalarini bajaradi. suyakning kimyoviy tartibi, fizik xossalari va tuzilishi suyak asosan suyak to‘qimasidan tuzilgan. suyakning sirti suyak ust pardasi bilan qoplangan bo‘ladi, bu parda bolalarda juda pishiq, xatto suyak singanda ham yirtilmaydi. suyak ustiga parda bilan suyakning faqatgina bo‘g‘in yuzalari qoplanmaydi xolos. suyak parda ko‘p miqdordagi qon tomirlar bilan, nervlar …

2 / 6

kiradi. naysimon suyuqlar orasida uzun (elka suyagi, bilak, tirsak suyaklari, son suyagi, boldir suyaklari) bor. har bir naysimon suyakning tanasi (diafizi) va ikki uchi (epifizlari) tafovut qilinadi. yassi suyaklarning shakli turli xil bo‘ladi. ularga kallaning qoplovchi suyaklari, kurak va chanoq suyaklari kiradi. aralash suyaklar turli shaklga ega bo‘ladi. bularga muskullar, paylar, boylamlar birikadi yoki tomirlar, nervlar o‘tadi. suyak qo’shuvchi to‘qimaga kirib ikki xil kimyoviy modda: organic va anorganik moddalardan iborat. suyaklarning yuzasida g‘adir-budir dumboq, qirra, teshiklar, egatlar bo‘ladi. bularga muskullar, paylar, boylamlar birikadi yoki tomirlar, nervlar o‘tadi. suyak qo‘shuvchi to‘qimaga kirib ikki xil kimyoviy modda: organik va anorganik moddalardan iborat. suyakning organik moddasiga osseyn deyiladi, suyak tarkibining 1f3 qismini organik, 2f3 qismini anorganik modda tashkil etadi. agarda suyakning bir qismini xlorid yoki nitrat kislotaga solib qo‘yilsa, bir necha vaqtdan so‘ng yumshoq va elastik bo‘lib qolganini ko‘ramiz. suyak olovda kuydirilsa, organik moddalari kuyib ketishi tufayli mo‘rt bo‘lib qoladi. suyakning elastikligi osseyn …

3 / 6

lsa, suyak ustidagi po‘stlog‘i zich qavatga yopishgan bo‘ladi. bolaning 7 yoshida suyak ustligi zich qavatdan ajralib turadi. 7-10 yoshgacha naysimon suyaklarning ilik qismini o‘sishi sekinlashadi. 11-12 yoshlardan 18 yoshgacha naysimon suyaklar to‘liq shakllanib bo‘ladi. suyaklar oraliqli, tog‘ayli to‘qima, suyakli to‘qima, biriktiruvchi to‘qima yordamida birikadi. biriktiruvchi to‘qima yordamida birikish – bog‘lamlar, pardalar, kalla choklari. tog‘ayli to‘qima yordamida birikish – umirtqalari va dumg‘aza suyagini hosil qilishga kiradi. suyak hujayrasi va suyak tarkibidagi moddalar suyak hujayralari uzoq davom etadigan jarayonlar (protses) orqali bir-biri bilan bog`langan. ular hamma tomondan tarkibi va joylashishi noodatiy bo`lgan suyak atrofidagi (hujayralararo matriks) moddalar bilan o`ralgan. hujayralararo matriks kollagen tolalarga juda boy, ular organik tuzlar (kaltsiy tuzlari, ayniqsa kaltsiy fosat va kaltsiy karbonat) bilan boyitilgan bo`ladi. bular suv (20-25%), organic moddalar (25-30%) va anorganik moddalar (50%). minerallar kristallar shaklida to`planadi va suyakka o`ziga xos fiziologik qattiqlik beradi. u intensiv metabolitik jarayonlarni osonlashtiradigan o`ziga xos qon-tomir tizimiga ega bo`lib, bu …

4 / 6

5 ta dumg‘aza va 4-5 ta dum umurtqalaridir. katta odam umurtqa pog‘onasi 4 ta egrilikdan iborat. 1-chi egrilik bo‘yin qismida oldinga qarab bo‘rtib chiqqan. 2-chi egrilik ko‘krak qismida orqaga qarab, 3-chi egrilik bel qismida oldinga qarab, 4-chi egrilik dum va dumg‘aza qismida orqaga qarab bo‘rtib chiqqan. bog‘cha yoshining oxirida umurtqa pog‘onasining egriliklari hosil bo‘ladi. o‘smirlik davrida bel egriligi vujudga keladi. odamning 23-26 yoshida umurtqaning barcha qismi suyaklanadi. ko‘krak qafasi 12 juft qovirg‘alar va tush suyagining birikishidan hosil bo‘ladi. ko‘krak qafasining shakli 2 xil: uzun ensiz va qisqa keng. ko‘krak qafasining asosiy shakllari konussimon, silindirsimon va yassi bo‘lishi mumkin. qo‘l skeleti elka kamarining suyaklari – ko‘krak va o‘mrov, bilak, tirsak, pancha suyaklaridan iborat. elka suyagi 20-25 yoshda, bilak suyagi 21-25 yoshda, tirsak suyagi 21-24 yoshda, kaft usti suyaklari 10-13 yoshda, kaft suyaklari 12 yoshda, barmoq; falanga suyaklari 9-11 yoshda suyaklanadi. u narsa ta’lim-tarbiya, mehnat, jismoniy tarbiya, rasm chizish va yozishda e’tiborga …

5 / 6

vaziyatda ushlab turiladi. keng qamrovli harakatlanish tizimi atamasi o’z ichiga skelet va muskullarni oladi. passiv harakatlanish tizimi skeletlar va ularning birlashmalaridan iborat bo’lsa, aktiv harakatlanish tizimi o’z ichiga poyalar va ularning qo’shimcha tuzilmalarini (poya g’iloflari, kesmasimon suyaklar) oladi. o’zlarining ushlab turish vazifasidan tashqari, skelet elementlari va ularning birlashmalari muskullarga harakat davomida tayanch sifatida xizmat qiladi, skelet elementlari, birlashmalari va muskullari birgalikda harakatlanish organlarini xosil qiladi. shu bilan birga skelet elementlari organlar tizimini himoya qilish vazifasini ham bajaradi (bosh suyagi, umurtqa kanali, ko’krak qafasi). suyaklar suyak skeleti suyaklarning turli tuzilmalari va shaklaridan iborat. katta yoshli odamda skelet 200 ta alohida suyaklardan tashkil topgan ular tig’ay, tolali va synovial birlashmalar orqali bog’langan. har bir suyak, tog’ay birlashma yuzalar va joylar qayi yumshoq paylar birikkan, birlashtiruvchi to’qima g’ilofi bilan o’ralgan xuddi paypoq kabi. har bir suyak shakli genetik yo’l bilan aniqlanadi, lekin uning tuzilishi unga qo’yiladigan mehanik talabning kengligi va turiga bog’liq. tashqi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tayanch-harakat tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi" haqida

8-mavzu: tayanch–harakat tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. tayanch-harakat tizimining ahamiyati. 2. skeletning rivojlanishi va uning yosh xususiyatlari. 3. muskullarning umumiy tuzulishi va uning yosh xususiyatlari. 4. tayanch-harakat apparatining gigiyenasi. 5. sinf jihozlariga qo’yiladigan gigiyenik talablar. tayanch tushunchalar: skelet, muskul, umurtqa pog‘onasi, skolioz, jismoniy charchash, apparat, ust parda, ilik tayanch-harakat apparati tizimiga skelet va skelet muskullari kiradi. skeletdagi suyaklar va boylam - bo‘g‘imlar passiv harakat organlari bo‘ladi, muskullar esa aktiv harakat organlari hisoblanadi. skelet 206 dan ortiq alohida suyaklardan tashkil topgan bo‘lib, bularning 85 tasi juft, 36 tasi toq suyaklardan iborat. skelet uchta asosiy funsiyasini: tayanc...

Bu fayl DOC formatida 6 sahifadan iborat (113,5 KB). "tayanch-harakat tizimining yosh xususiyatlari va gigiyenasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tayanch-harakat tizimining yosh… DOC 6 sahifa Bepul yuklash Telegram