nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari

DOCX 28 pages 60.9 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 60.9 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

2.ma’ruza. nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari reja: 1. nerv sistemasining ahamiyati. 2. nerv sistemasining tuzilish birligi. 3. nerv tolalarining tuzilishi va xususiyatlari. 4. dominanta. 5. nerv sistemasi turli bo`limlarining tuzilishi va rivojlanishi. 6. vegetativ nerv sistemasi. 7. bosh miya katta yarim sharlari. tayanch tushunchalar: nerv, neyron, qo`zg`alish, tormozlanish, bosh va orqa miya, shartli va shartsiz refleks, ichki va tashqi tormozlanish. asab tizimi organizmni atrof-muhit bilan bog'laydi (somatik asab tizimi) va uning ichki organlari (vegetativ yoki vegetativ asab tizimi). somatik asab tizimining xususiyatlari - ongli his qilish, ixtiyoriy harakat va ma'lumotni tezkor qayta ishlash. vegetativ asab tizimi esa doimiy ichki muhitni (gomeostaz) saqlab turish va atrof-muhit talablariga javoban organlar faoliyatini avtonom boshqarish uchun javobgardir.[footnoteref:1] [1: anatomy of the human body.henry gray.nega assefa alemaya university yosief tsige jimma university.in collaboration with the ethiopia public health training initiative, thecarter center, the ethiopia ministry of health, and the ethiopia ministry …

2 / 28

ormoqda kambag’al oilalarning bolalari 7 yoshdaham maktabga boraolmayaptilar. ular sharoitlari tufayli ancha orqadalar. boy oilalar farzandlari esa ota-onalar bilan munosabati etiborning kamligi tufayli ularning aqliyrivojlanishiga ta’siri kuzatiladi. 120 oylik tekshiruvlar ashuni ko’rsatdikiboy oilalar farzandlariga qaraganda kambag’al oilalar farzandlari kuchli hissiy natija ko’rsatdilar.[footnoteref:2] [2: the rignt start to a healthy life. contact : i.stegeman @eurohealthnet.eu, c.costongs @eurohealtnet.eueurohealthnet, rue de la loi 67 , 1040 brussels, belgium, 221 page ] nerv sistemasining struktura birligi. neyron-nerv hujayrasi. neyron, ya'ni nerv hujayrasi nerv sistemasining tuzilish va funksional birligi hisoblanadi, u axborotlarni qabul qilishga, qayta ishlashga, saqlashga, uzatishga va to'plashga moslashgan. neyron hujayra tanasi va turli xil uzunlikdagi o'simtalar-akson hamda dendritdan iboroat. hujayra tanasida murakkab almashinish jarayoni, akson va dendritlarga keladigan makromolekulalar sintezi, nerv hujayrasi hayot faoliyati uchun zarur bo'lgan energiya ishlab chiqarilishi amalga oshadi. nerv tanasi nobud bo'lsa, nerv hujayrasi ham nobud bo'ladi. dendritlar-qisqa (kalta) va kuchli tarmoqlangan o'simtalar bo'lib, ularning neyrondagi miqdori 1 …

3 / 28

tanada katta yadro va kam miqdordagi sitoplazma bo'lib, vaqt o'tishi bilan sitoplazma miqdori ortgan sari, akson va dendritlar o'sishi faollashadi. neyronlarning yetilishi bir xilda kechmaydi. yirik afferent va efferent neyronlar embrional bosqichdayoq shakllanadi. kichik o'lchamdagi neyronlar tug'ilgandan keyin, tashqi muhit omillari ta'sirida shakllanadi va markaziy nerv sistemasida qayta qurish jarayonini amalga oshiradi. qo'zg'alish, qo'zg'aluvchanlik, ta'sirlanish tushunchalari. qo'zg'aluvchanlik barcha to'qimalarga xos xususiyatdir. to'qimaning qo'zg'alishi uchun ma'lum ta'sirlovchi bo'lishi shart, shundagina to'qimada moddalar almashinuvi sodir bo'lib, tirik organizm ta'sirga qo'zg'alish bilan javob beradi. muskul to'qimasi qo'zg'alganda qisqaradi, bez to'qimasi esa sekret yoki shira ajratadi. ta'sirlovchilar fizik, kimyoviy, elektrik, biologik va boshqa turlarga bo'linadi. ta'sirlovchi kelib chiqishiga ko'ra, organ yoki to'qimaga ta'siriga ko'ra adekvat va noadekvat ta'sirlovchilarga bo'linadi. muayyan to'qima, hujayra, organ uchun xos bo'lgan ta'sirlovchi adekvat ta'sirlovchi deyiladi. masalan, ko'z uchun yorug'lik, muskul uchun nerv impulsi adekvat ta'sirlovchi bo`la oladi. muayyan to'qima, organ uchun xos bo'lmagan ta'sirlovchi noadekvat ta'sirlovchi deyiladi. masalan, muskul …

4 / 28

a necha marta ta'sirlanishiga qo'zg'alish miqdorining shuncha marta bo'lishi muayyan chegaragacha davom etishini tushunamiz. masalan, muskul to'qimasi 200, nerv to'qimasi labilligi 500 ga teng (1 sekundda). ba'zi nerv tolalari 10 tagacha impuls o'tkazishi mumkin. ayniqsa qalin miyelin qobiq bilan o'ralgan nerv tolalari o'ta labildir. nerv tolalari qo'zg'alganda ancha kam energiya ajraladi. ingichka nerv tolalari tezroq charchaydi. nerv tolasi charchaganda biotoklar kuchi o'zgaradi. qo'zg'alish impulsining tarqalishi 2-3 marta susayadi. nerv tolasi ma'lum vaqt oralig'ida kelgan impulslarga nisbatan kamroq impulslar o'tkazib, toliqishning oldini oladi. nerv tolasi funksiyasiga ko’ra markazdan qochuvchi, markazga intiluvchi va aralash nerv tolalari mamjud. markazga intiluvchi nervlar qo’zg’alishni retsiptorlardan markaziy nerv sistemasiga o’tkazadi va ular sezuvchi , yani markazga intiluvchi nervlar deyiladi. markazda qochuvchi nerv tolalari bo’lib impul’s markaziy nerv sistemasidan periferiyaga, ishchi organlarga – effektorlarga keladi. bu tolalar yani harakat tolalari ham deyiladi. aralash nervlarda tolalarning ikkala turi ham bo’ladi.nerv tolasi qattiq sovutilsa yoki o'tkir zaharlansa, nerv impulsini …

5 / 28

noradrenalin kurinishida bo`ladi. sinapsga ta'sir yetib kelishi bilan nerv tugunalarida, uning membranasida potentsiallar ayirmasi vujudga keladi. natijada mediator moddalarga boy pufakchalar yorilib,impuls bundan keyingi nerv tolasiga yoki hujayraga utadi. shu yul bilan ta'sir perpsinatik kismdan nostsinaptik kismga utkaziladi. postsinaptik potentsial nerv tolasida yana qo`zg`alish, muskulda qisqarishni keltirib chiqarishi mumkin. markaziy nerv sistemasida qo'zg'atuvchi sinapslardan tashqari tormozlovchi sinapslar ham bor. tormozlovchi sinapslarda gamma-aminomoy kislota va glisin degan tormozlovchi mediatorlar topilgan. sinapslarning o`ziga xos xususiyati, shundaki ular orqali ta'surot nerv tolalariga qaraganda bir muncha sekin o`tadi. buni sinaptik saqlanish deyiladi. sinaps orqal ta'sir faqat bir tomonga bo`ladi. sinapslar ta'siriga juda sezgir bo`ladi. ularga pog`ona osti kuchi bilan ta'sir ettirilganda ham uni yig`ib berish xususiyatiga ega. nerv tolasi qancha yo'g'on bo'lsa, qo'zg'alish shuncha tez o'tadi. nerv tolalari qo’zg’alishiga ko’ra a, v, s guruhlarga bo'linadi. a guruh-miyelin qavati qalin, diametri 12-22 mkm bo’lib, ta'sirot bir sekunda 70-120 m|sek tezlikda o'tadi. bu guruh nerv tolalari …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari"

2.ma’ruza. nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari reja: 1. nerv sistemasining ahamiyati. 2. nerv sistemasining tuzilish birligi. 3. nerv tolalarining tuzilishi va xususiyatlari. 4. dominanta. 5. nerv sistemasi turli bo`limlarining tuzilishi va rivojlanishi. 6. vegetativ nerv sistemasi. 7. bosh miya katta yarim sharlari. tayanch tushunchalar: nerv, neyron, qo`zg`alish, tormozlanish, bosh va orqa miya, shartli va shartsiz refleks, ichki va tashqi tormozlanish. asab tizimi organizmni atrof-muhit bilan bog'laydi (somatik asab tizimi) va uning ichki organlari (vegetativ yoki vegetativ asab tizimi). somatik asab tizimining xususiyatlari - ongli his qilish, ixtiyoriy harakat va ma'lumotni tezkor qayta ishlash. vegetativ asab tizimi esa doimiy ichki muhitni (go...

This file contains 28 pages in DOCX format (60.9 KB). To download "nerv tizimining fiziologiyasi va oliy nerv faoliyatining yosh xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: nerv tizimining fiziologiyasi v… DOCX 28 pages Free download Telegram