hujayra nazariyasini o‘qitish metodikasi

DOC 130,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1424105588_60051.doc hujayra nazariyasini oâqitish metodikasi reja: 1. hayotning hujayraviy va hujayrasiz shakllari. 2. hujayra organoidlari va ularning tuzulishini oârganish metodikasi. 3. prokariot va eukariot hujayralar. 4.hujayralarning kimyoviy tarkibi. 5. moddalar va energiya almashinuvi tushunchalarini shakllantirish metodikasi. 6. maktab kimyo kursida oqsillar, nuklein kislotalar tuzilishi va ahamiyatini oârganish metodikasi. hujayra haqida umumiy tushuncha oâsimlik, hayvon organizmi hujayralardan tuzilganligi kabi, odam organizmi ham hujayralardan tuzilgan. hujayralarni sitologiya fani oârganadi. uning maâlumotlariga koâra odam organizmida taxminan 10 14 - 10 18 (yuz trillion va undan koâp) hujayra bor. bosh miya yarim sharlarining poâstloq qismida oârtacha 16 milliard nerv hujayrasi mavjud. hujayralarning tuzilishi mikroskop yordamida birinchi boâlib ingliz fizigi r.guk tomonidan oârganilgan (birinchi mikroskop 1625 yilda f. stelluti tomonidan ixtiro qilingan). elektron mikroskopning yaratilishi hujayraning ilgari maâlum boâlmagan qismlarini oârganishga imkon berdi. odam organizmi turli toâqima va organlari hujayralarining shakli turlicha, yaâni, sharsimon, duksimon, oval, yulduzsimon va hokazo shakllarda boâladi. hujayralarning hajmi ham turlichadir, …

dagi (hujayralararo) suyuqliklardagi ionlarning tarkibi muvozanatda boâligshpsh taâminlaydi. hujayra ichi va tashqa-risidagi suyuqliklarda ionlar tarkibining har xil boâlishi (hujayra ichidagi suyukdikda kaliy ionlari, tashqarisidagi suyuqlikda esa natriy ionlari konsentratsiyasi yuqori boâla-di) hujayrada biologik tok (biotok) hosil qiladi. biotok maxsus asboblar yordamida anikdanadi. ushbu holat turli toâkima va organlar faoliyatini oârganishda muhim ahamiyatga ega. xususan, yurak muskullarining biotoklari elektrokardiograf asbobi yordamida maxsus lentaga yozib olinadi, yozuv natija-lariga koâra mutaxassislar yurakning faoliyati xususida xulosa chiqaradilar, kasallik turi aniqpanadi. hujayra sitoplazmasi hujayra sitoplazmasi membrananing ichida joylash-gan. sitoplazmaning tarkibi organik va anorganik mod-dalardan iborat. sitoplazma organoidlariga: mitoxond-riya, ichki membrana, lizosoma, golji apparati, ribo-soma, sentrasoma kabilar kiradi. bu organoidlarning har biri maxsus vazifani bajaradi. mitoxondriya hujay-ralarning energiya stansiyasi yoki kuch beruvchi markazi hisoblanadi, yaâni, ularda adenozintrifosfat kislota (atf) va kreatinfosfat kislota (kf) sintez qilinadi va toâplanadi. hujayra qoâzgâalib ish bajarganda, ushbu kislotalar parchalanib, energiya hosil qiladi. ribosomalar hujayrada oqsillarni sintezlaydi, shuning uchun ular "oqsillar fabrikasi" …

moddalar almashinuvi va oqsil sintezni boshqaradi; 2) hujayrada kechadigan barcha fiziologik va morfologik jarayonlarni idora qiladi; [image: image1.jpg] 3) irsiy axborotlarni saqlaydi. hujayra yadrosi quyidagi tarkibiy tuzilmaga ega: odamning somatik hujayralarida 46 ta xromosoma, jinsiy hujayralarida esa 23 ta xromosoma boâladi. har qaysi xromosoma tarkibida mingtagacha va undan ham koâproq gen boâladi. xromosoma va genlar hujayraning nasl apparati hisoblanadi. tashqi muhitning baâzi zararli omillari, yaâni, radiatsiya, kimyoviy va narkotik moddalar, spirtli ichimliklar, baâzi kasallik qoâzgâatuvchi mikrob va viruslarning zahari hujayraning nasl apparati - xromosoma va genlarga taâsir etib, ularning faoliyatini buzadi va turli irsiy kasalliklarning kelib chiqishiga sabab boâladi. hujayraning kimyoviy tarkibi hujayraning barcha tarkibiy qismlari anorganik va organik moddalardan tashkil topgan. hujayra tarkibida fosfor, oltingugurt, kalsiy, kaliy, natriy, xlor, temir, magniy, kremniy kabi makroelementlar va yod, mis, kobalt, rux, nikel, oltin kabi mikroelementlar boâladi. hujayra tarkibining 70 % dan koâprogâini suv tashkil qiladi va u oâzining erituvchanlik xususiyati bilan …

kkiga boâlinadi. baâzan faqat yadroning oâzi, xromosoma hosil qilmasdan boâlinib, ikkita va koâp yadroli hujayra hosil boâladi. amitoz usulida boâlinish siydik pufagi, homila ustini qoplab turuvchi yupqa (amnion) parda hujayralari, shuningdek, vegetativ nerv tugunlari hujayralarida uchraydi. mitoz boâlinishda hujayra membranasi, sitoplazma va yadro uzunlashib, yadro tarkibida yangi xromosomalar hosil boâladi va ikkiga boâlinadi. natijada bir xil nasl apparatiga ega bir xil yosh hujayralar hosil boâladi. mitoz boâlinishda hujayralar sonining oshishi hisobiga yosh organizm oâsadi va rivojlanadi, nobud boâlgan hujayralar oârniga yangilari hosil boâladi. mitoz toâxtovsiz kechadigan jarayon boâlib, quyidagi toârt bosqichda davom etadi: profaza, metofaza, anafaza va telofaza. mitozning davom etish vaqti toâqimaning turi, organizmning fiziologik holati va tashqi muhit sharoitiga koâra turlicha boâladi. hujayraning hayotiy jarayonlari har bir toâqima va aâzoning hujayralari maâlum vazifalarni bajarishga xizmat qiladi. masalan, bezlarning hujayrasi fermet yoki gormon ishlab chiqaradi. miyaning hujayrasi nerv hujayralarining taâsirlarini qabul qilish, ularni analiz va sintez qilish, shuningdek, ishchi …

mineral tuzlar) hujayradan qonga oâtadi va ayirish organlari orqali tashqariga chiqarib yuboriladi. ushbu jarayonlar gormonlar va nerv sistemasi orqali boshqariladi. shu tarzda barcha matnlar mazmuni guruhlar tomonidan oârganilib chiqilgach, oâquvchilar "hujayra haqida umumiy tushuncha" mavzusi boâyicha asosiy tushuncha (element)larni ajratadilar, tushunchalarning oâzaro mantiqiy bogâliqligini aniqlaydilar, yuzaga kelgan gâoyalar asosida mavzuga oid sxema ishlab chiqadilar. quyida namuna sifatida "sitoplazma organoidlari" nomli sxemani keltiramiz (1- va 2-tasvirlar). dastlab oâquvchilar eâtiboriga oâqituvchi tomonidan ishlangan sxema hayula etiladi. soângra oâzlashtirilgan bilimlar asosida oâquvchilarning oâzlariga shunday sxemalarni ishlab chiqish vazifasi toshpiriladi. xujayralarni hrganuvchi fan sitologiya deb atalib, yunoncha sitos-xujayra, logos-fan demakdir. sitologiya xujayraning tuzilishini, kimyoviy tarkibini, ularni bajaradigan vazifalarini, khpayishi va rivojlanishini, atrof muxit bilan munosabatlarini hrganadi. xujayrani oârganish mikroskopni kashf etilishi bilan bolioâdir. xozirgi yorulik mikroskopi oboyektni 3000 marta kattalashtirib beradi, elektron mikroskop esa 100ming, xatto million marta kattalashtirishga imkon beradi. uning yordamida xujayraning yangi muxim tarkibiy oâismlari hrganiladi. 1-tasvir sitoplazma organoidlari 2-tasvir hujayraning …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hujayra nazariyasini o‘qitish metodikasi" haqida

1424105588_60051.doc hujayra nazariyasini oâqitish metodikasi reja: 1. hayotning hujayraviy va hujayrasiz shakllari. 2. hujayra organoidlari va ularning tuzulishini oârganish metodikasi. 3. prokariot va eukariot hujayralar. 4.hujayralarning kimyoviy tarkibi. 5. moddalar va energiya almashinuvi tushunchalarini shakllantirish metodikasi. 6. maktab kimyo kursida oqsillar, nuklein kislotalar tuzilishi va ahamiyatini oârganish metodikasi. hujayra haqida umumiy tushuncha oâsimlik, hayvon organizmi hujayralardan tuzilganligi kabi, odam organizmi ham hujayralardan tuzilgan. hujayralarni sitologiya fani oârganadi. uning maâlumotlariga koâra odam organizmida taxminan 10 14 - 10 18 (yuz trillion va undan koâp) hujayra bor. bosh miya yarim sharlarining poâstloq qismida oârtacha 16 ...

DOC format, 130,0 KB. "hujayra nazariyasini o‘qitish metodikasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hujayra nazariyasini o‘qitish m… DOC Bepul yuklash Telegram