buyuk geografik kashfiyotlar asri

DOC 59.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1404113606_50525.doc buyuk geografik kashfiyotlar asri (xvi – xvii asr o`rtasi) reja: 1. buyuk geografik kashfiyotlar asri. 2. ekspeditsiyalar davri. buyuk geografik kashfiyotlar asri. xv asrda italiyalik gumanistlar tomonidan qator antik geograflarning asarlari tarjima qilindi va bu asarlarning (ayniqsa ptolomey asarlarining) ta’siri ostida buyuk geografik kashfiyotlar oldidan shu epoxaning tasavvurlari shakllandi.geografik fikr sekin-asta cherkov dogmalaridan ozod bo`la boshladi. yerning sharsimonlik g`oyasi va u bilan ptolomeyning yevropaning g`arbiy sohillari va osiyoning sharqiy chekkalarining yaqinligi to`g`risidagi g`oyalari qayta tug`ildi. bu g`oya hindiston va xitoyga dengiz yo`li bilan yetib borish maqsad-intilishni amalga oshirishga javob bera olar edi. ammo maqsadni amalga oshirish uchun shart-sharoitlar faqat xv asrning oxiriga kelib to`liq yetishdi. buyuk geografik kashfiyotlar davri deb nomlanadigan xv – xvi asrlarda chinakamiga yirik geografik kashfiyotlar qilindi. yer yzasining dengiz va quriqlik bo`yicha joylanishi, ularning qiyofasi, dunyo okeanining bir butunligi isbotlandi. bu kashfiyotlar va fandagi yuksalish, uygonish – renessans – jarayoni bilan bog`liqdir.bu davrda kartalardan, xvi …

ndistonga bordim deb uylagan. u hindistonga – osiyoga garbga tomon yurib sharkdan yetib keldim deb hisoblagan. kolumb 1493 – 96-yillarda ikkinchi, 1498-yilda uchinchi va 1502 – 1504 yillarda turtinchi bor sayohat kildi. hayotining ohirigacha kolumb uzi ochgan yerlarni hindiston deb hato hisoblanadi. shu turt marta sayohatning ikkinchisida 1499 yilda aleksandre oheda boshchiligidagi kema tarkibida hizmat kilgan amerigo vestuchchining nomi bilan yangi ochilgan materik amerika deb ataldi. bu nomlanish ham tasodifiy holda yuz berdi deyish mumkin. amerigo vespuchchining yozib koldirgan maktublari germaniyaning sen per shahrida matbuotda bosib chikariladi. nemis kartografi martin valdzemyuller boshchiligidagi ilmiy tugarak a`zolari chiqargan e`lon kilingan maktubda yangi ochilgan qit`aning tabiati haqqoniy ta`riflangan va bu materikka vespuchchining uzi boshchiligida sayohat uyushtirilganligi ko`rsatilgan. aslida vespuchchi biron bir ekspedittsiyaga bosh bo`lganini tarixiy dalillar isbotlaydi, bunday sayohat bo`lmagan. valdzemyuller tuzgan kartada yangi ochilgan qit`aga amerika deb nom berilgan ediki, kartalarda bu nomni valdzemyullar izohlab shunday yozadi. shu vaqtgacha ma`lum bo`lgan qit`alar …

bir butunligi isbot etildi. kolumb, magellan va boshqalarning sayohatlari natijasida yerning shakli, quruqlik va suvli tarqalishining umumiy juz’iyatlari amalda isbot xilindi. materiklarning ichki xismlari haxida hali ma`lumotlar kam edi. 1552-yilda topshirig`i bilan «rossiya davlatini yerlararo boriladigan tushurish» ga kirisxildi. sibirga boriladigan qozoq va astraxan xonliklari bosib olindi. 1582-yilda german timofeyevich sibir xoni kuchimxonni yengib, sibirni bosib oldi. 1605-yilda hollandiya sayyohi villem yanszon avstraliyaning keyp – york yarim oroliga birinchi bor qadam qo`ydi. «dreyfkek» kemasida sayohat qilgan yanszon o`z ochgan yerlarni yangi gveniya orolining bir qismi, deb hisoblasa ham bu sana avstraliya materigining kashf etilish sanasi sifatida tarixda qoldi. xv-xvii asrlar madaniyat va fanning umumiy yuksalishi sharoitida geografiya ham taraqqiy etadi.geografiya muhim fanga aylangan holda deyarli butun quruqlikning tabiati va aholisi to`g`risidagi ma`lumotlar bilan boyoydi, umumiy va juz’iy geografiyaga ajrala boshlaydi. merkatorning kartasida materiklarning deyarli haqiqiy qiyofasi aks etadi, leonardo da vinchining kartasida esa gipotetik janubiy materik ko`rsatiladi. rossiyada esa 1627 …

intaqasi, dengiz oqimlari aniqlandi, ammo materiklarning tabiati kam o`rganilganicha qoldi. xvi-xvii asrlarda mexanika va astronomiya katta yutuqlarga erishdi. ammo fizika geografik hodisalarni tushuntirib berish uchun yetarli imkoniyatlarga ega emas edi. geografiyada umumiy yer bilimi yo`nalishi amaliy sajiyaga ega bo`lgan holda asosan navigatsiya manfaatlariga (yer sayora sifatida, geografik koordinatlar, dengiz oqimlari, qalqishlar,shamollar) xizmat qildi. ammo, umumiy yer bilimi bo`yicha original umumlashtirmalar deyarli bo`lmadi, mashur “kosmografiyalar”da va geografiya bo`yicha darsliklarda tabiatga juda kam o`rin ajratildi. xv asrda kitob bosishning yuzaga kelishi geografik sayyohatlar va kashfiyotlar to`g`risidagi ma’lumotlarning saqlanib qolishiga sabab bo`ldi. bu borada italiyalik geograf va nashrchi jovanni ramuzio, ingliz geografi va nashrchi richard haklyuytning xizmatlari ayniqsa katta bo`ldi.r.haklyuyt 1574-yildan boshlab oksford universitetida o`qituvchilik qilgan va universitetda “yangi geografiya” deb atalgan kurs bo`yicha ma’ruza mashg`ulotlarini olib borgan (p.jeyms,j.martin, 1988). xvii asr umumlashtirish, izohlash va axborotning samaraliroq metodlari tarkib topishiga olib kelgan ilmiy inqilob davri bo`ldi. kam uchraydigan ob`ektlarni imkoni boricha aniqroq tasvirlashga …

r, minerallar, hayvonlar, inson va boshqa juz’iyatlatini o`zaro bog`liqliqda va aloqada o`rganadi. u o`zining “umumiy geografiya (geographia generalis…,1650)” kitobida geografiyani tasvirlovchi fan sifatidagi tasavvurlardan voz kechib, yer to`grisida top`langan barcha bilimlarni bir tizimga solishga harakat qildi. y.g.saushkinning (1973) fikricha b. vareniusning “umumiy geografiyasi” geografiya bo`yicha birinchi nazariy asardir. b. varenius o`zining kitobida yer yuzasi va yuza tabiatini boshqaradigan qonunlar to`grisida yozadi.yerning olamdagi o`rnini belgilashda b. varenius geliosentrik ta’limotga tayanadi va geografiyani amaliy matematikaning bir qismi sifatida qaraydi. k.k. markov (1978) ta`biricha, b. vareniusning “umumiy geografiyasi” uyg`onish davrining g`oyalari va faktlari asosida yozilgan umumiy tabiiy geografiyadan boshqa narsa emas”. b. varenius yer yuzasida uchta geografik mintaqa (zona)ni – issiq (torrida), sovuq (frigida) va mu`tadil (temperata) mintaqalarini ajratadi. b. vareniusning “umumiy geografiyasi”da yagona geografiyada bo`linish (differensistsiya) tendensiyalari yaqqol ko`rinadi. o`z davrida b. varenius predmeti yer – suv shari bo`lgan geografiyani umumiy holda umumiy geografiyaga va juz’iy (maxsus) georafiyaga ajratgan edi. uning fikricha, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk geografik kashfiyotlar asri"

1404113606_50525.doc buyuk geografik kashfiyotlar asri (xvi – xvii asr o`rtasi) reja: 1. buyuk geografik kashfiyotlar asri. 2. ekspeditsiyalar davri. buyuk geografik kashfiyotlar asri. xv asrda italiyalik gumanistlar tomonidan qator antik geograflarning asarlari tarjima qilindi va bu asarlarning (ayniqsa ptolomey asarlarining) ta’siri ostida buyuk geografik kashfiyotlar oldidan shu epoxaning tasavvurlari shakllandi.geografik fikr sekin-asta cherkov dogmalaridan ozod bo`la boshladi. yerning sharsimonlik g`oyasi va u bilan ptolomeyning yevropaning g`arbiy sohillari va osiyoning sharqiy chekkalarining yaqinligi to`g`risidagi g`oyalari qayta tug`ildi. bu g`oya hindiston va xitoyga dengiz yo`li bilan yetib borish maqsad-intilishni amalga oshirishga javob bera olar edi. ammo maqsadni amalga oshi...

DOC format, 59.0 KB. To download "buyuk geografik kashfiyotlar asri", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk geografik kashfiyotlar as… DOC Free download Telegram