geografik qobiq to`g`risidagi ta’limotning shakllanishi va rivojlanishi

DOC 78,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1404116311_50571.doc geografik qobiq to`g`risidagi ta’limotning shakllanishi va rivojlanishi reja: 1.“obekt” va “predmet” tushunchalarining mohiyati. 2. yer yuzasi – geografiya fanlarining tadqiqot obekti. 3. geografik qobiq to`g`risidagi ta’limotning tarkib topishida u.hilbert, b.varenius, a.humboldt, v.v.dokuchaev, n.i.brounov va v.i.vernadskiyning xizmatlari. 4.a.a.grigoryev va s.v.kalesnik tomonidan geografik qobiq to`g`risidagi ta’limotning shakllantirilishi. asosiy tayanch termin va tushunchalar: obekt, predmet, yer yuzasi, geosfera, o`zaro aloqa va o`zaro ta’sir, landshaft, tabiiy-geografik qobiq, geografik qobiq. fanning rivojlanishini o`rganish ob`yektining izchillik bilan shakllanishi va almashinuvi sifatida tasavvur qilinishi mumkin. har qanday ilmiy fanning tadrijiy rivojlanishi esa uning tadqiqot ob`yekti barcha komponentlarining sekin – asta o`zgarishi jarayonidan iborat. fanning bilimlarning barcha tizimining tadrijiy rivojlanishiga va, shuningdek, bu ilmiy faoliyat tizimi funksiyalarining jamiyat tizimidagi o`zgarishlarga bog`liq. fannig rivojlanish jarayonida uning tadqiqot ob`yekti to`g`risidagi tasavvurlar ham tadrijiy rivojlanadi, muayyan paytda dolzarb bo`lgan nazariy va amaliy muammolar, o`rganish ob`yektining nomini aniqlash masalasi va boshqa vazifalar birinchi darajali ahamiyatga ega bo`ladi. tabiatshunoslik juz`iy fanlarining, shu …

uchun bajarilishi shart bo`lgan vazifanning yechimi shu fanning ob`yekti, ob`yektning o`lchamlarini, chegaralarini va asosiy juz’iyatlarini imkon darajasida aniq belgilashdan iborat. tadqiqot ob`yekti aniq belgilangandagina uning mohiyatini va rivojlanish qonuniyatlarini teranroq va chuqurroq aniqlash va bilib olish imkoniyatlari bo`ladi. geografiya va uning muhim tarkibiy qismlaridan biri bo`lgan tabiiy geografiyaning ob`yekti va predmeti to`g`risidagi tasavvurlarning yuzaga kelishi va rivojlanishining tarixini qarab chiqish zarur bo`ladi. har bir fanning mazmun-mohiyati uning o`ziga xos “sifat belgisi” bo`lgan nazariyani isjlab chiqishda ifodalanadi. nazariya voqealarni tushuntirish, tushunib yetish, tasvirlash va talqin qilish uchun foydalaniladigan asosiy dalillarning tizimini belgilaydi. nazariya orqali son-sanoqsiz faktlar “elanadi” va saralanadi.fanning pirovard maqsadi - ham tabiiy, ham ijtimoiy – iqtisodiy jarayonlarni oqilona boshqarish yo`llari va usullarinin ishlab chiqish va asoslashdir.fanning hozirgi metodologiyasida tadqiqotning bir-biridan mazmuni va mohiyatiga ko`ra “ob`yekt (lot. objectum – narsa, hodisa, predmet)” va “predmet (rus. predmet narsa)” tushunchalarini farqlay bilish lozim ekanligi ko`rsatiladi. “ob`yekt” va “predmet” tushunchalari lo`g`aviy jihatdan bir …

tub juz’iyarni ochib berishga o`tiladi. bunday holat fanga xos bo`lgan har qanday ob`yektni bilib olishning muayyan qonuniyatlari, shuningdek, fan oldiga jamiyat tomonidan qo`yiladigan vazifalarning o`zgarishi bilan bog`liq. ob`yekt predmetga nisbatan umumiyroq, kengroq qamrovga ega bo`lgan tushuncha va shu sababli bir qator fanlarning yagona o`rganish obektini tashkil etuvchi strukturaviy qismlar (jihatlar, komponentlar, xossalar)ning har biri esa biror-bir fanning predmeti bo`lib hizmat qiladi. ob`yekt rivojlanishning muayyan bosqichida fan tomonidan o`rgnilayotgan tomoni uning taqiqot predmetini tashkil etadi. ob`yektni tadqiq qilishda fan yechayotgan vazifalarning o`zgarishi bilan uning predmeti ham o`zgaradi. a. soliyevning ta`biricha (1999), “…ob`yekt serqirra borliq, hodisa va voqealar bo`lib, birgina fan uchun emas, balki ko`p fanlar birikmasi uchun xizmat qiladi. har bir fan hodisa va voqealarning bir tomonini (aspektini) o`rganadi. ammo shu “bir tomoni yoki aspekti” fanning predmetini” tashkil etadi. shu nuqtai nazardan qaralganda barcha geografik fanlarning umumiy ob`yekti bitta bo`lib, uning ayrim jihatlari yoki alohida bir tomonlari hususiy geografik fanlarning predmelarini …

) geografik qobig`i, c) landshaft va d) tabiiy (geografik) muhit ko`proq qo`llaniladi. yer yuzasi barcha davrlarda va hozirgi paytda geografiyaning, shu jumladan tabiiy geografiyaning ham tadqiqot ob`yekti bo`lgan. yer yuzasi - insonning mavjudligi bog`liq bo`lgan va pirovardida uning barcha biologik, moddiy va ma`naviy ehtiyojlarini qondiradigan atrof tabiiy muhitdir.shu sababli yer yuzasi yillar davomida geografiyaning o`rganish va tasvirlash ob`yekti bo`lib hizmat qildi, yer yuzasini tasvirlash esa bu fanga nom berdi. ta`kidlash joizki, “yer yuzasi” tushunchasini sayyoramizning qattiq yuzasi, ya`ni rel`yefi sifatida tor ma`noda emas, balki insoniyatning hayoti va faoliyati kechadigan sfera sifatida – uch o`lchovli va hajmli ob`yekt sifatida tushunmoq lozim.geografiyaning ob`yekti sifatida yer yuzasi muhim ahamiyat kasb etadigan o`ziga xos juz’iyatlarga ega. umumumsayoraviy sistemaning bu qismi doirasida qattiq, suyuq va gazsimon moddalar, ya`ni litosfera, hidrosfera va atmosfera bir-biri bilan tutashib va elementlari orqali bir-biriga kirib turadi hamda organik olamning mavjud bo`lishi uchun sharoit yaratadi. aynan yer yuzasida tarkibiga jonli mavjudot …

holda bir butun va uning rivojlanishida qaragan. uning fikricha, “geografiyaning obektini yer, yoki, aniqrog`i, uning aynan hozirgi paytdagi yuzasi ifodalaydi, ammo, yer va undagi bacha narsalar yashayotganligi, ya’ni o`zgarish va qayta o`zgarishda bo`lganligi sababli …uning evolyutsiyasi uning rivojlanishining yo`nalishi to`g`isida, bu rivojlanishni yuzaga keltiradigan va taqoza etadigan jarayonlar va kuchlar to`g`isida tasavvurga ega bo`lish zarur” (anuchin, 1954). d.n. anuchinning shogirdlaridan biri – a.a.borzov (1874 - 1939) ham geografiyani yer yuzasi to`g`risidagi fan deb hisoblaydi, ammo geografiya yer yuzasining alohida hodisalari bilan emas, balki ularning majmuasini o`rganadi. binobarin, a.a. borzovga ko`ra geografiya – bu landshaftlar, ularning yer yuzasi bo`yicha tarqalishi va ularning o`zaro ta’siri to`g`risidagi fandir. uning fikricha ham tabiy geografiya ikki qismdan – tabiiy geografik mamlakatshunoslik va umumiy yer bilimidan (umumiy tabiiy geografiyadan) tashkil topgan. amerikalik taniqli geograf r. hartshornning (1959) fikricha, geografiya yer yuzasining o`zgaruvchan qiyofasini aniq, tartibga solingan va oqilona tasvirlashga va tushuntirishga harakat qiladi. yer yuzasi - …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "geografik qobiq to`g`risidagi ta’limotning shakllanishi va rivojlanishi"

1404116311_50571.doc geografik qobiq to`g`risidagi ta’limotning shakllanishi va rivojlanishi reja: 1.“obekt” va “predmet” tushunchalarining mohiyati. 2. yer yuzasi – geografiya fanlarining tadqiqot obekti. 3. geografik qobiq to`g`risidagi ta’limotning tarkib topishida u.hilbert, b.varenius, a.humboldt, v.v.dokuchaev, n.i.brounov va v.i.vernadskiyning xizmatlari. 4.a.a.grigoryev va s.v.kalesnik tomonidan geografik qobiq to`g`risidagi ta’limotning shakllantirilishi. asosiy tayanch termin va tushunchalar: obekt, predmet, yer yuzasi, geosfera, o`zaro aloqa va o`zaro ta’sir, landshaft, tabiiy-geografik qobiq, geografik qobiq. fanning rivojlanishini o`rganish ob`yektining izchillik bilan shakllanishi va almashinuvi sifatida tasavvur qilinishi mumkin. har qanday ilmiy fanning tadrijiy rivojlanish...

Формат DOC, 78,0 КБ. Чтобы скачать "geografik qobiq to`g`risidagi ta’limotning shakllanishi va rivojlanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: geografik qobiq to`g`risidagi t… DOC Бесплатная загрузка Telegram