germenevtika va poetika

DOC 165,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1695384246.doc germenevtika va poetika reja: 1. badiiy asarning germenevtik tahlili mezonlari 2. hayot haqiqati va ijodiy metod 3. poetik vositalarning badiiy g’oya shakllantirish imkoniyatlari 4. lirik asarlarda g’oyaning germenevtik tavsifi 5. germenevtik tahlil va adabiy tanqid badiiy asarning germenevtik tahlili mezonlari xix asr oxirlarida alohida fan sifatida shakllana boshlagan germenevtika dastlab eramizning boshlarida bibliya matnlari g’oyaviy rang-barangligini aniqlash uchun qo’llanilgan. yangi davrga kelib uning bevosita adabiy matnlarni o’rganishiga jalb qilinishi ustida tajribalar o’tkazila boshlandi. shleyermaxer, shpet, uning ortidan xirsh kabi olimlar germenevtik tadqiqotning nazariy me’yorlarini bevosita adabiy matnlarga nisbatan ishlab chiqdilar. o’zbek adabiyotshunosligida bu metod xx asrning 90- yillaridan e’tiboran keng qo’llanila boshlandi. germenevtik metodning dastlabki variantlari qadimiy matnlarni talqin qilishga qaratilgani bois bizda ham bu metoddan eski adabiyotning matniy munosabatlarini aniqlash borasida foydalanildi. a. erkinov navoiyning “xamsa” asari turli matnlarini o’rganish borasida germenevtik tadqiqot olib bordi. keyinchalik (2010 yilda) falsafiy germenevtika borasida nomzodlik dissertatsiyasi yoqlandi. professor h. boltaboev germenevtik …

losa “matn fenomonologiyasi” deb nom olgan gusserl boshchiligidagi germenevtik oqim tarafdorlari tomonidan inkor qilinadi. ularning fikricha, matnni hissiy tushunish germenevtikada ustunlik qilgani holda aqliy-materialistik tushunishga qarshi turadi. aqliy tushunish borliqni nisbiy anglab etgan vositalar yoki boshqacha qilib aytganda so’z vositasida ifodalangan dunyoni izohlashga qodir, xolos. borliqning, umuman alloh tomonidan yaratilgan dunyoning nomukammalligi ham shundaki, biz hali uning juda ko’p tomonlarini his qilgan holda anglab eta olmaymiz. materialistlar anglanmagan dunyoni tan olmasliklari mumkin, biroq uni bizning ongimiz, umuman insoniyat mentalitetidan tashqarida mavjud ekanligini inkor qilib bo’lmaydi. germenevtik sharoitda aql bilan anglangan yoki qalb bilan his qilingan borliq ajratiladi. aqli etgan odam ong bilan ilg’angan voqea hodisalarni nomlaydi yoki aniqrog’i tilga kiritadi. biroq qalban his qilingan dunyo - borliq, voqea - hodisalarining hammasi ham nomlanavermaydi. ularni nomlash uchun ularni tushunish - insoniyat dunyosining ongiga kiritish kerak. his qilish darajasi turli odamlarda turlicha kechar ekan, uning darajasini kommunikatsiya orqali aniqlash mumkin. kommunikatsiya bu …

insoniyat ratsional fikrlashi borasidagi dinamikasi kuzatiladi. masalan, hozirda “oqsoqol” istilohi “mahalla fuqarolar yig’ini raisi” ma’nosida qo’llaniladi. o’zi aslida oqsoqol deb o’zbeklarda yoshi o’tgan, soch- soqoli oqargan, katta yoshdagi erkaklarni aytishar edi. oqsoqollar el - yurt boshida turib, to’y - hasham va boshqa marosimlarni boshqarganlar. bu so’zning arxeologik ma’nosi tahlilida uni forscha “mo’ysafid” so’zining kalka tarjimasiga mos kelishiga e’tibor qarataylik. mo’ysafidlar aslida misr fir’avnlari saroyida davlat maslahatchisi sifatida faoliyat yuritishgan. davlat maslahatchisining fuqarolar oldidagi obro’sini ta’minlash maqsadida ularga soch - soqolini oqqa bo’yab yurish tavsiya qilingan. bu istiloh lavozim nomi sifatida fors tiliga qabul qilinganidan so’ng o’zgarishga uchraganligi tabiiy. uning “maslahatchi”, “marosim boshqaruvchi” ma’nolari ham fors tilida saqlangan. xuddi shu holda turkiy tillarga ham kirib kelgan. hozirda oqsoqol so’zi modallashgan holda umuman lavozim ma’nosini anglata boshladi. bu so’zdagi “soqol” qismi ham o’z ma’nosini yo’qotgan bo’lib, umuman oqsoqol deb, yoshi va jinsidan qat’iy nazar mahalla fuqarolar yig’ini raisiga nisbatan qo’llana boshlandi. biroq …

ma’nodan o’sib chiqqanligini bildiradi. so’zning birlamchi shakl va ma’nosini topishga intilish hamda uni topish orqali asar g’oyasini shakllantirish arxeologik metodning asosini tashkil qiladi. zamonaviy germenevtik metodning global va individual usullarining ajratilishi so’z, jumla va matn ma’nosini transformatsiya qilish orqali amalga oshiriladi. transformatsiya matn qismlari (so’z, jumla, abzats) ning turli shakllarda bosh va yordamchi ma’nolarini kengaytirish yoki toraytirish hamda semantik- stilistik paradigmalarini aniqlash orqali shakllantiriladi. shoir yoki ijodkorning asarga kiritgan har bir so’z, jumla va matni transformatsiya qilinishi mumkin. bu xuddi elektr tokining kuchlanish quvvatlarini pastdan yuqoriga yoki yuqoridan pastga tushirilishini eslatadi. bizga esa uning butun insoniyat taqdiri, jamiyat, binobarin, global muammolarni echish, kashf qilish imkoniyatlarini ochish darajasini aniqlash kerak. bu borada biz global germenevtikaga yuz buramiz va matn transformatsiyasini ijod qilamiz. binobarin, global germenevtika individual inson taqdirini globallashtirar ekan bir bo’lak siqiq voqelikni umum fazoviy voqelikka ko’chiradi. bu borada erning kristi o’zining “modernizm” deb nomlangan maqolasida shunday yozadi: “poeziya voqelikka …

rinchi so’z deraza - butun voqelikni idrok qila oladigan insonning o’zi. bir tup o’rik esa, uning butun orzu- istak, o’y- xayoli, fasl ramzi, o’rik gullari ularni kelajakda buyuk ishlarni bajarish orqali amalga oshishi uchun ishora. germenevtik transformatsiya adabiyotda badiiy tafakkur shakllanish jarayonining ajralmas qismi. transformatsiya jarayoni lingvistik vositalarning ifoda imkoniyatlari bilan bog’liq. biroq, milliy mentalitet, insoniy mentalitet transformatsiya paradigmatik imkoniyatlarining muttasil dinamikasini ta’minlaydi. germenevtikaning maqsadi va vazifasi matnni to’g’ri tushunish metodini yaratish. har bir asar matni tugallangan voqelik - bu bir tomondan, ikkinchi tomondan bu- ulkan samoviy voqelikning bir qismiki, yangi voqeliklarga yo’l ochadi. matnda ham borliq, ham individual inson yotadi. matnni o’zlashtirish jarayonida uni to’g’ri tushunish uchun germenevtik metodning qonuniyatlarini mukammal egallash zarur. so’z gapda so’zligini yo’qotadi, binobarin, har bir asar, matn o’ziga xos dunyo. dvigatel o’zining ichki qonunlari bilan yashagani kabi matn ham o’z arxitektonikasi orqali borlig’ini namoyon qiladi. asarning tugallangan matnida har bir so’z, har bir belgi …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "germenevtika va poetika"

1695384246.doc germenevtika va poetika reja: 1. badiiy asarning germenevtik tahlili mezonlari 2. hayot haqiqati va ijodiy metod 3. poetik vositalarning badiiy g’oya shakllantirish imkoniyatlari 4. lirik asarlarda g’oyaning germenevtik tavsifi 5. germenevtik tahlil va adabiy tanqid badiiy asarning germenevtik tahlili mezonlari xix asr oxirlarida alohida fan sifatida shakllana boshlagan germenevtika dastlab eramizning boshlarida bibliya matnlari g’oyaviy rang-barangligini aniqlash uchun qo’llanilgan. yangi davrga kelib uning bevosita adabiy matnlarni o’rganishiga jalb qilinishi ustida tajribalar o’tkazila boshlandi. shleyermaxer, shpet, uning ortidan xirsh kabi olimlar germenevtik tadqiqotning nazariy me’yorlarini bevosita adabiy matnlarga nisbatan ishlab chiqdilar. o’zbek adabiyotshunosligi...

Формат DOC, 165,0 КБ. Чтобы скачать "germenevtika va poetika", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: germenevtika va poetika DOC Бесплатная загрузка Telegram