синчалак парвозидан кутилган ният

DOC 117.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1352747457_37277.doc синчалак парвозидан кутилган ният www.arxiv.uz режа: 1. абдулла қаҳҳорнинг машҳур қиссаси. 2. абдулла қаҳҳорнинг санъаткорлик маҳорати. 3. ўзбек адибларининг «синчалак» қиссаси ҳақидаги фикрлари. бундан салкам эллик йил мукаддам узбек адабиёти осмонига «узи кичкина, нимжон бўлса ҳам осмонни кўтаргулик қуввати, ғайрати бор» бўлган «синчалак» деб номланган бир қушча парвоз қилди (1959). бу истеъдодли ёзувчимиз абдулла қаххорнинг шу номдаги машҳур қиссаси эди. асар утган эллик йил мобайнида бир неча бор иссик-совук кунларни бошидан кечирди. характерли томони шундаки, бу қисса ҳам худди «сароб», «кушчинор» романлари сингари кузини очибоқ танкид уқига дуч келди. адабиётшунос о.шарафиддиновнинг гувоҳлик беришича, асар 1959 йилнинг январ ойида босилиб чиқди-ю, ҳали нами қуримай туриб ёзувчилар уюшмасида муҳокамага қуйилди. эмишки, қиссада жуда катта сиёсий хатолар бор экан. бирок ўша муҳокамада ҳам, ундан кейин ҳам асарда қандай сиёсий хатолар борлигини исботлаб бера оладиган биронта мард топилмади. аксинча, чорак аср давомида бу қисса ва унинг муаллифи фақат мактов эшитди. асосий қаҳрамон саида …
2
ди кирди; чумчукларнинг чуғурлаши, дераза остида окаётган арикчанинг шовиллаши эшитилди»дим кабинет - бу кечагина сталин гукмронлиги даврида буғилиб, димикиб ётган мамлакат бўлиб, унда шу пайтгача чумчукларнинг чуғурлаши, арикларнинг шовуллашини эшитиш у ёкда турсин, одамлар каттикрок нафас олгани ҳам чучишарди. хона (мамлакат) об-ҳавосини янгилаш «йигирма икки ёшлардаги баланд буйли, хушкомат, жуда нозик киз» (152) саидалар зиммасига тушди. бу баҳор ҳавоси, янгиланиш тулкини уз навбатида кексаларни ҳам уйғотиб юборди. район партия комитетининг янги котиби урток тоҳиржон носировнинг чанг босган «виллис»дан тушиб, «ёши элликдан ошган бўлишига карамай, райком биносининг зинасидан чопкиллаб чикиб» кетишида, кейин бирдан тухтаб узбекнинг азалий одатига кура остонадан утмай туриб, «зинанинг бир а.қаххор. асарлар. 6 томлик, 2-том. т., бан, 1967 (мисоллар шу нашрдан олинди ва саҳифаси кавс ичида курсатилди). о.шарафиддинов. абдулла қаххор. каранг: маҳорат мактаби. декада материаллари стенограммаси. тчеккасига бориб, коверкот макентошининг этагини, брезент этигини» кокиб, чанг-ғуборларни тозалашида; каландаровнинг колхозга «янги сотиб олинган беш тонналик юк машинаси»ни куриб, «жуда хурсанд …
3
ан кутилиб колишга уринди. униси ҳам, буниси ҳам уз ҳолига тазарруo эди. бирок уша пайтда ижтимоий-иктисодий ва сиёсий ҳаётни бошкараётган коммунистик партия икковининг тавбасини икки хил кабўл қилди: узининг одамини куллаб-кувватлади (гарчи ёши 50 дан ошган бўлса-да), иккинчисини «кирсиллатиб-чирсиллатиб» эгиб, тавбасига таянтирди (ваҳоланки, каландаров носировдан катта эмас). чунки давр унинг даври эди, бошкарув рули унинг кулида эди. бу ҳакда кейинрок. хозир эса... бу қиссанинг макроструктураси уз даврида яратилган бошка куплаб асарлардан унчалик фарк килмайди. хронологик сюжет асосига курилган бу асар вокеасини уч-турт оғиз гап билан айтиб бериш мумкин: райком тавсиясига кура саида алиева деган ёш коммунист «бустон» колхози партия ташкилотининг секретарлиги лавозимига тайинланади. киз бу топширикни астойдил бажариб, икки йил мобайнида колхозда сиёсиё-тарбиявий ишларни амалга оширади; кайсар, ҳеч кимга буйин эгмайдиган узбилармон раис арслонбек каландаровни кайта тарбиялайди. хужаликдаги барча ишларнинг тизгинини кулга олади, натижада колхоз ҳар томонлама ривожланиш йулига киради. айникса,одамларнинг калбида яшириниб ётган фикрлар юзага чикади. шугина холос. аслида …
4
очиб, ёшгина киздан маслаҳат олмокчи эмас экан. балки уни ана шу «сояда усган, хийла эрка раис раҳбарлик килаётган» колхозга партия ташкилотининг секретари килиб жунатмокчи экан. хукм катpий, шикоятга урин йук: райком бюроси аллакачон шундай карорга келган. хуллас, бу таклиф саидани бир томондан ховликтириб, бошка томондан бироз довдиратиб куйган бўлса, укувчини ҳам шунчалик кизиктириб куяди. у ҳам саида сингари каландаров билан тезрок учрашгиси, носировнинг «кабинетидан ранги бузариб» чиккан раиснинг «муртгина» кизчани кандай карши олиши, нима гунарлар курсатиши ҳакида уйлай бошлайди. куряпсизки, ёзувчи асар бошланишидаёк тугун устига тугун ташлаяпти. бу тугунларнинг качон ва кандай тарзда ечилишига кизикиб мутолаадан бош кутара олмай коламиз. саида алиева билан раис арслонбек каландаровнинг биронта учрашуви ҳам илик бўлмаган. айникса, шу киз узи раҳбарлик килаётган колхозга партия ташкилотининг котиби этиб тайинланганганлигини райком секретаридан эшитиб норози бўлган ва унга «муртгина нарса экансиз, кийналиб колмасмикансиз?» деб кесатган раис уни кандай кутиб оларкин? вокеалар саҳифадан саҳифага шиддатли ривожланади, конфликт кескинлаша боради. …
5
н кайтиб кетган бўларди. саида эса кайтиб кетолмайди, у ҳар канака хурликларга, камситишга чидайди, топширилган вазифани бажаради. чунки уни бу ерга партия юборган, унинг йул-йуриғидан четга чикмаслиги шарт. дарвоке, бу киз узини хурлатиб куядиганлар хилидан эмас. хар гаплари бор замбаракнинг укидек! хали курасиз... саида колхозга келган биринчи кундан бошлабок ҳаммага ва ҳар бир нарсага ижирғаниб карайди. каландаров уни ҳурматсизлик билан кутиб олгани, чамадонини кулидан олмагани учун ичида муносабатини «дийдоринг курсин, чамадонни кулимдан олсанг уласанми?» деган карғиш билан ифодалашдан бошлайди. эшон кузига тунг ва сухтаси совук одам бўлиб куринади. узига ажратилган ҳужрани куриб «таpби тиррик бўлди.» каландаровнинг ҳовлиси ҳам кузига тартибсиз ва ҳафсаласиз одамнинг кули билан курилган бўлиб куринади. хуллас, саиданинг партиявий кузи колхоздан, одамлардан, уларнинг турмушидан факат нуксон кидиради ва буни ҳали амал столига утирмай туриб каландаровга писанда кила бошлайди. натижада улар уртасидаги зиддият борган сари кучайиб боради. раис ҳали бирон бир штатга ишга тайинланмай туриб (колхозда партком секретари учун …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "синчалак парвозидан кутилган ният"

1352747457_37277.doc синчалак парвозидан кутилган ният www.arxiv.uz режа: 1. абдулла қаҳҳорнинг машҳур қиссаси. 2. абдулла қаҳҳорнинг санъаткорлик маҳорати. 3. ўзбек адибларининг «синчалак» қиссаси ҳақидаги фикрлари. бундан салкам эллик йил мукаддам узбек адабиёти осмонига «узи кичкина, нимжон бўлса ҳам осмонни кўтаргулик қуввати, ғайрати бор» бўлган «синчалак» деб номланган бир қушча парвоз қилди (1959). бу истеъдодли ёзувчимиз абдулла қаххорнинг шу номдаги машҳур қиссаси эди. асар утган эллик йил мобайнида бир неча бор иссик-совук кунларни бошидан кечирди. характерли томони шундаки, бу қисса ҳам худди «сароб», «кушчинор» романлари сингари кузини очибоқ танкид уқига дуч келди. адабиётшунос о.шарафиддиновнинг гувоҳлик беришича, асар 1959 йилнинг январ ойида босилиб чиқди-ю, ҳали нами қурим...

DOC format, 117.0 KB. To download "синчалак парвозидан кутилган ният", click the Telegram button on the left.