ontologiya borliq falsafasi

PPTX 24 pages 1.2 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

slayd 1 ontologiya (borliq falsafasi) reja: 1. . borliq falsafaning predmeti sifatida. 2. materiya borliqning moddiy shakli sifatida. 3. harakat tushunchasi. harakatning asosiy shakllari va ular o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik. 4. fazo va vaqt. 5. tabiat falsafasi. 6. inson borlig‘i va uning o‘ziga xosligi. 7. ong va jonning tenglashtirilishi. ongliilik va ongsizlik uyg‘unligi. 8. ong falsafiy muammo sifatida. ontologiya ontologiya (yunoncha: ὄν- borliq+ λόγος - ta'limot,) – borliq haqida ta'limot. ontologiya falsafiy bilimilarning alohida sohasi bo‘lib, unda: - borliq va yo‘qlik, -mavjudlik va nomavjudlik muammolariga doir masalalarning keng doirasi o‘rganiladi, shuningdek mavjudlik sifatiga ega bo‘lgan barcha narsalarning mohiyati aniqlanadi. inson aqlli jonzot sifatida shakllanish jarayonining ilk bosqichlaridayoq o‘z dunyoqarashining negizini tashkil etadigan muhim savollarga javob topish zaruriyati bilan to‘qnash keladi: 1. “men kimman?” 2. “meni qurshagan borliqning mohiyati nimada?” 3. “borliq qanday va qaerdan paydo bo‘lgan?” 4. “dunyoni nima yoki kim harakatlantiradi?” shunday qilib, borliq masalasi insonning dunyoni oqilona anglash yo‘lidagi …

2 / 24

shakllariga xos tomonlarning yig`indisi majassamlashgandir. inson til insonning fikrlash faoliyati amalga oshuvchi muhim shakl hisoblanadi. ong nafaqat insonning mehnat faoliyati, balki odamlar o‘zaro aloqasi va muloqotining universal vositasi – til bilan ham uzviy bog‘liqdir. mehnat tilni rivojlantiradi va boyitadi. inson borlig`i jamiyat taraqqiyotining birdan bir manbaidir. ijtimoiy borliq hodisalarning barcha turlarini o`z ichiga qamrab oladi.jamiyatdagi barcha hodisalar iqtisodiy siyosiy oilaviy ijtimoiy etnik ijtimoiy ma`naviy borliq borliq faqat moddiy shaklda emas, ma’naviy, ruhiy shaklda ham namoyon bo`ladi. ma’naviy borliq inson tomonidan yaratilgan rang-barang madaniyat va san’at asarlari, til, ilmiy kashfiyotlar, g`oyalar, axloq-odob qoidalari, falsafiy, estetik, badiiy, siyosiy, tafakkurlash madaniyati, ruhiy kechinmalar, diniy tasavvurlar, tushunchalar va h.k. majmui kiradi. falsafada substansiya muammosi falsafa tarixida o‘zining mavjudligi uchun o‘zidan boshqa narsaga muhtoj bo‘lmagan birinchi asosni ifodalash uchun “substansiya” (lot. substantia – mohiyat, asos) kategoriyasi qo‘llaniladi. ilk falsafiy yo‘nalishlarning vakillari barcha narsalar asosini tashkil etuvchi moddani birinchi asos sifatida tushunganlar. “substansiya” tushunchasi o‘z-o‘zini to‘liq …

3 / 24

– materialistik va idealistik yondashuvlarni qayd etish lozim. materialistik monizm dunyo yagona va uzviy, u azaldan moddiy va dunyoning birligi zamirida ayni shu moddiylik yotadi, deb hisoblaydi. idealistik monizmesa, materiyani har qanday borliqning asosida qandaydir ideal narsayotadi deb hisoblaydi. dualizm ta’limotiga ko‘ra dunyoning asosida ikki xil bir-biridan mustaqil tarzda moddiy va ma’naviy substansiya birinchi asos sifatida tushuniladi. plyuralizm dunyoning negizida ikkita emas, balki undan ko‘proq mohiyat borligini tan oluvchi ta’limotdir. ontologiyada falsafaning asosiy masalasi 1. materializm (“demokrit yo‘li”) – falsafaning yo‘nalishi bo‘lib, uning namoyondalari materiya va ong munosabatlarida materiya birinchi o‘rinda degan g‘oyani ilgari surgan. materialistik yo‘nalishga ushbu faylasuflar tegishli: demokrit, bekon, lokk, spinoza, didro va boshqa fransuz materialistlari, gersen, chernishevskiy, marks, engels. materialimzning kamchiligi – ong haqida tushuchaning yetarli emasligi, ya’ni materialistlar tushuntirib bera olmaydigan dunyo hodisalarining borligidir. ontologiyada falsafaning asosiy masalasi idealizm (“platon yo‘li”) – falsafaning yo‘nalishi bo‘lib, uning namoyondalari materiya va ong munosabatlarida ong birinchi o‘rinda degan …

4 / 24

nosabatda mavjud bo‘ladi. dualizm dastlab arastu ta’limotida paydo bo’lgan. biroq u idealist sifatida aniq to’xtamga kela olmagan/ mazkur yo‘nalishga xvi asrda r.dekart asos solgan. asosiy holatlari: ikkita mustaqil substansiya mavjud: moddiy (davom etish xususiyatiga ega bo‘lgan) va ma’naviy (fikrlash xususiyatiga ega bo‘lgan); dunyoda barcha narsalar u yoki bu substansiyalardan kelib chiqqan (ya’ni moddiy narsalar moddiy, ma’naviy narsalar ma’naviydan kelib chiqqan); •insonda bir vaqtning o‘zida ikkita substansiya mujassamlashgan – ham moddiy, ham ma’naviy; materiya va ong (ruh) – yagona borliqning ikki qarama-qarshi va o‘zaro bog‘liq tomonlaridir; •falsafaning asosiy masalasi (qay biri birlamchi –ongmi, materiyami) aslida mavjud emas, chunki materiya va ong bir-birini to‘ldiradi va doimo mavjud. materiya - borliqning moddiy shakli sifatida materiya haqida fikr yuritishdan avval, bizni qurshab turgan olamning turlicha namoyon bo‘lish haqida tushunchalarga ega bo‘lishimiz lozim bo‘ladi. bizga ma’lumki, bizni qurshab turgan olam uch dunyo sifatida namoyon bo‘ladi. mikrodunyo makrodunyo megadunyo. materiyaning ikki xil ko`rinishi bor: modda va …

5 / 24

o`zgarishi va taraqqiyoti hamisha fazo bilan vaqtda yuz beradi. vaqt ham materiyaning mavjudlik shakli bo`lib, moddiy jarayonning keng yoyilish izchilligini, bu jarayonning turli bosqichlari, bir-biridan ajralganligi, ularning davom etishini, ularning rivojlanishini bildiradi. har bir narsa o`z o`tmishi, hoziri va kelgusiga ega. fazo va vaqt fazo va vaqt o`rtasida umumiy, o`xshash tomonlar hamda ayrim farqlar mavjuddir: - birinchidan, fazo bilan vaqtning ob’ektivligi, inson ongi, irodasi va g`oyalariga bog`liq emasligi, ular o`rtasidagi umumiylikning muhim tomonlaridan birini tashkil etadi, - ikkinchidan, fazo bilan vaqt abadiy azaliydir. fazo bilan vaqtning abadiyligi materiyaning abadiyligidan kelib chiqadi, - uchinchidan, fazo bilan vaqt cheksiz chegarasiz bepayondir. fazo va vaqt fazoning o`ziga xos xususiyati va vaqtdan farqi, uning uch o`lchovga ega bo`lishidadir. bu uch o`lchov materiya bo`yiga va balandligiga, oldiga va orqasiga qarab uning cheksiz ekanligini ko`rsatadi vaqt fazo bilan chambarchas bog`liq bo`lsada, lekin o`zining ayrim xususiyatlari bilan undan farq qiladi. vaqtning muhim xususiyati uning bir o`lchovligidadir, qaytarilmasligidadir. …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ontologiya borliq falsafasi"

slayd 1 ontologiya (borliq falsafasi) reja: 1. . borliq falsafaning predmeti sifatida. 2. materiya borliqning moddiy shakli sifatida. 3. harakat tushunchasi. harakatning asosiy shakllari va ular o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik. 4. fazo va vaqt. 5. tabiat falsafasi. 6. inson borlig‘i va uning o‘ziga xosligi. 7. ong va jonning tenglashtirilishi. ongliilik va ongsizlik uyg‘unligi. 8. ong falsafiy muammo sifatida. ontologiya ontologiya (yunoncha: ὄν- borliq+ λόγος - ta'limot,) – borliq haqida ta'limot. ontologiya falsafiy bilimilarning alohida sohasi bo‘lib, unda: - borliq va yo‘qlik, -mavjudlik va nomavjudlik muammolariga doir masalalarning keng doirasi o‘rganiladi, shuningdek mavjudlik sifatiga ega bo‘lgan barcha narsalarning mohiyati aniqlanadi. inson aqlli jonzot sifatida shakllanish jarayon...

This file contains 24 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "ontologiya borliq falsafasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ontologiya borliq falsafasi PPTX 24 pages Free download Telegram