bilish falsafasi (gnoseologiya)

PPTX 20 pages 3.1 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.1 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint 演示文稿 mavzu: bilish falsafasi (gnoseologiya) bilish nazariyasi (gnoseologiya) –falsafa bo‘limi bo‘lib, u bilish qonuniyatlari, bilimning ob’ektiv reallikga munosabatini o‘rganadi. bilimning asosiy turlari ● bilim nima? bilim tushunchasiga aniq ta’rif berish qiyin, balki hatto mumkin ham emas. ● birinchidan, bu tushuncha umumiy tushuncha hisoblanadi ● ikkinchidan, bilimning juda ko‘p turlari mavjud va ularning hammasini yonma-yon qo‘yib bo‘lmaydi. ● odatda, biz nimanidir bilishimiz haqida gapirganimizda, o‘zimiz bu «nimadir» haqida ancha to‘g‘ri tasavvurga egamiz, deb hisoblaymiz. bizning tasavvurimiz xom xayol yoki faqat o‘z shaxsiy fikrimiz emasligiga ham ishonchimiz komil bo‘ladi. ● nihoyat, biz bu ishonchni mustahkamlovchi qandaydir dalillar keltirishimiz mumkin. shunday qilib, o‘z shaxsiy hayotimizda biz amaldagi holatga mos keladigan va ma’lum asoslarga ega bo‘lgan ishonch, e’tiqodni bilim deb hisoblaymiz. «gnoseologiya» -sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha gnosis – bilim, ilm va logos – ta’limot, fan so‘zlaridan kelib chiqqan. so‘zma-so‘z ma’nosi - «bilish haqidagi ta’limot (fan)», «ong haqidagi ta’limot (fan)». falsafiy adabiyotlarda, …

2 / 20

boshqa g‘oyalar mavjudligidan kelib chiqadi. zotan, tajriba to‘la adolat, yalpi insoniylik mavjud emasligini, bizni qurshagan dunyoda uyg‘unlik ustidan xos hukm surishini ko‘rsatadi. bunda ayrim ashaddiy ratsionalistlar (masalan, platon, avgustin va ularning hamfikrlari) ko‘rsatib o‘tganidek g‘oyalar inson aqliga xos tug‘ma g‘oyalar bo‘lib, ularni inson faqat o‘z aqlidan olishini qayd etadilar; boshqa, mo‘tadil ratsionalistlar (masalan, leybnis, volf, baumgarten) esa, g‘oyalar aqlga bog‘liq bo‘lmagan holda mavjud bo‘lsada, biroq ular faqat aqlda tafakkur va falsafiy mushohada yuritish jarayonida tug‘ilishini ta’kidlaydilar. empiristlar (f. bekon, j. lokk, t. gobbs, d. yum, l. feyerbax), aksincha, inson, insoniyat shaxsiy yoki ijtimoiy tajribaga ega bo‘lgunga qadar biron-bir g‘oya mavjud bo‘lishini inkor etadilar. ular barcha g‘oyalar inson ongi zamirida yo shaxsiy tajriba, yo boshqalar tajribasi, butun insoniyat tajribasini umumlashtirish orqali tug‘ilishini qayd etadilar va bu tezisni isbotlashga harakat qiladilar. ularning fikriga ko‘ra, tajriba inson ongida uning sezgilari va o‘zini qurshagan dunyoni idrok etishi orqali aks etadi. falsafada idrok etishni persepsiya …

3 / 20

‘lgan insonni bilish jarayoniga olib kiradigan va bu jarayonga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan sub’ektivlikdan uzoqlashish uchun ishlab chiqilgan. bilimning ob’ektivligi, haqiqatning sub’ektdan mustaqilligini e’lon qilinganda namoyon bo‘ladi. sub’ekt sub’ekt deganda odatda individ tushuniladi. biroq bu uncha to‘g‘ri emas. sub’ekt – bu, albatta, avvalo bilish qobiliyatiga ega bo‘lgan individ. sub’ekt – bu mikro guruh, ijtimoiy guruh, sinf, jamiyat hamdir. tafakkur jarayoni amalga oshadigan bosh miya po‘stlog‘ida tafakkur muayyan insonning harakatlari, uning kechinmalari, his-tuyg‘ulariga qaratilishi mumkin: bu holda ong o‘zining alohida jihati – o‘zlikni anglash sifatida amal qiladi, tafakkur (individ doirasida) nimaga qaratilgan bo‘lsa, shu ob’ekt bo‘ladi. ob’ekt asbob ham (o‘rganilayotgan va ta’mirlanayotganida), boshqa individ ham, individ bilan bog‘liq narsa va hodisalar ham ob’ekt bo‘lishi mumkin. «ob’ekt» tushunchasini ob’ektiv borliq bilan aralashtirmaslik kerak. masalan, hayvonlarning hujayralaridagi xromosomalar ular sitologiya va genetikada o‘rganish «ob’ekti»ga aylanishidan oldi ham ob’ektiv mavjud bo‘lgan, biroq kashf etilganidan keyingina o‘rganish «ob’ektlari»ga aylangan. bu tushunchalar nafaqat bilish faoliyati, balki amaliy …

4 / 20

m – hissiy bilimlardir. narsalarning xossalarini sezgi a’zolari sezish va idrok etish natijasida olingan bilim hissiy bilimdir.masalan, inson uchayotgan samolyotni ko‘radi va buning nimaligini biladi. hissiy bilishga sezgi, idrok, xotira, tasavvurlar kiradi. empirik bilim va uning shakllari. empirik bilim mavjud narsaning bevosita emas, balki bilvosita in’ikosi. empirik bilimlar nazariy bilim negizini tashkil etuvchi ilmiy dalillar majmuyidir.empirik bilim kuzatish va eksperiment, tavsiflash, taqqoslash, o‘lchash va dalillar kabi metodlar yordamida shakllanadi. nazariy bilim darajasi va uning shakllari. nazariy bilim muayyan maqsadga yo‘nalgan ilmiy asoslangan bilim darajasi. nazariy bilimning asosiy shakllari: ilmiy muammo, gipoteza, nazariya, tamoyillar, qonunlar, kategoriyalar, paradigmalardir. mantiqiy bilish darajasi va uning shakllari. mantiq — toʻgʻri tafakkur yuritishning asosiy qonunlari va shakllari haqidagi fan.mantiqning shakllari tafakkur, mantiqiy tafakkur, mantiq va borliqning birligi. mantiqiy bilish darajasi va uning shakllari. ● tafakkur– bu insonning narsalar muhim xossalari va munosabatlarini izchil, bilvosita va umumiy aks ettirishidir. ● mantiqiy tafakkur – tafakkur qoidalari, qonunlari va …

5 / 20

chiqarish tafakkurning shunday bir amaliki, unda ayrim fikrlarni taqqoslash yo‘li bilan yangi mulohaza yaratiladi. e'tiboringiz uchun rahmat image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.png image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish falsafasi (gnoseologiya)"

powerpoint 演示文稿 mavzu: bilish falsafasi (gnoseologiya) bilish nazariyasi (gnoseologiya) –falsafa bo‘limi bo‘lib, u bilish qonuniyatlari, bilimning ob’ektiv reallikga munosabatini o‘rganadi. bilimning asosiy turlari ● bilim nima? bilim tushunchasiga aniq ta’rif berish qiyin, balki hatto mumkin ham emas. ● birinchidan, bu tushuncha umumiy tushuncha hisoblanadi ● ikkinchidan, bilimning juda ko‘p turlari mavjud va ularning hammasini yonma-yon qo‘yib bo‘lmaydi. ● odatda, biz nimanidir bilishimiz haqida gapirganimizda, o‘zimiz bu «nimadir» haqida ancha to‘g‘ri tasavvurga egamiz, deb hisoblaymiz. bizning tasavvurimiz xom xayol yoki faqat o‘z shaxsiy fikrimiz emasligiga ham ishonchimiz komil bo‘ladi. ● nihoyat, biz bu ishonchni mustahkamlovchi qandaydir dalillar keltirishimiz mumkin. shunday qilib...

This file contains 20 pages in PPTX format (3.1 MB). To download "bilish falsafasi (gnoseologiya)", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish falsafasi (gnoseologiya) PPTX 20 pages Free download Telegram