buyuk ipak yo‘li

PPTX 53 pages 2.2 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 53
1-mavzu: “iqtisodiy ta`limotlar tarixi” faniga kirish. fanning predmeti va o`rganish usullari. o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari 2.1. arab mamlakatlaridagi iqtisodiy ta’limotlar (qur’oni karimdagi iqtisodiy ta’limotlar, abdurahmon ibn xoldun iqtisodiy ta’limotlari) 2.2. o‘rta asrdagi o‘rta osiyo mutafakkirlarining iqtisodiy qarashlari 1.1. arab mamlakatlaridagi iqtisodiy ta’limotlar (qur’oni karimdagi iqtisodiy ta’limotlar, abdurahmon ibn xoldun iqtisodiy ta’limotlari) xitoyning tinch okeani bilan hindiston, markaziy osiyo, yaqin sharq, yevropa davlatlarini bog‘lovchi qadimgi savdo yo‘li - buyuk ipak yo‘lidir. bu yo‘l orqali asosan ipak eksport qilinganligi sababli «ipak yo‘li» nomi bilan shuhrat qozongan. bu yo‘l m.a. ii asrdan to milodiy xv asrgacha, suv yo‘llari rivojlanguncha xitoy, hindiston, markaziy osiyo, eron, yaqin sharq hamda o‘rta yer dengizi mamlakatlari o‘rtasidagi savdo-sotiq va madaniy aloqalarning rivojida muhim rol o‘ynagan. karvon yo‘lining umumiy uzunligi 12 ming chaqirim atrofida bo‘lgan. nemis tarixchisi k.rixtgofen 1887 yil ushbu yo‘nalishga ilk bor «buyuk ipak yo‘li» degan nisbat beradi va bu ibora muomala (istifoda) ga kiritiladi. shu …
2 / 53
lga oshirilmoqda, bu yo‘lning kelajagi porloq . endi esa, moziyga qaytib, o‘rta osiyoning buyuk ipak yo‘li o‘rni va eksport potensialiga etiborni qaratsak. markaziy osiyoga, xususan, hozirgi o‘zbekiston hududiga qiziqish avvaldan malum va bu har tomonlama (siyosiy, iqtisodiy jihatdan) ahamiyatli bo‘lgan. tarixiy va hozirgi malumotlarga ko‘ra, bu hudud, yer, suv, iqlim, tabiati, geografik o‘rni, qazilma boyliklari, hayvonot dunyosi jihatidan ajralib turgan. aholining mehnatsevarligi, mirishkorligi, bunyodkorligi, kasb-hunarga mehr qo‘yganligi va ijodkorligi muhim ahamiyatga ega. hudud zaminida turli-tuman boyliklar, ayniqsa oltin, kumush, boshqa rangli metallar va javohirlarning mavjudligi va serobligi shu soha hunarmandchiligi rivojida hal qiluvchidir. ayniqsa oltin ajnabiylarni magnit (oxangrabo) kabi tortganligi aniq. bu o‘lka eksport potensialida oltin, kumush va undan qilingan zebu-ziynatlar, zargarlik buyumlari, sifatli po‘lat olish va undan yasalgan asbob-uskunalar, ayniqsa, qilich, qalqon va boshqa harbiy asbob-anjomlar, ipakdan to‘qilgan xon atlas va boshqa nafis matolar, ajoyib ko‘rinishli qorako‘l terisi va undan tikilgan buyumlar xaridorgir bo‘lgan. markaziy osiyo donishmandlarining kitoblari, diniy …
3 / 53
, ot olishni afzal ko‘rgan. otlar xalq xo‘jaligining barcha tarmoqlarida, harbiy xizmatda, transport vositasi sifatida, uloq chopish, chovgan o‘ynash, zeb-ziynat sifatida nihoyatda qadrlangan. shu sababli otlar eksportda yetakchi o‘rinni egallagan. qishloq xo‘jaligida paxta yetishtirish va paxtadan olinadigan mahsulot asosiy o‘rinda turgan. polizchilik (ayniqsa, qovunchilik), bog‘dorchilik (uzum) yaxshi rivojlangan. agar bizga ipak yetishtirish xitoydan kirib kelgan bo‘lsa, xitoyliklar bizdan zotli otlar sotib olgan, uzum va beda yetishtirishni o‘rganishgan. vatanimiz hududida qorako‘l teri beradigan qo‘ylar parvarishi muhimdir. ularning terisi bilan savdo qilish muhim ahamiyat kasb etgan. hozirgi davrda ham bu sohaga etiborni kuchaytirish o‘zbekiston mustaqilligini mustahkamlash uchun zarur vosita hisoblanadi. tarixiy malumotlarga qaraganda, bir karvonda 500-1000 tagacha odam, ot, tuya, boshqa ulovlar, savdogarlar bilan birga diplomatlar, elchilar, xajga boruvchilar, harbiy qo‘riqchilar bo‘lgan. butun yo‘l boshidan-oxirigacha 120-150 kun davomida bosib o‘tilgan. arabistonda feodal munosabatlariga o‘tish va yagona davlat tashkil etish yangi islom dinining paydo bo‘lishi bilan birga yuz berdi. umumarab davlatining boshlig‘i muhammad …
4 / 53
garchilikka qarshi kurash, qur’oni karimdagi «yenglar, ichinglar, xadya qilinglar, ammo isrof qilmanglar» degan oyatlar asosida olib boriladi (bu hozirgi davrda eng asosiy muammolardan biri hisoblanadi). «daryo bo‘yida taxorat qilsalaringiz ham suvni isrof qilmanglar» kabi qoidalar aynan hozirgi zamon iqtisodiyoti uchun nihoyatda ahamiyatlidir. islomda «taqvo» deganda - solih, hayrli ishlarni ado etib, munkar, man qilingan, insoniyatni zavolga boshlaydigan ishlarni qilmaslik tushuniladi. demak, taqvo insonlarning bir-biridan afzalligini belgilashdagi asosiy o‘lchovlardan biri hisoblanadi. bu afzallik manaviy va ruhiy tarbiyalash bilan o‘zgalarni yashash va turmush kechirish huquqlarini etirof etish bilan shakllanadi. quroni karimdagi iqtisodiy g‘oyalarni bir necha guruhga ajratish mumkin. ulardan biri eng avvalo halol mehnat, xususan dehqon, chorvador, hunarmandlar mehnati ulug‘lanadi, peshona teri bilan halollik asosida hayot kechirishga davat etiladi, barcha boylikning asosida mehnat yotishi uqtiriladi. ikkinchi guruh g‘oyalar - tijorat, yani kengroq manoda esa bozor munosabatlariga alohida etibor qaratiladi. masalan, niso surasida (29-oyat) «mollaringizni o‘rtalaringizga nohaq (yani o‘g‘rilik, qaroqchilik, sudxo‘rlik, poraxo‘rlik, qimor …
5 / 53
day jabru-zulmdan keyin tavba qilib, o‘zini tuzatsa, albatta olloh tavbasini qabul qilar» (39-oyat). alloh taoloning quroni karimda qarz olish va berish, meros, uni taqsimlash (4-sura, 8-oyat), yetim-yesirlarga muruvvat, xayr-ehson qilish haqidagi oyat karimalaridan kelib chiqadigan g‘oyalar hamda soliq turlari va miqdori ham katta ahamiyat kasb etadi, yetim-yesirlar haqiga hiyonat qilish eng katta gunohlardan deb elon qilingan. shuningdek, o‘zaro yordam ham zarur, lekin yomon ishlarda va dushmanlikda emas, deyiladi. islom talimotini chuqurroq tushunishda quroni karimdan keyingi xujjat payg‘ambarimiz muhammad alayhis-salomning hadisi shariflari hisoblanadi. hadisi shariflardan quyidagi namunalarni keltiramiz: • munofiqlik belgisi uchtadir: yolg‘on so‘zlash, vadasining ustidan chiqmaslik va omonatga hiyonat qilish. • amirning sovg‘a olishi xarom va qozining pora olishi dindan chiqishdir. • boylarning uyiga kamroq kiringlar, aks holda tangrining sizlarga bergan nematlarini pisand qilmagan bo‘lasizlar. • tilanchilik qo‘yidagi uch toifadan birigagina joizdir: 1. xun to‘lovchiga; 2.og‘ir qarzdorga; 3.miskin qashshoq kishiga. • ekmoq niyatida qo‘lingizda ko‘chat turgan paytda behosdan qiyomat qoyim …

Want to read more?

Download all 53 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk ipak yo‘li"

1-mavzu: “iqtisodiy ta`limotlar tarixi” faniga kirish. fanning predmeti va o`rganish usullari. o’rta osiyo mutafakkirlari iqtisodiy g’oyalari 2.1. arab mamlakatlaridagi iqtisodiy ta’limotlar (qur’oni karimdagi iqtisodiy ta’limotlar, abdurahmon ibn xoldun iqtisodiy ta’limotlari) 2.2. o‘rta asrdagi o‘rta osiyo mutafakkirlarining iqtisodiy qarashlari 1.1. arab mamlakatlaridagi iqtisodiy ta’limotlar (qur’oni karimdagi iqtisodiy ta’limotlar, abdurahmon ibn xoldun iqtisodiy ta’limotlari) xitoyning tinch okeani bilan hindiston, markaziy osiyo, yaqin sharq, yevropa davlatlarini bog‘lovchi qadimgi savdo yo‘li - buyuk ipak yo‘lidir. bu yo‘l orqali asosan ipak eksport qilinganligi sababli «ipak yo‘li» nomi bilan shuhrat qozongan. bu yo‘l m.a. ii asrdan to milodiy xv asrgacha, suv yo‘llari rivojlangun...

This file contains 53 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "buyuk ipak yo‘li", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk ipak yo‘li PPTX 53 pages Free download Telegram