ko‘priklar va tonnellar

DOC 91 pages 3.4 MB Free download

91 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.4 MB

File type DOC

Pages 91

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 91

udk 624 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi raxmanov o`sarqul, saminov ibroxim adxamovich ko‘priklar va tonnellar (temir yo‘llarda ko‘priklar va inshootlar) o`quv qo`llanma 5430200 – bino va inshootlar qurilish (temir yo’l transporti) 5340600 – transport inshootlaridan foydalanish (temir yo’l transporti) 5111000 – “kasbiy ta'lim” bakalavriat ta’lim yo’nalishi talabalari uchun mo’ljallangan toshkent – 2011 udk 624.2/8:625.1(075.8) raxmanov o‘. saminov i. a. ko‘priklar va tonnellar (temir yo‘llarda ko‘priklar va inshootlar). qo‘llanmada temir yo‘llardagi sun’iy inshootlar, ularning ekspluatatsion yuklar ostidagi ishi hususiyatlari to‘g‘risida umumiy ma’lumotlar keltirilgan. ko‘priklar va boshqa sun’iy inshootlar asosiy konstruksiyalarining turlari, sinflanishi va tuzilishi ko‘rib o‘tilgan. sun’iy inshootlarni loyihalash va qurishning asosiy masalalari bayon qilingan va ularni amaldagi meyoriy xujjatlar asosida hisoblash va konstruksiyalashning zamonaviy uslublari keltirilgan. qo‘llanma transport qurilishi sohasida tayyorgarlik yo‘nalishlari va mutahassisliklari oo‘yu talabalari uchun mo‘ljallangan. tuzuvchilar: t.f.n., dos. raxmonov o’.e., o’qituvchi i.a.saminov. taqrizchilar: eshonxo’jayev a.o.– t. f. d., prof., tayi ning «ko’priklar va transport …

2 / 91

va joylanishiga bog‘liq holda), konstruksiyalarining tizimlari va xillari bo‘yicha, o‘lchamlari, materiallari va h.k. lar bo‘yicha farqlanadi. sun’iy inshootlarning turli-tumanligiga qaramay, ularning har biri bo‘yicha meyoriy qoidalanish bir xilda izchillik bilan ta’minlanishi kerak. konstruksiyalarning xilma-xilligi, buning oqibati o‘laroq, ulardagi nuqsonlar va nosozliklarning xilma-xilligi tufayli ularning ekspluatatsiyasiga bo‘lgan talablar ortib boradi. temir yo‘llarning umumiy uzunligida sun’iy irnshootlar 1,5% dan kamroq qismni tashkil etadi, biroq umumiy miqdorida esa ularning ulushi sezilarlidir – 10% atrofida. solishtirma qurilish (bir metriga nisbatan olingan) qiymatini taqqoslash yanada ko‘rgazmaliroqdir, chunonchi u ko‘priklar va tonnellar uchun yo‘lning o‘ziga qaraganda o‘nlab marotaba ko‘proqdir. biroq sun’iy inshootlarning ahamiyatini faqatgina ularning miqdorigina belgilamaydi. ularning ahamiyati ko‘p jihatdan to‘xtovsiz foydalanishni ta’minlashdagi muhim o‘rni bilan shartlashilgandir. soz temir yo‘l o‘zining butun uzunligi bo‘ylab uzluksizligi va meyoriy barqaror holati bilan tavsiflanadi. yo‘lning hech bo‘lmaganda bir joyida shikastlanishi butun bir yo‘nalish bo‘ylab poyezdlar harakatining izdan chiqishi yoki umuman to‘xtab qolishiga olib kelishga qodirdir. sun’iy inshootning shikastlanishi …

3 / 91

shootlarni loyihalash, bunyod qilish va foydalanish – bajarilishi uchun yuqori darajadagi mahsus tayyorgarlik talab qilinadigan, o‘zaro bog‘langan murakkab jarayondir. sun’iy inshootlarni loyihalashni rivoji ularni bunyod qilish va ekspluatatsiyasiga ketadigan sarf-harajatlar minimal bo‘lganligi holda konstruksiyalarning ishonchliligi va umrboqiyligini ta’minlab, konstruksiyaviy shakllar, hisob uslublarining ishlab chiqilishi va mukammallashishi, eng samarador materiallar, elementlarning yasalishi va qurilishning ilg‘or uslublari hamda texnologiyalarini tanlash va ishlab chiqish bilan bog‘liqdir. loyihalash sohasidagi katta istiqbollar ehm va avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlarini (sapr) keng qo‘llash bilan bog‘liqdir. sun’iy inshootlarni qurilishi sohasida bosh yo‘nalishlardan biri majmuiy mexanizatsiyani tezlashtirish, konstruksiyalar elementlarini ishlab chiqarish va ularni montaj qilishning oqimiy shakllarini tashkil qilish yo‘li bilan industrlanganligini bundan keyin ham oshira borishdir. sun’iy inshootlarni qurishning sifatini oshirish eng muhim vazifalardan biridir. temir yo‘llardagi sun’iy inshootlarni asrashda jiddiy muammolar tug‘ilmoqda. ulardan ko‘pchiligining hizmat muddati 100 va undan ortiq yildir. shuning uchun oxirgi yuz yilliklar davomida turli meyorlar bo‘yicha bunyod qilingan inshootlar hozirgi kunda foydalanishdadir; ularning yuk …

4 / 91

ridan keng foydalanmoq zarurdir. qo‘llanma transport inshootlari qurilishi sohasida tayyorgarlik yo‘nalishlari va mutahassisliklari bo‘yicha oo‘yu talabalari uchun yozilgan. ushbu mutahassisliklarning bakalavrlari va magistrlari sun’iy inshootlarning konstruksiyasini bilishi, loyihalash uslublariga ega bo‘lishi, ularni qurish va ulardan foydalanishni eplay olishi kerak. qo‘llanma materiali amaldagi meyoriy va muassasaviy hujjatlarga muvofiq ulardagi qabul qilingan formulalar va belgilanishlardan foydalanib bayon qilingan. unda zamonaviy foydalanishdagi inshootlarning konstruksiyalari keng yoritilgan, eng ommaviy sun’iy inshootlar konstruksiyalari elementlarining hisobi, loyihalanishi va yasalishi masalalari bayon qilingan. i bob. ko‘priklar va sun’iy inshootlar haqida asosiy ma’lumotlar 1.1. ko‘priklar va boshqa sun’iy inshootlarning turlari va sinflanishi sun’iy inshootlarning turlari temir yo‘l qanday mahalliy sharoitlarda o‘tkazilganiga bog‘liq holda aniqlanadi. daryo bilan kesishishda yo‘lni ko‘prik bo‘ylab (1.1-rasm) va kamdan-kam hollarda daryo tubidan tonnellar ichra yotqiziladi. ko‘prik tayanchlardan va tayanchlar aro fazoni (oraliqni) yopadigan oraliq qurilmalardan iborat. ko‘prikning ikkala tomonida yaqinlashuvlarning tuproq ko‘tarmasi tutashadi. ko‘pchilik daryolarda, ayniqsa yiriklarida, suv yo‘naltiruvchi (regulyatsion) inshootlar va ko‘prik hamda …

5 / 91

l – to‘la uzunlik huddi daryo kabi, ko‘prik ostidan yo‘l ham o‘tishi mumkin (1.3-rasm). yo‘llarning turli sathlarda kesishgan ko‘prikka yo‘l o‘tkazgich deb, bunda yo‘l o‘tkazgichning ustida qanday yo‘l o‘tganligiga qarab, u temir yo‘l yoki avtoyo‘l o‘tkazgichi deb nomlanadi. ko‘priklar va yo‘l o‘tkazgichlar faqatgina yetarli ishonchlilikka ega bo‘libgina qolmay, balki ularning ostidan suv, daryo yoki yer usti transportini erkin va havfsiz o‘tkazish uchun yetarli bo‘lgan kattalikdagi sof sahnga (oraliqqa) ega bo‘lishi kerak. bunda sof sahn (oraliq) kengligi bo‘yichagina emas, balki balandligi bo‘yicha ham yetarli bo‘lishi kerak. kema qatnovi mavjud bo‘lgan katta daryolarda ataylab yirik kemalarni o‘tkazish uchun o‘ta baland ko‘prik o‘tuvlarini qurmaslik maqsadida ba’zan ajratma ko‘priklar quriladi. 1.3-rasm. yo‘l o‘tkazgich 1.4-rasm. viaduk 1.5-rasm. estakada-ko‘prik chuqur vodiylar, jarlar va daralar ustidan qo‘pol ko‘tarmalarni to‘kib ko‘tarish o‘rniga ba’zan viaduk deb nomlanadigan ko‘priklar quriladi (1.4-rasm). shaharlar ichida katta ko‘tarmalar o‘rniga estakada-ko‘prigini (1.5-rasm) qurish o‘ng‘ayroq, chunki ular ko‘tarmadan kichik, hamda shahar ko‘chalarini to‘smaydi, o‘zlarining ustidan …

Want to read more?

Download all 91 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ko‘priklar va tonnellar"

udk 624 o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi raxmanov o`sarqul, saminov ibroxim adxamovich ko‘priklar va tonnellar (temir yo‘llarda ko‘priklar va inshootlar) o`quv qo`llanma 5430200 – bino va inshootlar qurilish (temir yo’l transporti) 5340600 – transport inshootlaridan foydalanish (temir yo’l transporti) 5111000 – “kasbiy ta'lim” bakalavriat ta’lim yo’nalishi talabalari uchun mo’ljallangan toshkent – 2011 udk 624.2/8:625.1(075.8) raxmanov o‘. saminov i. a. ko‘priklar va tonnellar (temir yo‘llarda ko‘priklar va inshootlar). qo‘llanmada temir yo‘llardagi sun’iy inshootlar, ularning ekspluatatsion yuklar ostidagi ishi hususiyatlari to‘g‘risida umumiy ma’lumotlar keltirilgan. ko‘priklar va boshqa sun’iy inshootlar asosiy konstruksiyalarining turlari, sinflanishi va t...

This file contains 91 pages in DOC format (3.4 MB). To download "ko‘priklar va tonnellar", click the Telegram button on the left.

Tags: ko‘priklar va tonnellar DOC 91 pages Free download Telegram