lipidlarning tuzilishi, funksiyasi, metabolizmi

PPTX 30 pages 1.3 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash ishi 215-a-guruh talabasi toshtemirova gulbahorning biokimyo fanidan mustaqil ishi toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash ishi 215-a-guruh talabasi toshtemirova gulbahorning biokimyo fanidan mustaqil ishi mavzu:lipidlarning tuzilishi, funksiyasi, metabolizmi tekshiruvchi; omonov akmal lipidlar – suvda erimaydigan, ammo organik erituvchilarda eruvchan, kimyoviy tuzilishi jihatidan xilma-xil bo'lgan birikmalardir. lipidlar organizmda muhim vazifalarni bajaradi: biomembranalarning asosiy tarkibiy qismini tashkil etadi; biologik membranalar o'tkazuvchanligini ta'minlaydi; nerv impulslarini o'tkazishda ishtirok etadi; xujayralar-aro kontaktni ta'minlashda ishtirok etadi; organizmda energetik zahira vazifasini o'taydi; organizmga yog'da eruvchi vitaminlarning tushishi va ularning o'zlashtirilishini ta'minlaydi. eng ko'p uchraydigan lipid – neytral yog'lar bo'lib, ular asosan glitserin va yog' kislotalaridan tarkib topgan. odam organizmi lipidlari tarkibida uchraydigan yog' kislotalari jadvalda keltirilgan. neytral yog'lar (yoki atsilglitserollar) – glitserin va yog' kislotalaridan tarkib topgan efirdir.mo'mlar – yuqori molekulali yog' kislotalari va yuqori molekulali bir yoki ikki atomli spirtdan tarkib topgan murakkab efirlardir.teri, yung, patlar ustini qoplovchi yog' moddalarning tarkibida mo'mlar bor.o'simliklarbargi, mevasiniqoplovchilipidlarning …

2 / 30

to'qimasi, buyrak, jigar to'qimalarida ko'p miqdorda uchraydi. tserebrozidlar tarkibida fosfor kislota ham, xolin ham bo'lmaydi. uning tarkibida geksoza sfingozinning gidroksil guruhi bilan efir bog'i orqlai birikkan, yog' kislota qoldig'i esa sfingozinning aminoguruhi orqali birikkan: steroidlar – tabiatda keng tarqalgan birikmalar bo'lib, tsiklopentanopergidrofenantren halqasini tutadi. buyrak usti bezining po'stloq qismida sintezlanuvchi gormonlar, jinsiy gormonlar, o't kislotalari, xolesterin steroidlar guruhiga mansub. odam organizmida steroidlar guruhiga mansub bo'lgan sterinlar (sterollar), ya'ni steroidning spirt shakllari alohida ahamiyatga ega. ularning eng muhimi xolesterin (xolesterol). xolesterin molekulasidagi gidroksil guruhi yog' kislotasi bilan birikib xolesterin efiri – xolesteridni hosil qiladi. yog'larning oziqlanishdagi ahamiyati yog'lar organizm massasining 15% ni tashkil etadi. organizmdagi yog'lar ikki guruhga bo'linadi: rezerv (zahira ) yog'lar va tsitoplazmatik yog'lar. zahira yog'lar tez almashinish xossasiga ega va ularning tarkibi ist'emol qilinayotgan ozuqa yog'lar tarkibiga bog'liq. aksincha tsitoplazmatik yog'lar uzoq vaqt och qolganda ham tarkibi deyarli o'zgarmaydi, ularni asosan mebranalarga kiradigan yog'lar tashkil qiladilar. vazni 70 …

3 / 30

iganligi sababli organizmning bu vitaminlar bilan ta'minlanganligi lipidlarning organizmga tushishiga bog'liqdir. organizmga yog'lar bilan birgalikda organizmda sintezlanmaydigan ko'p to'yinmagan (essentsial) yog' kislotalar tushadi. lipidlar (fosfolipid, glikolipidlar va xolesterin) membrananing komponentlari bo'lib, barer vazifasini bajaradi, membrananing o'tkazuvchanligini ta'minlaydi, nerv impulslarini uzatadi, xujayralararo kontakt va gormonlarning retseptsiyasida qatnashadi, membranaga bog'liqlik fermentlar uchun optimal sharoit yaratadi. xolesterin o't kislotalar, steroid gormonlar, vitamin d3ning o'tmishdoshi hisoblanadi. prostaglandinlar ko'p to'yinmagan yog kislotalaridan sintezlanib, regulyatorlik funktsiyasini bajaradi. xar kuni ozuqa maxsulotlar bilan 80 dan 150 g gacha yog'lar qabul qilinadi. ularning asosiy qismini (90%) tglar tashkil qiladi va glyukoza kabi asosiy energiya manbai xisoblanadi. ularning parchalanishida glyukozaga nisbatan ko'p miqdorda energiya xosil bo'ladi (9.1 kkal/mol, glyukozada 4,7 kkal/mol), ammo shunga qaramay ratsional ovqatlanishda ozuqa bilan tushadigan umumiy kaloriyaning taxminan 30% tashkil qiladi. o'simlik moylari organizmda sintezlanmaydigan ko'p to'yinmagan yog' kislotalarini tutadi, shuning uchun ularning miqdori 1/3 qismini tashkil etishi kerak. yog'lar bilan birga organizmga yog'da eruvchi …

4 / 30

bo'lgani uchun faqat suv-yog' sirtidagi parchalanishi mumkin. shuning uchun ular o't kislotalar tuzlari ta'sirida emulgirlanadi. yog'li ovqat ist'emol qilgandan so'ng o't pufagi qisqaradi va safro 12-barmoqli ichakga quiladi. o't kislotalar detergentlar kabi ta'sir etadi va suv-yog' fazasining sirt tarangligini pasaytiradi. natijada katta yog' tomchilari mayda pufakchalarni xosil qiladi, ya'ni yog'lar emulgirlanadi. buning natijasida ularning yuzasi ortadi va pankreatik lipazaning ta'siri osonlashadi yog'larning emulgirlanishiga ichak perestaltikasi xam ijobiy ta'sir etadi. o't qopini qisqarishi va oshqozon osti bezini faollanishi maxalliy gormon – xoletsistokinin (pankreozimin) ta'sirida kuzatiladi, sekretin gormoni esa bikarbonatlar sekretsiyasini kuchaytiradi. pankreatik lipazaning optimal rn ~8 atrofida. bu kislotali muxitni bikarbonatlar ta'sirida neytrallanishi xisobiga kechadi: n+ + nso3 → n2s03 → n20 + s02 pankreatik lipaza ingichka ichak bo'shlig'iga nofaol kolipaza bilan birgalikda ajraladi va tripsin ta'sirida faollashadi. u o'zining gidrofob domeni xisobiga emulgirlangan yog'lar bilan bog'lanadi, gidrofil domeni esa pankreatik lipazaning konformatsiyasini shakllantiradi va fermentning faol markazini maksimal darajada emulgirlangan …

5 / 30

talarni gidrolizlaydi, qolgani esa pankreatik lipaza ta'sirida parchalanadi. suvdv eruvchang qisqa zanjirli yog' kislotalar qisman oshqozonda so'riladi, asosiy qismi esa ingichka ichakda so'riladi. go'dak bollarda asosiy energiya manbai bo'lib yog'lar, kattalarda esa glyukoza xisoblanadi yog'larni xazmlanishini buzilishi turli xil kasalliklarda kuzatiladi. jumladan, jigarda o't xosil bo'lishi va ajralishini buzilishi. bular jigar kasalliklarida (jigar tsirrozi), o't yo'llarini strikturasi, toshlar yoki oshqozon osti bezi boshchasining o'smasi xisobiga qisilishi va boshqalar. buning natijasida yog'larni emulgirlanishi, pankreatik lipaza faolligini pasayishi va yog'larni parchalanishini buzilishi kuzatiladi. oshqozon osti bezi tashqi sekretor funktsiyasini buzilishi yog'lar gidrolizini susaytiradi. bunday buzilishlar natijasida steatoreyaga olib keladi. meyorida najas bilan taxminan 5% gacha yog'lar ajraladi. uzoq kechuvchi steatoreyada yog'da eruvchi vitaminlar va to'yinmagan essentsial yog' kislotalar so'rilishi xam susayadi o't kislotalar jigarda xolesterindan sintezlanadi va o't pufagiga sekretsiyalanadi. o't pufagining suyuqlig'i safrodir, u yashil-sariq rangdagi yopishqoq suyuqliq bo'lib tarkibida o't kislotalar, o't pigmentlari, fosfolipidlar va xolesterin aniqlangan. o't kislotalar kon'yugirlangan …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lipidlarning tuzilishi, funksiyasi, metabolizmi"

toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash ishi 215-a-guruh talabasi toshtemirova gulbahorning biokimyo fanidan mustaqil ishi toshkent tibbiyot akademiyasi 2-davolash ishi 215-a-guruh talabasi toshtemirova gulbahorning biokimyo fanidan mustaqil ishi mavzu:lipidlarning tuzilishi, funksiyasi, metabolizmi tekshiruvchi; omonov akmal lipidlar – suvda erimaydigan, ammo organik erituvchilarda eruvchan, kimyoviy tuzilishi jihatidan xilma-xil bo'lgan birikmalardir. lipidlar organizmda muhim vazifalarni bajaradi: biomembranalarning asosiy tarkibiy qismini tashkil etadi; biologik membranalar o'tkazuvchanligini ta'minlaydi; nerv impulslarini o'tkazishda ishtirok etadi; xujayralar-aro kontaktni ta'minlashda ishtirok etadi; organizmda energetik zahira vazifasini o'taydi; organizmga yog'da eruvchi vitaminl...

This file contains 30 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "lipidlarning tuzilishi, funksiyasi, metabolizmi", click the Telegram button on the left.

Tags: lipidlarning tuzilishi, funksiy… PPTX 30 pages Free download Telegram