biosfera haqida

PPTX 15 стр. 59,0 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 59,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

mavzu: atrof muhitni muhofaza qilish muammolarining dolzarbligi mavzu:biosfera haqida tushuncha r e j a: 1.biosfera va noosfera haqida ma’lumot. 2.biosferaning chegaralari 3.biosfera haqidagi ta’limot yer yuzidagi tirik organizmlar tarqalgan, ularning doimiy taʹsiri ostida boʹlgan va faoliyati mahsulotlari egallagan qobiq biosfera(yunoncha “bios”–hayot, “sfera”–shar) deb yuritiladi. biosfera yerning qattiq qobigʹi– litosferaning ustki qismi (3 km chuqurlikkacha), havo qobigʹi atmosferaning quyi, troposfera qismini(15 km gacha) va suv qobigʹi–gidrosferani (11 km gacha) oʹz ichiga oladi. biosfera – yer sharining tirik organizmlar ta'sirida bo`lgan qismi bo`lib, uning tarkibi va energetikasi shu organizmlarga faoliyatiga bog`liq. biosfera yer yuzining tirik organizmlar yashaydigan yuza qatlami ekanligi to`g`risidagi tasavvurlar j.b. lamarkdan boshlangan edi. ammo u alohida termin sifatida fanga birinchi marta 1875 yilda avstriya geologi e.zyuss tomonidan kiritildi. zyussning fikricha biosfera – bu yer ustining tirik organizmlar yashaydigan yupqa po`stlog`idir. biosferadagi barcha tirik organizmlar yig’indisini vernadskiy «jonli modda» deb ataydi va uning tarkibiga insoniyatni ham kiritadi. biosferaning o'zgarishida inson …

2 / 15

gallab olganlar. bu tirik organizmlar tabiatning boshqa tarkibiy qismlariga (masalan, jonsiz predmetlarga) qaraganda o`zlarida kechadigan biokimyoviy jarayonlarning aktivligi bilan ajralib turadilar va shuning uchun ham ular yer yuzida o`zgarishlar yasashga qodirlar. sayyoramizdagi barcha organizmlar, v.i. vernadskiy fikricha tirik moddalar bo`lib, ularning asosida vazn, kimyoviy tarkib va energiya yotadi. bu moddalarni vernadskiy 3 guruhga bo`ladi: o`lik moddalar – bularning yaratilishida tirik organizmlar ishtirok etmaydi. bularga abiotik muhitning omillari, masalan, quyosh radiatsiyasi, havoning namligi, bosimi, va boshqalar kiradi; biogen moddalar – bular tirik organizmlar tomonidan yaratiladi va o`zlashtiriladi. bunga toshko`mir, bitum, neft va ohaktosh kiradi; biokos moddalar –bular tirik organizmlar va abiotik muhit omillarining birgalikda ta'siri natijasida paydo bo`ladi. bunga tuproq va tabiiy suvlar kirib, holati tirik organizmlarga bog`liq bo`ladi. hozirgi vaqtda biosferaga yagona ekotizim sifatida qaraladi. u joylashgan o`rniga ko`ra 3 ta tarkibiy qismdan tashkil topgan. 1.litosfera – yerning sirtqi po`stlog`i bo`lib, u g`ovak modda ya'ni tuproqdan iborat. yer mag`zidagi barcha …

3 / 15

adi. atmosfera 3 ta asosiy qavatdan – troposfera, stratosfera va ionosferadan tarkib topgan. havo zarrachalarining eng zich joylashgan qavati troposfera bo`lib, u biosfera tarkibiga kiradi. hozirgacha fanda havoda yashovchilar – atmobiontlar ma'lum emas. ammo ko`pgina organizmlar borki, ular havoda harakatlanish va oziqlanishga moslashib olganlar. shunday qilib, biosfera tirik va tirik bo`lmagan tarkibiy qismlardan iborat murakkab ekotizim bo`lib, u populyatsiya, biosenoz va biogeosenozlardan tashkil topgan. hozirgi kunda biosferaning o`zgarishi qudratli kuchlar ta'sirida yanada tezlashgan. bu qudratli kuch inson omili bo`lib, insonning o`zgartiruvchi faoliyati tabiatning barcha burchaklarida favqulodda texnogen hodisalar va tabiiy ofatlarni keltirib chiqarmoqda. tirik organizmlar yer yuzining barcha muhitlarini egallab olgan bo`lib, bundan faqatgina bepoyon muzliklar va harakatdagi vulqon kraterlari (vulqonlar bo`g`zi) mustasno. v.i. vernadskiy o`z vaqtida hayot biosferaning barcha yerida mavjud ekanligini ko`rsatib o`tgan edi. hayot dastlab suvda paydo bo`lib, keyinchalik u quruqlik va havo muhitiga ham tarqaldi. tirik organizmlarning bosimga chiday olish diapazoni ham keng. ular vakuum sharoitidagi …

4 / 15

ergiyaning teng yarmi yerdan suv bug`lanishiga sarf bo`ladi. suv tabiatda yer bilan havo o`rtasidagi katta doirada aylanib turadi. suv bug`lari quruqlik va suvlik yuzasidan havoga ko`tarilib, yog`inlar sifatida yana qaytib tushadi. bu miqdor yiliga qariyb 520 ming km3 ga tengdir. soddaroq qilib aytganda, shuncha suv bilan yer shari sirtini 10m. qalinlikda qoplash mumkin. 2.biologik modda aylanish – moddalarning tirik organizmlar hamda ular bilan abiotik muhit o`rtasida aylanishidir. biologik aylanish geologik aylanishdan keskin farq qiladi. biologik aylanish geologik aylanishdan keskin farq qiladi. geologik aylanishda moddalar shunchaki bir joydan boshqa joyga shunchaki ko`chib yursalar, (masalan, yerdan havoga va yana yerga) biologik aylanishda ular ko`chish bilan birga sintezlanib-parchalanib turadilar. bir-biriga qarama-qarshi bo`lgan bu ikkala jarayon tiriklik asosini tashkil qiladi. /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 15

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biosfera haqida"

mavzu: atrof muhitni muhofaza qilish muammolarining dolzarbligi mavzu:biosfera haqida tushuncha r e j a: 1.biosfera va noosfera haqida ma’lumot. 2.biosferaning chegaralari 3.biosfera haqidagi ta’limot yer yuzidagi tirik organizmlar tarqalgan, ularning doimiy taʹsiri ostida boʹlgan va faoliyati mahsulotlari egallagan qobiq biosfera(yunoncha “bios”–hayot, “sfera”–shar) deb yuritiladi. biosfera yerning qattiq qobigʹi– litosferaning ustki qismi (3 km chuqurlikkacha), havo qobigʹi atmosferaning quyi, troposfera qismini(15 km gacha) va suv qobigʹi–gidrosferani (11 km gacha) oʹz ichiga oladi. biosfera – yer sharining tirik organizmlar ta'sirida bo`lgan qismi bo`lib, uning tarkibi va energetikasi shu organizmlarga faoliyatiga bog`liq. biosfera yer yuzining tirik organizmlar yashaydigan yuza qatlam...

Этот файл содержит 15 стр. в формате PPTX (59,0 КБ). Чтобы скачать "biosfera haqida", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biosfera haqida PPTX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram