gap mavzusi yuzasidan amaliy mashg'ulot

PPTX 26 pages 127.3 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 127.3 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

mavzu: gap mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot mavzu: gap mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. gap haqida umumiy ma’lumot. 2. gapning ifoda maqsadiga ko`ra turlari. 3. gapning his-hayajon ishtirokiga ko`ra turlari. 4. tasdiq va inkor gaplar. 5. bosh bo`laklar: - kesim va uning ifodalanishi; - ega va uning ifodalanishi. 6. mavzugi oid mashqlar, testlar bajarish. gap haqida umumiy ma’lumot fikr ifodalashning , nutqning eng kichik birligi gapdir. gap biror voqea-hodisa haqidagi xabarni, so‘roqni yoki buyruqni ifodalovchi sintaktik butunlikdir. gapning asosini kesim va ega yoki faqat kesim bo‘laklariga aloqador grammatik asos tashkil etadi. gap orqali nisbiy tugallangan fikr, tuyg‘u ifodalanadi. gap hosil qilish uchun so‘z va so‘z birikmalarini grammatik jihatdan bog‘lash kerak. maktabga xursandlik bilan jo‘nadi. gapida -ga va bilan bog‘lovchi vositalar hisoblanadi. bu gapning grammatik jihatdan shakllanganligidir. gap ohang jihatidan tugallangan bo‘lishi kerak. bahor. hamma yoq yam-yashil libos kiygan. bu gapdagi bahor so‘zi tugallangan ohang bilan aytilgani …

2 / 26

darak berish orzu-umid, ishonch, ta’kid, g‘urur, maslahat, sevinch, taajjub, gumon, tashvish, g‘azab, norozilik, kinoya kabi mazmun turlarini ifodalaydi. gap oxiri pasayuvchi ohang bilan aytiladi va nuqta qo‘yiladi: bugun qor yog‘di. kun sovib ketmadi. 2. so‘roq gaplar orqali so‘zlovchi o‘zi bayon qilgan fikrga suhbatdoshini fikr bildirishga undaydi, tasdiqlash yoki inkor qilishga undaydi: uni kutdingmi? yozuvda so‘roq gap oxiriga so‘roq belgisi qo‘yiladi. bu gaplar ko‘proq dialogik nutqda uchraydi. so‘roq gaplar quyidagicha hosil bo‘ladi: - so‘roq olmoshlari bilan: kim qayerga ketadi? - so‘roq yuklamalari yordamida: ertaga kelasiz-a? -so‘roq ohangi yordamida, bunda ko‘pincha kutilmagan xabar natijasida gapdagi biror bo‘lak yoki gap butunicha takrorlanadi: biz ketamiz. ketamiz? so‘roq gaplar so‘roq mazmunini ifodalashiga ko‘ra sof so‘roq gaplar va ritorik so`roq gaplarga bo‘linadi. sof so‘roq gaplar javob talab qilinadigan gaplardir. asosan dialog shaklida bo‘ladi: - sen bugun biznikiga kelasanmi? -ha. ritorik so‘roq gaplar javob talab qilmaydigan gaplardir. yashirin javobi tasdiq yoki inkor shaklida oldindan ma’lum bo‘ladi: onani …

3 / 26

a kerak! (gumon) yo‘qol! chiqib ket! (do‘q) yozuvda buyruq gaplarning oxiriga ko‘pincha undov belgisi, ohangiga qarab esa nuqta ham qo‘yilishi mumkin: kitobni o‘qiy qoling. 4. istak gaplarda biror-bir narsa haqida istak, xohish, orzu kabi tuyg‘ular aks ettiriladi. bunday gaplarning kesimi shart maylidagi ( -sa qo‘shimchali) fe’llar bilan ifodalangan bo‘ladi: qani, hamma shunday o‘ylasa. bugun bir dam olsak. ba’zan 3-shaxs buyruq-istak mayli shakli (-sin) orqali istak gap hosil qilinadi: niyatimiz amalga oshsin. istak gaplar oxiriga (.) nuqta qo‘yiladi. gapning his-hayajon ishtirokiga ko‘ra turlari 1.his-hayajonli (undov) gaplar inson ruhiyati bilan bog‘liq bo‘lgan tuyg‘ular – quvonch, shodlik, taajjub, qayg‘u, afsuslanish, qo‘rqinch singari tuyg‘ularni ifodalaydi va oh, eh, uh, o, uf, obbo singari undovlar, qanday, qancha, naqadar, shunday kabi so‘zlar yoki faqat his-hayajon ohangi bilan hosil bo‘ladi: eh, bahorning gashtiga nima yetsin! tog‘ havosi naqadar sof! qanday ajoyib manzara! his-hayajon ohangi bilan aytilgan darak, so‘roq, buyruq gaplar his-hayajon gapga aylanadi: dars bo‘lmayapti. dars bo‘lmayapti? …

4 / 26

p bo‘lagi vazifasini mustaqil so‘zlargina bajaradi. gap bo‘laklari 5 ta: kesim, ega, to‘ldiruvchi, aniqlovchi, hol. kesim gapning asosini tashkil qiluvchi markazdir. ega kesimga bog‘lanib, undan anglashilgan belgi egasi yoki harakat bajaruvchisini ifodalaydi. ega va kesim gapning bosh bo‘laklaridir. ular o‘zaro faqat tobe bog‘lanadi. ega va kesim yoki kesimning o‘zi gapning grammatik asosini tashkil qiladi: halol mehnat kishini ulug‘laydi. kuz. daraxt yaproqlari asta to‘kiladi. bugun kitobdan foydalanmaysizlar. to‘ldiruvchi, aniqlovchi, hol bo‘laklari esa ega yoki kesimga tobelanib, ularni to‘ldiradi, aniqlaydi, izohlaydi. shu sababli ular gapning ikkinchi darajali bo‘laklari deyiladi: men qip-qizil gullarni ustozimga chin dildan sovg‘a qildim. kesim va uning ifodalanishi gapni yuzaga keltirish, fikr ifodalash jihatidan kesim gapdagi eng ahamiyatli bo‘lak sanaladi hamda boshqa bo‘laklarni o‘z atrofiga birlashtiruvchi, tasdiq-inkor, shaxs-son, zamon va mayl ma’nolarini ifodalovchi bosh bo‘lakdir. kesim nima qildi? nima qiladi? nima qilmoqchi? qandaydir? (u) kim? (u) nima? (u) nechta? singari so‘roqlarga javob bo‘ladi: o‘quvchilar shanbalikda faol qatnashdilar. vatanimiz obod. …

5 / 26

dagi otlar bilan: o‘zbekistonnig poytaxti- toshkent. bu daftar singlimga. yoshlar xizmatda, keksalar izzatda. bularning hammasi sevinchdan. 2) sifat bilan: yerlarimiz hosildor. 3) olmosh bilan: qalbimni rom etgan – o‘sha. 4) son bilan: sakkizning yarmi – to‘rt. 5) ravish bilan: dalada hosil ko‘p. 6) undov so‘z bilan: buyruqni bajarmaganning holi voy. 7) modal so‘z bilan: sizda ishim bor. 8) taqlid so‘z bilan: hamma yoq g‘ovur-g‘uvur. bundan tashqari kesim ibora bilan ham ifodalanadi: sobir kalavaning uchini topdi. kesimlar tuzilishiga ko‘ra 2 turga bo‘linadi: 1. sodda kesim bir so‘zdan iborat bo‘ladi: 1) sodda fe’l-kesim: siz uni ko‘rasiz. 2) sodda ot-kesim: uyat, nomus har narsadan baland. 2. murakkab kesim kamida ikkita so‘zdan iborat bo‘ladi: 1) murakkab fe’l-kesim quyidagicha tuziladi: a) ko‘makchi fe’lli so‘z qo‘shilmasidan iborat bo‘ladi: hamma sekin tarqala boshladi. b) sifatdosh va to‘liqsiz fe’ldan iborat bo‘ladi: u ko‘rgan edi. d) fe’l+fe’l tipidagi qo‘shma fe’llardan: do‘stim qiziqarli kitob sotib oldi. 2) murakkab ot-kesim quyidagicha …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gap mavzusi yuzasidan amaliy mashg'ulot"

mavzu: gap mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot mavzu: gap mavzusi yuzasidan amaliy mashg`ulot o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1. gap haqida umumiy ma’lumot. 2. gapning ifoda maqsadiga ko`ra turlari. 3. gapning his-hayajon ishtirokiga ko`ra turlari. 4. tasdiq va inkor gaplar. 5. bosh bo`laklar: - kesim va uning ifodalanishi; - ega va uning ifodalanishi. 6. mavzugi oid mashqlar, testlar bajarish. gap haqida umumiy ma’lumot fikr ifodalashning , nutqning eng kichik birligi gapdir. gap biror voqea-hodisa haqidagi xabarni, so‘roqni yoki buyruqni ifodalovchi sintaktik butunlikdir. gapning asosini kesim va ega yoki faqat kesim bo‘laklariga aloqador grammatik asos tashkil etadi. gap orqali nisbiy tugallangan fikr, tuyg‘u ifodalanadi. gap hosil qilish uchun so‘z va so‘z birikmalarini gra...

This file contains 26 pages in PPTX format (127.3 KB). To download "gap mavzusi yuzasidan amaliy mashg'ulot", click the Telegram button on the left.

Tags: gap mavzusi yuzasidan amaliy ma… PPTX 26 pages Free download Telegram