amaliy mashg'ulot mavzusi: fe'l mayllari

PPT 18 стр. 870,0 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 870,0 КБ

Тип файла PPT

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

powerpoint presentation 3-amaliy mashg‘ulot mavzusi: fe’l mayllari reja: 1.to‘liqsiz fe’llar. 2.fe’l zamonlari, ularning turlari. 3.fe’llarning tuslanishi. 4.fe’llarning yasalishi, fe’llarning modal shakllari. topshiriq. savollarga javob bering. 1-mashq. quyidagi “toifalash” jadval asosida fe’lning nisbat shakllarini toifalang. toifalash jadvali fe’l mayllari fe’l shakllari ma’nolari misollar * 2-topshiriq. ko‘makchi fe’lning ma’nolarini bilib olinig. ravishdoshning -a (-y) shakliga qo‘shiluvchi boshlamoq ko‘makchi fe’li harakatning boshlanishi, olmoq ko‘makchi fe’li esa harakatni bajarishga imkoniyat mavjudligi ma’nosini ifodalaydi. yotmoq, yurmoq, turmoq ko‘makchi fe’llari ravishdoshning -(i)b shakliga qo‘shilib, harakatning davomliligini bildiradi. yubormoq, tashlamoq, qo‘ymoq ko‘makchi fe’llari harakatning tez va oson bajarilishini ifodalaydi. chiqmoq ko‘makchi fe’li harakatning to‘la yakunlanganini bildiradi. * 102-mashq. gaplarni o‘qing. ko‘makchi fe’llarni topib, ular bildirgan ma’nolarni aniqlang. 1. o‘yin-kulgi, askiya yarim kechagacha cho‘zilib ketdi. 2. mo‘ysafid gullarni shiyponga qo‘yib, mehmonlar bilan ko‘risha ketdi. 3. yodgor o‘z yonimda. ba’zan mehrixonlar oilasiga ham borib-kelib turadi. 4. unsin ostonadan hatlashi bilan paranjisini yig‘ishtirib oldi, qarshisiga yugurib chiqqan zumrad bilan quchoqlashib …

2 / 18

odalangan harakatga qanday ma’no yuklayotganiga e’tibor bering. hozirgi o‘zbek tili tergan, tergan ekan, tergan emish, tergan edi, terayotgan ekan, terayotgan emish, terayotgan edi. edi, emish, ekan, [emas] fe’llari to‘liqsiz fe’llar sanaladi. bu fe’llar yetakchi fe’lning zamon shakllaridan so‘ng keladi, shaxs-son qo‘shimchalari to‘liqsiz fe’lga qo‘shiladi: kelgan ekansan (eding, emishsan), kelayotgan ekansan (eding, emishsan). edi, emish, ekan to‘liqsiz fe’llari -di, -mish, -kan shaklida ham qo‘llaniladi. masalan, borgandi, borganmish, kelarkan (e tovushi tushgan). * ko‘rsatish olmoshlari oldingi gap, gapdagi biron-bir so‘z, so‘z birikmasi o‘rnida qo‘llanib, unga ishora qiluvchi yoki biror so‘zni aniqlab keluvchi olmoshlar ko‘rsatish olmoshlari hisoblanadi. so‘z ma’nosini aniqlab keluvchi olmoshlar o‘zi aniqlayotgan so‘zdan oldin qo‘llanadi. masalan, bu daftar meniki. bu, shu, u, o‘sha, ana, mana kabi so‘zlar ko‘rsatish olmoshlari sanaladi. * kishilik olmoshlari uch shaxsdan biriga ishora qiluvchi olmoshlar kishilik olmoshlari hisoblanadi. so‘zlovchi birinchi shaxs, tinglovchi ikkinchi shaxs, nutqdan tashqari barcha shaxs, narsa, voqea-hodisalar o‘zga, ya’ni uchinchi shaxs sifatida qaraladi. men, …

3 / 18

‘shimchalari qo‘shilganda, talaffuzda bir n tovushi tushib qoladi va shunday yoziladi. * o‘zlik olmoshi kishilik olmoshlari o‘rnida qo‘llanilib, ko‘pincha shaxsni, ba’zan predmetni ko‘rsatuvchi о’z so‘zi o‘zlik olmoshi sanaladi. o‘zim, о zing, o‘zi so‘zlari ba’zan egalik qo‘shimchalariga mos kishilik olmoshlari bilan mening о’zim, sening о’zing, sen o‘zing, uning o‘zi, и o‘zi tarzida qo‘llaniladi va bu vaqtda ko‘pincha kishilik olmoshlariga ta’kid ma’nosi yuklanadi. so‘roq olmoshlari shaxs, narsa-hodisa, belgi-xususiyat, miqdor, sabab, maqsad, o‘rin, payt haqida so‘roqni bildiruvchi olmoshlar so‘roq olmoshlari sanaladi. so‘roq olmoshlari ishtirok etgan gaplar so‘roq gap hisoblanadi. bunday gaplar so‘roq ohangi bilan talaffuz qilinadi va yozuvda gap oxiriga so‘roq belgisi qo‘yiladi. * so‘roq turlari olmoshlar shaxs so‘rog‘i kim? narsa-hodisa so‘rog‘i nima? belgi-xususiyat so‘roqlari qanday?, qanaqa?, qaysi? miqdor so‘roqlari qancha?, nechta? sabab-maqsad so‘roqlari nega?, nima sababdan?, nima maqsadda? o‘rin-joy so‘roqlari qayer? payt so‘roqlari qachon? terminlarning umumiste’mol leksikadan o‘zlashganlari ma’no-mohiyatining tushunarliligi, o‘zlari ifodalaydigan hodisalar haqida nafaqat soha kishilari, balki umuman muayyan bir til …

4 / 18

shlari so‘ngidan qo‘shiladi. har ikki qo‘shimcha asos qism bilan qo‘shib yoziladi. narsa so‘zi faqat alla- qo‘shimchasi yordamida gumon olmoshiga aylanadi. bir so‘zi kishi, narsa, nima kabi so‘zlarga qo‘shilib bu so‘zlarga gumon ma’nosini yuklaydi. ularni kimdir, nimadir, qachondir singari gumon olmoshlari bilan almashtirish mumkin. bunday vaqtda bir so‘zi gumon olmoshi o‘rnida qo‘llangan bo‘ladi. shu bilan birga birov so‘zi ham kimdir so‘zi bilan erkin almashina olganligi uchun gumon olmoshi hisoblanadi. bo‘lishsizlik olmoshlari so‘roq olmoshlari va bir, narsa nima so‘zlari oldidan hech so‘zining qo‘llanishi natijasida bo‘lishsizlik olmoshlari hosil bo‘ladi. hech kim, hech nima, hech qachon, hech qanday, hech qancha, hech narsa so‘zlari bo‘lishsizlik olmoshlari sanaladi va ular yozuvda ajratib yoziladi. bu olmoshlar ishtirok etgan gaplarning kesimi inkor shaklida bo‘ladi. olmosh o‘rnida qo‘llaniladigan so‘zlar eski o‘zbek tilida kamtarlik ifodasi sifatida men o‘rnida ko‘pincha kamina, kaminayi kamtaringiz, faqir, qulingiz, bandayi ojizingiz singari so‘z va birikmalar qo‘llanilgan. hozirgi o‘zbek tilida ham xuddi shu ma’noda ba’zan men …

5 / 18

yaqin bo‘lgan olmoshlarning birikuvidan hosil bo‘lgan olmoshlar juft olmoshlar sanaladi. bir olmoshning aynan yoki ayrim tovush o‘zgarishi bilan (masalan, uncha-muncha) takrorlanishidan hosil bo‘lgan olmoshlar takroriy olmoshlar hisoblanadi. juft va takroriy olmoshlar qismlari chiziqcha bilan yoziladi. olmoshlar boshqa so‘zlarning yasalishiga asos bo‘lishi mumkin. o‘zboshimcha, o‘zbilarmon, manman kabilar sifat, о’zidan ketmoq, о’ziga kelmoq iboralar sanaladi. olmoshlarning tuzilish turlari 1. sodda olmoshlar barcha olmoshlar guruhida mavjud: men, shu, o‘z, kim, hamma, hech, birov. 2. qo‘shma olmoshlar faqat ko‘rsatish, belgilash, bo‘lishsizlik olmoshlari guruhida mavjud: ana shu, har kim, hech nima. 3. juft olmoshlar faqat kishilik, ko‘rsatish olmoshlari guruhida bor: sizu biz, u-bu. 4. takroriy olmoshlar ko‘rsatish, o‘zlik, so‘roq, belgilash olmoshlariga tegishlidir: shu-shu, o‘z-o‘zini, kim-kim, barcha-barchasi. nazorat uchun savollar: 1. olmosh deb qanday so‘zlarga aytiladi? 2. olmoshlarning grammatik xususiyatlarini sanab ko‘rsating. 3. kishilik olmoshlari va ularning xususiyatlari haqida gapiring. 4. o‘zlik olmoshi va uning xususiyatlari haqida gapiring. 5. ko‘rsatish olmoshlari va ularning ususiyatlari haqida gapiring. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "amaliy mashg'ulot mavzusi: fe'l mayllari"

powerpoint presentation 3-amaliy mashg‘ulot mavzusi: fe’l mayllari reja: 1.to‘liqsiz fe’llar. 2.fe’l zamonlari, ularning turlari. 3.fe’llarning tuslanishi. 4.fe’llarning yasalishi, fe’llarning modal shakllari. topshiriq. savollarga javob bering. 1-mashq. quyidagi “toifalash” jadval asosida fe’lning nisbat shakllarini toifalang. toifalash jadvali fe’l mayllari fe’l shakllari ma’nolari misollar * 2-topshiriq. ko‘makchi fe’lning ma’nolarini bilib olinig. ravishdoshning -a (-y) shakliga qo‘shiluvchi boshlamoq ko‘makchi fe’li harakatning boshlanishi, olmoq ko‘makchi fe’li esa harakatni bajarishga imkoniyat mavjudligi ma’nosini ifodalaydi. yotmoq, yurmoq, turmoq ko‘makchi fe’llari ravishdoshning -(i)b shakliga qo‘shilib, harakatning davomliligini bildiradi. yubormoq, tashlamoq, qo‘ymoq ko‘makchi...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPT (870,0 КБ). Чтобы скачать "amaliy mashg'ulot mavzusi: fe'l mayllari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: amaliy mashg'ulot mavzusi: fe'l… PPT 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram