quyosh sistemasining tavsifi

PPTX 19 pages 635.7 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 635.7 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

5- mavzu. quyosh sistemasi 3- mavzu quyosh sistemasi. quyosh sistemasi va yer. yerning geografik qobiqlari hamda tiriklik belgilari reja: 1. quyosh sistemasi va sayyoralar 2. asteroidlar, kometalar va meteor modda. 3. yer. yerning shakli. 4. yerning o‘z o‘qi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. kun va tun almashishi. 5. yil fasllarining almashishi. 6. yerning geografik qobiqlari 7. tiriklik belgilari yer cheksiz koinotdagi behisob kosmik jismlar - yulduzlar, sayyoralar (planetalar), ularning yo‘ldoshlari, kichik planetalar (asteroidlar) kometalar va boshqalaming biridir. yer ham boshqa planetalar kabi quyosh atrofida aylanadi hamda quyosh sistemasi tarkibiga kiradi. quyosh esa fazoda son-sanoqsiz yulduzlarning biri bo‘lib, yulduzlar to‘plami hisoblangan galaktika ( somon yo‘li) jismlaridan iborat. galaktika - quyosh sistemasidan va 150 mlrd yulduz hamda yulduzlararo fazodan iborat sistemadir. yulduzlar - o‘zidan yorug‘lik va issiqlik chiqarib turadigan qizigan jismlardir. ular hajmi, massasi va zichligiga ko‘ra bir xil emas. ba’zi yulduzlar ( qizil yulduzlar) hajmiga ko‘ra quyoshdan milliard marta katta bo‘lib, …

2 / 19

izigan jism diametri 1 mln. 391 ming km quyosh sistemasi massasining 99,86 %i quyosh sistemasining markazi hamma sayyoralar massasini birga qo‘shib hisoblaganda ham quyosh massasi undan 750 - marta katta. quyosh diametri yemikidan 109-marta ziyoddir. quyoshning o‘rtacha zichligi yerning o‘rtacha zichligidan 4-marta kam. lekin quyosh yuzasida tortishish kuchi yer yuzasidagidan 25-marta ortiq. quyosh nuri yerga 8 daqiqa 18 sekundda yetib keladi. tovush tezligida (soatiga 1200 km) uchadigan reaktiv samalyot to‘xtovsiz uchsa, yerdan quyoshga 14 yilda yetib borgan bo‘lar edi. quyosh tarkibida 66 kimyoviy element borligi ma’lum. quyosh asosan vodorod (54%) va geleydan (45%) iborat. bundan tashqari uning tarkibida kislorod, karbonat angidrid, azot, magniy, natriy, kaliy kabi elementlar ham mavjud. quyoshning harorati 15-20 million daraja bo‘lgan ichki qismida termoyodro reaksiyasi sodir bo‘lib turadi, natijada vodorod geleyga aylanadi. buning oqibatida juda katta miqdorda energiya ajralib chiqadi. quyoshda bunday termoyadro reaksiyasi sodir bo‘lib turishdan yorug‘lik, issiqlik va elektromagnit energiyasi vujudga keladi. quyoshning tuzilishi …

3 / 19

aylanib yurgan juda katta va sovuq gaz-chang buluti moddalaridan paydo bo‘lgan. quyosh atmosferasi uch qatlamga bo‘linadi: - fotosfera - eng pastki qatlam, quyoshning barcha nurlanish energiyasi asosan fotosferadan sochiladi. fotosferada dog‘lar va mash’alalar mavjud. quyosh dog‘lari uzuq-uzuq to‘rsimon yorug‘ maydonchalar-mash’alalar bilan o‘ralgan. quyosh dog‘lari va mash’alalari quyosh yuzasining faol sohalarini tashkil etadi; - xromosfera-fotosferaning ustida joylashgan. xromosfera bilan fotosfera chegarasida harorat 4500c; - xromosfera asosidan bir necha ming km. balandlikda esa harorat ortib, 15-20 mingga yetadi. atmosfera bosimi fotosferanikidan million marta kam; - quyosh toji - quyoshning tashqi, eng ko‘p cho‘zilgan qatlami. quyosh toji quyosh gardishidan 106 marotaba xira bo‘lib, quyoshning to‘la tutilishi paytida yaqqol ko‘rish mumkin. sayyoralar va ularning harakati sayyoralar quyosh atrofida aylanadigan, quyoshdan kelayotgan numi aks ettiradigan sovuq osmon jismlari yo‘ldoshlar sayyoralar atrofida aylanadigan kichik sayyoralar quyosh sistemasidagi katta sayyoralar ikki guruhga bo‘linadi: ichki sayyora lar: merkuriy, venera, yer, mars. tashqi (yoki bahaybat sayyoralar) yupeter, saturn, uran, …

4 / 19

87 sutkaga, bir sutkasi 24,5 soatga yaqin bo‘lib, yerga nisbatan quyoshdan ikki marta kam issiqlik oladi. yupiter bahaybat sayyoralardan eng kattasi va quyoshga eng yaqini qadimiy avlodlarimiz yupiterning kattaligini aniq bilmasalarda, lekin ular tasodifiy holda yupetemi xudolar podshosi, qudratli oily xudo yupiter nomi bilan ataganlar. yupiter diametrik yer diametridan 11 marta, massasi yer massasidan 318 marta, hajmi yer hajmidan 1300 marta katta. aksincha zichligi yer zichligidan 4 marta kam. yupiterning quyosh atrofida aylanish davri qariyb 12 yer yiliga yaqin. yupiteming aylanish o‘qi o‘zining orbita tekisligiga deyarli teng va shu tufayli unda hech qanday yil fasllari sodir bo‘lmaydi. yupiter o‘z o‘qi atrofida boshqa sayyoralarga nisbatan juda tez aylanadi. u 10 soat ichida o‘z o‘qi atrofida bir marta aylanib chiqadi. saturn quyosh sistemasidagi sayyoralar ichida kattaligi va massasiga ko‘ra yupiterdan so‘ng ikkinchi o‘rinda turadi. u qadimgi rimliklarning vaqt va hosil xudosi saturn nomi bilan atalgan. uning massasi yer massasidan 93,2-marta katta, o‘z …

5 / 19

doshi bor pluton yer osti qorong‘ulik xudosi nomi bilan ataladi. u 1960- yil kashf etilgan botsada, lekin quyoshdan uzoq joylashganligi sababli hali o‘rganilgan emas. taxminiy ma’lumotlarga ko‘ra pluton quyoshdan 5929 mln km uzoqda joylashib, o‘z o‘qi atrofida juda tez (6 sutka 9 soat 21 daqiqa 30 sekund ) aylanadi, aksincha quyosh atrofini sekin, ya’ni 249,7 yer sutkasida bir marta aylanib chiqadi. oy. oy osmon jismlari ichida yerga yaqin kosmik jismdir. oy yerning tabiiy yo‘ldoshi, uning diametrik yemikidan to‘rt marta, massasi 81 marta kichik. oyning o‘rtacha zichligi 3,3 bo‘lib, yemikidan kamdir. oyda havo va suvning yo‘qligini so‘ngi vaqtlarda kuzatishlar tas- diqlamoqda. oyda bulut, tuman, kamalak yo‘q. shuningdek, oyda radiatsion mintaqalar yo‘q, lekin radioaktiv elementlar mavjud. eng…. eng katta sayyora – yupiter. mazkur sayyoraning ekvator bo`yicha aylanasi 142 984 km ga teng bo`lib, qutb aylanasi 133 708 km ni tashkil etadi. yerdan og`irligi 317,828 marta, hajmi esa 1323,3 marta kattadir. yupiterda bir …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "quyosh sistemasining tavsifi"

5- mavzu. quyosh sistemasi 3- mavzu quyosh sistemasi. quyosh sistemasi va yer. yerning geografik qobiqlari hamda tiriklik belgilari reja: 1. quyosh sistemasi va sayyoralar 2. asteroidlar, kometalar va meteor modda. 3. yer. yerning shakli. 4. yerning o‘z o‘qi atrofida va quyosh atrofida aylanishi. kun va tun almashishi. 5. yil fasllarining almashishi. 6. yerning geografik qobiqlari 7. tiriklik belgilari yer cheksiz koinotdagi behisob kosmik jismlar - yulduzlar, sayyoralar (planetalar), ularning yo‘ldoshlari, kichik planetalar (asteroidlar) kometalar va boshqalaming biridir. yer ham boshqa planetalar kabi quyosh atrofida aylanadi hamda quyosh sistemasi tarkibiga kiradi. quyosh esa fazoda son-sanoqsiz yulduzlarning biri bo‘lib, yulduzlar to‘plami hisoblangan galaktika ( somon yo‘li) jismlarid...

This file contains 19 pages in PPTX format (635.7 KB). To download "quyosh sistemasining tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: quyosh sistemasining tavsifi PPTX 19 pages Free download Telegram