ilmiy bilimning xususiyatlari

PPT 37 pages 1.1 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPT

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

gnoseologiya – bilish falsafasi * ilmiy bilimning xususiyatlari gnoseologiya-bilish falsafasi * gnoseologiya bilish nazariyasi. xissiy bilish va uning shakllari. nazariy bilim va uning shakllari. xakikat va uning shakllari. amaliyot falsafasi. metod va metodologiya tushunchasi. * «gnoseologiya» - sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha gnosis – bilim, ilm va logos – ta'limot, fan so'zlaridan kelib chiqqan. so'zma-so'z ma'nosi - «bilish haqidagi ta'limot (fan)», «ong haqidagi ta'limot (fan)» * gnoseologiya fanida o'rganiladi insonning dunyoni bilish imkoniyati insonning o'zlikni anglash jarayoni bilishning bilmaslikdan bilim sari yuksalishi bilimlar tabiati va ularda aks etuvchi narsalarning o'zaro nisbati * gnoseologiyaning asosiy muammosi bizning barcha bilimlarimiz tajribada sinalganmi? degan «oddiy» masalani echishdan iborat ratsionalizm empirizm gnoseologiya insonda tug'ma g'oyalar, adolat, insoniylik, uyg'unlik g'oyalari va tajribadan olinishi mumkin bo'lmagan boshqa g'oyalar mavjudligidan kelib chiqadi inson, insoniyat shaxsiy yoki ijtimoiy tajribaga ega bo'lgunga qadar biron-bir g'oya mavjud bo'linishni inkor etadilar * falsafada idrok etish pertseptsiya (lot.«perception» - idrok etish) …

2 / 37

inchiligini mutlaqlashtiruvchi agnostitsizmning yo'nalishlaridan biri * bilim – bu haqiqatga mos va asoslangan ishonchdir haqiqiylik (muvofiqlik) sharti – «agar p haqiqiy bo'lsa, u holda s p ni biladi» ishonchlilik (e'tiqod, maqbullik) sharti – «agar s p ni bilsa, u holda s p ga ishonadi (uning mavjudligiga e'tiqodi komil bo'ladi) asoslilik sharti «s p ni biladi, basharti u o'zining p ga bo'lgan ishonchini asoslab bera olsa» gnoseologiyada bilim talqini s - sub'ekt - p - predmet * olamni anglash, o'zlashtirish usullari moddiy-texnikaviy – tirikchilik vositalarini ishlab chiqarish, mehnat, amaliyot ma'naviy (ideal) – sub'ekt va ob'ektning bilishga doir munosabatlari ular o'rtasidagi ko'p sonli munosabatlarning biridir * bilim shakllari ijtimoiy bilim o'yin vositasidagi bilim diniy bilim falsafiy bilim mifologik bilim ilmiy bilim kundalik bilim badiiy bilim shaxsiy bilim * kundalik bilim – bu har xil faoliyat shakllari – jumladan ishlab chiqarish faoliyati, estetik faoliyat, siyosiy faoliyat va hokazolarning ta'sirida shakllanadigan turmush bilan bog'liq …

3 / 37

miyat borlig'ining mazmunini aniqlashdan iborat. din universumning pirovard mazmunlari haqidagi o'z tasavvurini asoslab, dunyo va insoniyatning birligini tushunishga ko'maklashadi. * falsafiy bilim. falsafa san'at va din kabi, bilish vazifalarini echish bilangina kifoyalanmaydi. uning bosh vazifasi san'at va din bilan uyg'un holda– insonning dunyoda ma'naviy mo'ljal olishiga ko'maklashishdan iborat. falsafiy bilish ayni shu maqsadga bo'ysundirilgan. * ilmiy bilim. bilishning eng oliy shakli fandir fanning asosiy vazifasi ob'ektlarning o'zgarish va rivojlanish qonunlarini aniqlashdan iborat ijtimoiy fanlar tabiiy fanlar texnika fanlari * * empirik dalil real eksperiment kuzatish ilmiy dalil mavjud nazariy bilimdan foydalanish gipotezalarni tajribada tekshirish gipotezalarning shakllanishi obraz modelli ekspriment empirik umumlashtirish empirik tadqiqot natijalarini hisobga olish fikriy ekspriment yangi tushunchalarning shakllanishi qonunularni aniqlash ular ahamiyatini aniqlash atama va belgilarning kiritilishi nazariyalarni yaratish zarurat bo'lsa qo'shimcha gipotezalarni qo'llash nazariyani tajribada tekshirish ilmiy bilish strukturasi * shaxsiy bilim. m.polani. shaxsiy bilim kontseptsiyasi – anglash mumkin bo'lgan narsalarni faol o'zlashtirish, alohida mahorat va …

4 / 37

ani bilan o'zgarmas bo'lib uning o'zgarishiga hech bir narsa asos bo'lmaydi nisbiy mutloq * * eng yuqori darajasi intuitiv bilish g’ayrishuuriy bilish faoliyati bilishning darajalari xissiy bilish: sezgi idrok tassavvur aqliy bilish: tushuncha xukm xulosa chiqarish quyi darajasi yuqori darajasi * * muammo — ilmiy bilishning hali bilib olinmagan va hal qilinmagan, lekin bilinishi va hal qilinishi lozim bo’lgan bilim shaklidir. muammo echimi ilmiy izlanishlar natijasida topiladi echimi munosabatlarni to'g'ri yo'lga qo'yish natijasida xal etiladi ilmiy muammo ijtimoiy muammo gipoteza — tekshirilayotgan predmet yoki hodisa to’g’risida ilgari surilgan, ilmiy jihatdan asoslangan, ilmiy dalil va ma’lumotlarga zid bo’imagan, lekin haqiqatligi hali isbotlanmagan ilmiy bilish shaklidir. nazariya — haqiqatligi amaliy yoki nazariy jihatdan isbotlangan, borliqning biror sohasiga oid g‘oya!ar, qarashlar, qonunlar va prinsiplarning muayyan tizimi tushuniladi. bashorat — insonning kelgusida tabiat va jamiyatda nimalar sodir bo’lishi, qanday hodisa va voqealar yuz berishini bilishi bo’iib,inson miyasining borliq voqea va hodisalar istiqbolini oldindan aks …

5 / 37

da) mavjud obrazlarni nafaqat qayta chaqiradi, balki ularni bir-biri bilan bog‘laydi va shu tariqa ularni umumiy tasavvurlar darajasiga ko’taradi kuzatish – bilish ob’yektining muhim xossalari va munosabatlarini aniqlash maqsadida ataylab amalga oshiriladigan izchil idrok etishdir. eksperiment – bu shunday tadqiqot metodiki, uning yordamida ob’yekt, yo sun’iy tarzda yaratiladi, yo tadqiqot maqsadlariga mos keladigan ma’lum shart-sharoitlarda o’rganiladi. * “metod” va “metodologiya” tushunchalari. metod (yunon. metods — usul) keng ma’noda yo’l, ijodiy faoliyatning har qanday shakli kabi ma’nolarni anglatadi. metodologiya tushunchasi ikki asosiy mazmunga ega — faoliyatda qo’llaniladigan ma’lum usullar tizimi (fanda, siyosatda, san’atda va h.k.); tizim haqidagi ta’limot yoki metod nazariyasi. "metafizika" (yunon.— fizikadan keyin) - dialektika kabi universal metoddir. bu so’z ilmiy muomalaga er. av. i asrda aristotelning shogirdi, uning she’rlari sharhovchisi rodosskiy tomonidan kiritildi. mutafakkir asarlarini bir tizimga solar ekan, u borliq va bilish haqidagi umumiy masalalarni fizikadan so’ng "birinchi falsafa"ning (mohiyat, sabab va boshqa) ikkinchi falsafadan farqli xususiy-ilmiy …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy bilimning xususiyatlari"

gnoseologiya – bilish falsafasi * ilmiy bilimning xususiyatlari gnoseologiya-bilish falsafasi * gnoseologiya bilish nazariyasi. xissiy bilish va uning shakllari. nazariy bilim va uning shakllari. xakikat va uning shakllari. amaliyot falsafasi. metod va metodologiya tushunchasi. * «gnoseologiya» - sof falsafiy kategoriya. uning nomi yunoncha gnosis – bilim, ilm va logos – ta'limot, fan so'zlaridan kelib chiqqan. so'zma-so'z ma'nosi - «bilish haqidagi ta'limot (fan)», «ong haqidagi ta'limot (fan)» * gnoseologiya fanida o'rganiladi insonning dunyoni bilish imkoniyati insonning o'zlikni anglash jarayoni bilishning bilmaslikdan bilim sari yuksalishi bilimlar tabiati va ularda aks etuvchi narsalarning o'zaro nisbati * gnoseologiyaning asosiy muammosi bizning barcha bilimlarimiz tajribada sinalga...

This file contains 37 pages in PPT format (1.1 MB). To download "ilmiy bilimning xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy bilimning xususiyatlari PPT 37 pages Free download Telegram