bilimning asosiy turlari va shakllari

DOCX 15 стр. 25,7 КБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 25,7 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

bilimning asosiy turlari va shakllari. reja: 1.bilimning inson hayoti va jamiyatdagi roli 2.bilimning turlari va shakllarining o‘zaro bog‘liqligi 3.bilimning asosiy shakllari xulosa foydalanilgan adabiyotlar bilim – kishilarning tabiat jamiyat hodisalari haqida hosil qilgan voqelik maʼlumotlar; voqelikning inson tafakkurida aks etishi. kundalik tasavvurimizda nimaning nima ekanligiga ishonsak va bu ishonchimiz biz odatlangan voqea va qoidalarga zid kelmasa bunda ishonch hisoblanadi. voqelik haqidagi bilgan maʼlumotlarimiz bilim darajasiga koʻtarilishi uchun quyidagi shartlarni qanoatlantirishi lozim: birinchidan, bu maʼlumotlarning voqelikka mutanosibligi; ikkinchidan, yetarli darajada ishonarli boʻlishi; uchinchidan, bu maʼlumotlar dalillar bilan asoslangan boʻlishi lozim. uchala shart birga mavjud maʼlumotlarni bilim darajasiga olib chiqadi. inson ijtimoiy taraqqiyot jarayonida bilmasliqdan bilishga, mavhum bilimlardan mukammal va aniq bilimlar hosil qilish tomon boradi. kishining moddiy dunyo toʻgʻrisidagi bilimi nisbiydir, u doimo rivojlanib boradi. bilim kundalik tajriba, kuzatish orqali toʻplanadi. bilimlarni tadqiq etuvchi taʼlimot – epistemologiyada perseptiv (hissiy), hayotiy – kundalik (sogʻlom aql) va ilmiy bilim shakllari ajratib koʻrsatiladi. ilmiy …

2 / 15

o‘llaniladigan nazariy va amaliy tajribaning ham ifodasidir. bilimning asosiy turlari: 1) amaliy bilim – kundalik hayotiy tajribaga asoslanadi, amaliy faoliyatda yuzaga keladi, tezkor va real hayotda qo‘llaniladi. 2) ilmiy bilim – tabiat, jamiyat va tafakkur hodisalarini ilmiy asosda o‘rganish natijasida hosil bo‘ladi, tajriba va kuzatuvlarga tayanadi, qonuniyatlar va nazariyalar yaratadi. 3) oddiy (kundalik) bilim – odamlarning kundalik hayotida bevosita tajribalar orqali shakllanadi, ilmiy asosga ega bo‘lmasligi mumkin, ammo hayotda keng qo‘llaniladi. 4) badiiy bilim – san’at va adabiyot orqali ifodalanadi, obrazlar vositasida voqelikni yoritadi, inson hissiyotlari va estetik qarashlarini aks ettiradi. 5) diniy bilim – diniy manbalar orqali shakllanadi, e’tiqod va aqidalarga asoslanadi, inson ma’naviy hayotida muhim o‘rin tutadi. 6) falsafiy bilim – mavjudotni umumiy qonuniyatlar asosida tushuntirishga qaratilgan, dunyoqarashning shakllanishida asosiy rol o‘ynaydi. 7) texnik bilim – inson yaratgan texnika va texnologiyalarni qo‘llash hamda rivojlantirishga qaratilgan, ishlab chiqarish bilan bog‘liq. bilimning asosiy shakllari: 1) sezgi bilimlari – idrok, tasavvur, …

3 / 15

n, forobiy falsafasida inson butun borliq taraqqiyotining mahsuli sifatida izohlanadi. mutafakkir insoning barcha olijanob fazilatlari ilm tufayli ekanligini, inson hayotining mazmuni-baxtli bо‘lish va baxtli qilishga intilish, bunga esa faqat ilm va ma’rifat orqali erishish mumkinligini kо‘rsatdi. beruniy va ibn sino insonning boshqa mavjudotlardan ustunligi aql va tafakkur tufayli ekanligini isbotlashga harakat qildilar. abu homid g‘azzoliy insonning boshqa mavjudotlardan ustunligi aqlda emas, balki inson qalbida ekanligini kо‘rsatdi.ulug‘ mutasavvuf abduholiq g‘ijduvoniy insonni “kichik olam” deb hisoblagan. hayot gо‘zaldir, - deydilar shoir va mutafakkirlar, lekin hayot inson bilan gо‘zaldir. inson gо‘zalligini belgilovchi asosiy mezon uning ma’naviyligi, ya’ni ahloq va odobi hisoblanadi. о‘zbek xalqining “inson odobi bilan gо‘zal” degan maqolining mohiyatida chuqur falsafiy ma’no yotadi. konfusiy insonni о‘z mohiyatini ma’naviy-ahloqiy fazilatlari va kamoloti orqali namoyon etadigan jonzot sifatida talqin etadi. u insonning insonligi о‘zidagi har qanday tabiiy ehtiyoj, his va tuyg‘uni ma’naviylikka bо‘ysundira olishidir. faqat insondagi ma’naviy mas’ullik ularga nima qilish keragu, nima qilish …

4 / 15

yaratish malakasiga ega ekanligi ham ana shunday xususiyatlardan biri hisoblanadi. inson hayotida mehnat asosiy rol о‘ynaydi. mehnat tufayli inson о‘zi yashayotgan tabiatga ta’sir etadi, uni о‘zgartiradi, moddiy va ma’naviy boyliklarni yaratadi. amerikalik olim b.franklin “inson mehnat qurollarini yaratuvchi jonzotdir”, deb ta’riflagan. oilaviy munosabatlar va ma’naviy-ahloqiy meyorlar insonni hayvondan farq qiluvchi eng muhim xususiyati sanaladi. inson о‘z aqli tufayli butun koinot, tabiat taraqqiyotida buyuk yaratuvchi kuch sifatida namoyon bо‘ladi, о‘z tarixini yaratadi, uni avaylab-asraydi. inson faoliyati va tajribalari jamiyatning takomillashuvi va kishilarning har tomonlama kamol topishi uchun manba bо‘lib xizmat qiladi. bugungi kunda faylasuflar inson uchta buyuk qudrat – tana, ruhiyat va ma’naviyatning yig‘indisi ekanligini ta’kidlamoqdalar. insonning biologik xususiyatlariga ovqatlanish, himoyalanish, zurriyot qoldirish, sharoitga moslashish kabilar kirsa, uning ijtimoiy xususiyatlariga til, muomala, bilim, ong, mahsulot ishlab chiqarish, taqsimlash, iste’mol qilish, boshqarish, о‘zini-о‘zi idora etish, ahloq, nutq, tafakkur, qadriyatlar bilan ish kо‘rish va boshqalar kiradi. psixik xususiyatlarini ruhiy kechinmalar, hayratlanish, g‘am-tashvish, iztirob …

5 / 15

dirishga, ijtimoiy adolatni о‘rnatib, sahiy va oliyhimmat bо‘lishga undaydi. yuksak ma’naviyatda haqiqiy insoniy mohiyat mujassamdir. shaxs - alohida kishi, ijtimoiy-ahloqiy, ma’naviy mohiyatni о‘zida mujassamlashtirgan individ. kishilar shaxs bо‘lib tug‘ilmaydi, balki jamiyatdagina shaxs bо‘lib shakllanadi va rivojlanadi. inson ta’lim-tarbiya, mehnat, о‘zaro muloqot jarayonida ijtimoiy tajriba, bilim, turli munosabatlar, ahloqiy-ma’naviy meyorlar, siyosiy qarashlar ta’siri ostida faoliyat yuritadi, ularni о‘zlashtiradi va shu jarayonda asta-sekin ijtimoiylashib boradi, ya’ni shaxs bо‘lib shakllanadi. natijada insonda irsiy bо‘lmagan yangicha fazilatlar paydo bо‘ladi. u yaratuvchan mavjudot sifatida faoliyat kо‘rsata boshlaydi. shaxs tushunchasi inson tushunchasining yuksak kо‘rinishi, oliy maqomidir. u о‘zida inson mohiyatini, uning mavjudot sifatidagi qadriyatini mujassam etadi. insonning olijanob fazilatlari yetuk shaxslar timsolida о‘z aksini topadi. insonga xos bо‘lgan barcha xususiyatlar shaxs faoliyatida, uning jamiyatda tutgan о‘rnida, uning о‘z moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini qondirishda, muayyan g‘oyalarni amalga oshirishda yaqqol kо‘rinadi. о‘zbekistonda bozor munosabatlariga о‘tish sharoitida fozil va barkamol inson shaxsini shakllantirish dolzarb vazifalardan biri bо‘lib qoldi. mamlakatimizda …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bilimning asosiy turlari va shakllari"

bilimning asosiy turlari va shakllari. reja: 1.bilimning inson hayoti va jamiyatdagi roli 2.bilimning turlari va shakllarining o‘zaro bog‘liqligi 3.bilimning asosiy shakllari xulosa foydalanilgan adabiyotlar bilim – kishilarning tabiat jamiyat hodisalari haqida hosil qilgan voqelik maʼlumotlar; voqelikning inson tafakkurida aks etishi. kundalik tasavvurimizda nimaning nima ekanligiga ishonsak va bu ishonchimiz biz odatlangan voqea va qoidalarga zid kelmasa bunda ishonch hisoblanadi. voqelik haqidagi bilgan maʼlumotlarimiz bilim darajasiga koʻtarilishi uchun quyidagi shartlarni qanoatlantirishi lozim: birinchidan, bu maʼlumotlarning voqelikka mutanosibligi; ikkinchidan, yetarli darajada ishonarli boʻlishi; uchinchidan, bu maʼlumotlar dalillar bilan asoslangan boʻlishi lozim. uchala shart bi...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (25,7 КБ). Чтобы скачать "bilimning asosiy turlari va shakllari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bilimning asosiy turlari va sha… DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram