ekologiya

PPTX 27 стр. 1,2 МБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

amaliy ekologiya ekologiya reja: 1. amaliy ekologiya tushunchasi va tizimi. 2. atmosferaning ifloslanishi. 3. transport ekologiyasi: aviatsion; temir yo‘l; avtomobil. 4. sanoat va qurilish ekologiyasi. 5. suv va suv havzalarining ifloslanishi. amaliy ekologiya – biosferaning inson tomonidan buzilishi mexanizmini, uni bartaraf etish usullarini o’rganuvchi hamda tabiiy resurslardan oqilona foydalanish prinsiplarini ishlab chiquvchi ekologiyaning bo’limi. uning ilmiy asosini umumiy ekologik qonunlar, qoidalar va prinsiplar tashkil etadi. amaliy ekologiya tabiatdan foydalanishning aniq masalalarini hal etishga, tabiatga ta’sir etish darajasini, tabiiy tizimlarni boshqarish usullarini ishlab chiqishga hamda insonning turli-tuman faoliyatini “ekologiyazatsiyalash”ga qaratilgan. amaliy ekologiya atrof tabiiy muhit va tirik organizmlarning o’zaro aloqasini, inson va tabiatning o’zaro munosabati muammolarini, tabiiy muhitning o’zgarish darajasi va uni muhofaza qilish masalalarini o’rganadi. bugungi kunda ekologiya hal etishi zarur bo’lgan asosiy amaliy vazifalar quyidagilardan iborat: inson faoliyati ta’sirida atrof tabiiy muhitda yuz beradigan salbiy oqibatlarni bashorat qilish va baholash atrof tabiiy muhit sifatini yaxshilash tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, …

2 / 27

an bo’ladi. bu holat yuzaki yaxshi bo’lgan kabi tuyulsa-da, aslida davodan umuman naf bo’lmasligi mumkin, chunki aholi salomatligiga ta’sir qiluvchi sabab aniqlanmasdan qolaveradi. hozirgi vaqtda zararli omillarni kasallik kelib chiqishiga va o’limga to’g’ridan-to’g’ri sababchi degan to’liq ma’lumotlar yo’q, lekin bemorlar kasallik tarixini diqqat bilan o’rganib chiqilsa bu omillarning 10 % idan ortig’i bemorlarni trapevtik statsionarga yotishiga sbabchi bo’lishini aniqlash mumkin. nafas olish va tayanch-harakat organlari zararlanishi miqdori esa bu ko’rsatkichdan ham ko’p. aqshda har yili yangi kasb kasalliklari bilan 125 mingdan 350 minggacha bemorlar ro’yhatga olinadi. atmosferaning ifloslanishi -atmosfera tarkibi va xossalarining inson salomatligi, hayvonlar, o‘simliklar va ekosistemalarga salbiy ta'sir ko‘rsatadigan o‘zgarishi. atmosfera tabiiy va sun'iy yo‘llar bilan ifloslanadi. vulqonlar otilishi, chang to‘zonlar, o‘rmon, dashtlardagi yong‘inlar, o‘simlik changlari, mikroorganizmlar, kosmik chang va boshqalar tabiiy ifloslanish manbalaridir. sun'iy ifloslanish manbalariga energetika, sanoat korxonalari, transport, maishiy chiqindilar kiradi. hozirgi vaqtda atmosfera ifloslanishining 75% i tabiiy manbalarga va 25%i antropogen manbalarga to‘g‘ri keladi …

3 / 27

ing ortishi qayd qilingan. shahar havosida sanoat korxonalari va avtotransport chiqindilarida kanserogen moddalar bo‘lib (benz(a)piren, aromatik uglevodorodlar), ularning surunkali ta'siri natijasida rak kasalliklari kelib chiqadi. avtotransportning chiqindi gazlaridagi qo‘rg‘oshin birikmalari ham inson sog‘lig‘i uchun ayniqsa havfli hisoblanadi. atmosferaning 20-30 km oralig‘ida joylashgan o‘ziga xos himoya qobig‘i - ozon (o3) qatlamining yemirilishi ham dolzarb ekologik muammolardan hisoblanadi. yer yuzida dastlab 1970-yillarda stratosferadagi ozonning kamayishi kuzatildi. 1980-yillarda antarktida ustida ozonning 50% ga kamayishi qayd qilindi. ko‘pchilik mutaxassislar ozonning kamayishi texnogen yo‘l bilan kelib chiqqan deb hisoblaydilar. atmosferada ozon miqdorining o‘zgarishi tabiiy jarayonlar, jumladan, quyosh faolligining o‘zgarishi ta'sirida ham bo’lgan bo‘lishi mumkin. lekin, sabablaridan qat'iy nazar ushbu muammoni ijobiy hal qilish yo‘llarini izlash, choralar ko‘rish lozimdir. «kislotali yomg‘ir»lar ayrim davlatlarda haqiqiy ekologik falokatga aylanib qolgan. har qanday qazilma yoqilg‘i yondirilganda chiqindi gazlar tarkibida oltingurgut va azot qo‘shoksidlari bo‘ladi. atmosferaga millionlab tonna chiqarilayotgan bu birikmalar yomg‘irni kislotaga aylantiradi. aqsh, kanada, germaniya, shvetsiya, norvegiya, rossiya …

4 / 27

og‘lig‘iga o‘ta salbiy ta'sir ko‘rsatadi. 1952-yil 5-9- dekabrda londonda yuz bergan smog oqibatida 4000 dan ortiq kishi halok bo‘lgan. keyingi yillarda dunyoning yirik shaharlarida london tipidagi smog, los-anjeles tipidagi smoglar qayd qilingan. fotokimyoviy smog - sanoat va transport chiqindi gazlarining quyosh nurlari ta'sirida reaksiyaga kirishib, xavfli birikmalarni hosil qilishi. bunda ozon, formaldegid va boshqa birikmalarning hosil bo‘lishi va miqdorining ortishi kuzatiladi. smogning oldini olish muhim ahamiyatiga ega. yer yuzida atmosfera havosining ifloslanishini kamaytirish uchun tezlik bilan zarur choralar ko‘rilishi lozim. amerikalik meteorolog luis battan aytganidek: «yoki insonlar havodagi tutunni kamaytiradilar, aks holda tutun yer yuzidagi insonlarni kamaytiradi». hozirgi vaqtda havoning ifloslanishida avtotransportning hissasi oshib bormoqda. dunyo bo‘yicha 600 mln.dan ortiq avtomobil har kuni havoga yuz minglab tonna zararli birikmalar chiqaradi. avtomobil tutunida 200 dan ortiq zararli birikmalar, shu jumladan o‘pka raki va boshqa og‘ir kasalliklarni keltirib chiqaruvchi birikmalar (benz(a)piren, qo‘rg‘oshin va boshqalar) mavjud. transport harakatini tartibga solish, metro, elektr transportini …

5 / 27

sh korxonalarida ishlatilgan chiqindi suvlar; transportning tashlanma suvlari; shaharlardan, hamda kimyoviy vositalar ishlatilgan dalalardan oqib chiqqan suvlar; kasalxonalar va chorvachilik komplekslaridan oqib chiqadigan tozalanmagan suvlar va boshqalar kiradi. neft va neft mahsulotlari, sun'iy yuvish vositalari, fenollar, pestitsidlar, rangli metallar, murakkab kimyoviy vositalar suvni ifloslovchi asosiy birikmalar hisoblanadi. oqova suvlarga tushadigan mineral, organik, bakterial va biologik ifloslovchi birikmalar ajratiladi. mineral ifloslovchilar odatda qum, loy, turli mineral tuzlar kislota va ishqorlar eritmasidan iborat. organik ifloslovchilar o‘simlik va hayvonlarning qoldiqlari, inson va hayvonlarning fiziologik chiqindilaridan iborat. bakterial va biologik ifloslovchilar asosan maishiy oqova suvlarda mavjuddir. so‘nggi yillarda okean ifloslanishi jahon ahamiyatiga ega bo‘lgan ekologik muammoga aylandi. dengiz va okeanlar asosan neft va neft mahsulotlari, sanoat va maishiy oqovalar, og‘ir metallar, radioaktiv birikmalar va boshqalar bilan ifloslanadi. o‘rta yer dengizi yer yuzidagi eng ifloslangan dengiz hisoblanadi.okean yuzasining neft bilan qoplanishi "okean-atmosfera" tizimida o‘zaro aloqadorlikning buzilishiga va yer yuzida kislorodning asosiy manbalaridan biri bo‘lgan yashil …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ekologiya"

amaliy ekologiya ekologiya reja: 1. amaliy ekologiya tushunchasi va tizimi. 2. atmosferaning ifloslanishi. 3. transport ekologiyasi: aviatsion; temir yo‘l; avtomobil. 4. sanoat va qurilish ekologiyasi. 5. suv va suv havzalarining ifloslanishi. amaliy ekologiya – biosferaning inson tomonidan buzilishi mexanizmini, uni bartaraf etish usullarini o’rganuvchi hamda tabiiy resurslardan oqilona foydalanish prinsiplarini ishlab chiquvchi ekologiyaning bo’limi. uning ilmiy asosini umumiy ekologik qonunlar, qoidalar va prinsiplar tashkil etadi. amaliy ekologiya tabiatdan foydalanishning aniq masalalarini hal etishga, tabiatga ta’sir etish darajasini, tabiiy tizimlarni boshqarish usullarini ishlab chiqishga hamda insonning turli-tuman faoliyatini “ekologiyazatsiyalash”ga qaratilgan. amaliy ekologiya ...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPTX (1,2 МБ). Чтобы скачать "ekologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ekologiya PPTX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram