oʻzbek tilshunosligida sinekdoxik koʻchimga ilmiy tasnif

PPTX 15 pages 96.4 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 96.4 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation oʻzbek tilshunosligida snekdoxik koʻchimga ilmiy tasnif goibova shahzoda 1. sinekdoxa: ta’rif va turlari 2. o‘zbek tilshunosligida sinekdoxa misollari 3. sinekdoxa: funksiyasi va ahamiyati reja: o'zbek tilidagi sinekdoxaning xususiyatlari o'zbek she'riyatida sinekdoxaning 30% dan ortig'i metafora bilan chambarchas bog'liq holda qo'llanib, badiiy ifoda vositasi vazifasini o'taydi. o'zbek tilida sinekdoxa asosan 2 ta asosiy turga bo'linadi: miqdoriy va sifat jihatidan ifodalanadigan sinekdoxalar. ularning har biri o'ziga xos grammatik va stilistik xususiyatlarga ega. sinekdoxaning semantik tahlili orqali o'zbek tilida kamida 5 ta asosiy turlarini aniqlash mumkin: jumla, so'z va morfema darajasida qo'llanishi kuzatiladi. sinekdoxaning tilshunoslikdagi ta'rifi sinekdoxa, lug'aviy va grammatik jihatdan tahlil qilinganda, uning 5 dan ortiq xil til birliklarida qo'llanishi kuzatiladi, jumladan, otlar, sifatlar va fe'llar. sinekdoxa, tilshunoslikda, 2 asosiy turga bo'linadi: genus pro specie va species pro genere, bu yerda umumiy tushuncha o'rniga xususiy yoki aksincha ishlatiladi. uzbek tilshunosligida sinekdoxa obrazli nutqning 3 ta asosiy usuli - metafora, metonimiya …

2 / 15

sa ham, ba’zi hollarda butun iboralar ham sinekdoxa vazifasini bajarishi mumkin. masalan, "temir ot" so‘zi avtomobilni bildiradigan murakkab sinekdoxa misolidir. ba’zi tadqiqotchilar sinekdoxaning 3 yoki undan ortiq turini ajratib ko‘rsatishadi, masalan, qismning butun uchun qo‘llanilishi (pars pro toto) yoki butunning qism uchun qo‘llanilishi (totum pro parte) kabi turlarni ham qo‘shishadi. bunday tasniflashda misol sifatida "to‘p" so‘zi futbolchilar jamoasini bildirishi mumkin. sinekdoxa ko‘p hollarda 2 ta asosiy turga bo‘linadi: kattadan kichikka (genus pro specie) va kichikdan kattga (species pro genere) nisbatlar orqali ifodalanuvchi turlari. masalan, "uy" so‘zi oila a’zolarini, "armiya" esa askarlarni anglatishi mumkin. sinekdoxaning nutqdagi vazifasi sinekdoxa, nutqning ixchamligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi, 20% ga qadar so‘z sarfini qisqartirishi mumkin, ma’no aniqligi esa saqlanib qoladi. sinekdoxa yordamida bir tushunchaning boshqasiga o‘tish orqali obrazlilik va ifodaviylik kuchayadi, bu 3 xil uslubiy vosita bilan birgalikda ishlatilishi mumkin. nutqda sinekdoxa qo‘llanilishi tinglovchining diqqatini jalb etishga, muloqotning samaradorligini oshirishga va matnning estetik ta’sirini kuchaytirishga …

3 / 15

mlari aniq, to'g'ridan-to'g'ri ma'noni ifodalovchi so'zlar, masalan, bayonning konkret, tasviriy usullari bilan qarama-qarshi turadi (2 ta asosiy tur). sinekdoxaga yaqin ma'noli 3 ta so'zning leksik-semantik maydoni va ularning stilistik xususiyatlari tilshunoslikda har xil tadqiqot uslublari bilan o'rganiladi (morfologik, sintaksis). sinekdoxaning uzbek tilidagi 2-3 ta yaqin ma'nodosh so'zlari (sinonimlari) majoziy ma'no ifodalovchi 1-guruhga kiradi, ular orasida metafora kabi troplar ham bor. sinekdoxaning badiiy adabiyotdagi qo'llanilishi proza asarlarida sinekdoxa, voqea rivoji, xarakterlarning ichki holatini, 10 ga yaqin so'z bilan ifodalash qiyin bo'lgan murakkab his-tuyg'ularni ifodalash uchun xizmat qiladi. she'riyatda sinekdoxa, 5-7 baytdan iborat g'azallar va ruboiylarda asosan umumiyning o'rniga alohida qismni qo'llash orqali obrazlarni ixchamlashtirishda ishlatiladi. sinekdoxa, badiiy asarlarda 20 dan ortiq holatda uchrab, obrazlilikni kuchaytirish, 3 ta asosiy semantik maydon – vaqt, joy va miqdorni ifodalashda samarali vosita sifatida qo'llaniladi. sinekdoxaning ma'no ifodalanishida o'rni sinekdoxaning 2-3 ta asosiy turi – qismdan butunga, butundan qismga va yaqin tushunchalar orqali ma'no ifodalanishda muhim …

4 / 15

a qo'llanilishi kuzatiladi, bu esa nutqning ifodali va ta'sirchanligini oshiradi. sinekdoxa va giperbola kabi vositalarning birgalikdagi ishlatilishi 15-20% hollarda kuzatilib, bu esa asarga yuksak badiiylik baxsh etadi va mazmunni yanada chuqurlashtiradi. son jihatidan sinekdoxaning ifodalanishi so'z turkumlariga ko'ra sinekdoxaning 20 dan ortiq misoli o'rganilib, ularning 70% i ismlar turkumiga mansub ekanligi aniqlandi. ma'noviy kengayish asosidagi sinekdoxaning 3 ta asosiy turi – qismdan butunga, butundan qismga va birlikdan ko'plikka o'zbek tilidagi 50 ta misol orqali tavsiflandi. sinekdoxaning 15 ta turli kontekstual holatlardagi ifodalanishi tahlil qilinib, ularning ma'noviy va grammatik xususiyatlari aniqlandi. sifat jihatidan sinekdoxaning ifodalanishi o'zbek tilidagi sinekdoxalarning 70% dan ortig'ida sifatlarning metaforik qo'llanilishi kuzatiladi, bu esa obrazlilikni yanada kuchaytiradi. sifatlar sinekdoxada asosan 2 ta vazifani bajaradi: birlamchi ma'nodagi ob'ektga ta'rif berish va keng ma'nodagi ob'ektga ko'chirma ma'noda ta'rif berish orqali. sinekdoxaning sifat ishtirokidagi 3 ta asosiy turini – jamlovchi, qismlovchi va o'xshatuvchi sinekdoxalarni ajratish mumkin, bularning har biri o'zgacha grammatik …

5 / 15

oʻzbek tilshunosligida sinekdoxik koʻchimga ilmiy tasnif - Page 5

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oʻzbek tilshunosligida sinekdoxik koʻchimga ilmiy tasnif"

powerpoint presentation oʻzbek tilshunosligida snekdoxik koʻchimga ilmiy tasnif goibova shahzoda 1. sinekdoxa: ta’rif va turlari 2. o‘zbek tilshunosligida sinekdoxa misollari 3. sinekdoxa: funksiyasi va ahamiyati reja: o'zbek tilidagi sinekdoxaning xususiyatlari o'zbek she'riyatida sinekdoxaning 30% dan ortig'i metafora bilan chambarchas bog'liq holda qo'llanib, badiiy ifoda vositasi vazifasini o'taydi. o'zbek tilida sinekdoxa asosan 2 ta asosiy turga bo'linadi: miqdoriy va sifat jihatidan ifodalanadigan sinekdoxalar. ularning har biri o'ziga xos grammatik va stilistik xususiyatlarga ega. sinekdoxaning semantik tahlili orqali o'zbek tilida kamida 5 ta asosiy turlarini aniqlash mumkin: jumla, so'z va morfema darajasida qo'llanishi kuzatiladi. sinekdoxaning tilshunoslikdagi ta'rifi sinekdoxa...

This file contains 15 pages in PPTX format (96.4 KB). To download "oʻzbek tilshunosligida sinekdoxik koʻchimga ilmiy tasnif", click the Telegram button on the left.

Tags: oʻzbek tilshunosligida sinekdox… PPTX 15 pages Free download Telegram